Jest jaka\u015b moda na krytykowanie PKB za to czym nie jest i by\u0107 nie mo\u017ce. G\u0142\u00f3wnie w kr\u0119gach lewicowych. W\u015br\u00f3d zarzut\u00f3w jest i taki, \u017ce wzrost PKB nie oznacza, \u017ce wszystkim jest lepiej. Lepiej w rozumieniu wynagrodzenia, jako\u015bci \u017cycia itp. Zarzut ma by\u0107 reakcj\u0105 na to, jakoby ekonomi\u015bci broni\u0105cy wolnego rynku, twierdzili \u017ce PKB mo\u017cna traktowa\u0107 jako rzetelny miernik szcz\u0119\u015bcia obywateli. I tu jest podstawowy problem, bo jak d\u0142ugo interesuj\u0119 si\u0119 makroekonomi\u0105 i sporami w tym obszarze, to nie trafi\u0142em na twierdzenie sympatyka kapitalizmy czy (\u017ceby brzmia\u0142o bardziej krwawo) liberalizmu, by PKB by\u0142 precyzyjnym miernikiem szcz\u0119\u015bcia w danym kraju i jego rozk\u0142adu w spo\u0142ecze\u0144stwa. Problem jest wi\u0119c po stronie krytyk\u00f3w, kt\u00f3rzy krytykuj\u0105 w\u0142asne imaginacje.<\/p>\n
Przypomnijmy wi\u0119c, Produkt Krajowy Brutto to \u2013 w uproszczeniu – suma wytworzonych d\u00f3br i us\u0142ug. Je\u017celi akcja dzieje si\u0119 w kraju, w kt\u00f3rym jest demokracja i wolny rynek, to wraz z realnym wzrostem PKB, poprawia si\u0119 jako\u015b\u0107 i poziom \u017cycia co najmniej dominuj\u0105cej cz\u0119\u015bci obywateli. Mo\u017cna to zaobserwowa\u0107 analizuj\u0105c np. okres najnowszej historii Polski (po \u201989 r.) lub przej\u015bciowe okresy dynamicznego wzrostu PKB, czyli np. lata 2015\/16-2019 r. , je\u017celi komu\u015b nie chce si\u0119 studiowa\u0107 d\u0142ugiego ci\u0105gu liczb.<\/p>\n
PKB to tylko liczba. Dla ekonomist\u00f3w PKB to warto\u015b\u0107 liczona ju\u017c w bilionach z\u0142otych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli natomiast, kojarzy PKB jako tempo wzrostu rok do roku. Bywa, \u017ce w celu mierzenia poprawy poziomu \u017cycia, nominalne PKB dzieli si\u0119 przez liczb\u0105 obywateli i por\u00f3wnuje z okresami wcze\u015bniejszymi. Oczywi\u015bcie jest to uproszczenie i \u017caden ekonomista nie powie, \u017ce wzrost PKB per capita \u00a0(je\u017celi oczywi\u015bcie nast\u0105pi\u0142) oznacza, \u017ce dok\u0142adnie o tak\u0105 warto\u015b\u0107 poprawi\u0142 si\u0119 poziom \u017cycia i jego jako\u015b\u0107 ka\u017cdego obywatela.<\/p>\n
Dlaczego wi\u0119c ekonomi\u015bci kojarz\u0105 wzrost PKB z popraw\u0105 \u017cycia? Poniewa\u017c przy wzro\u015bcie PKB poprawia si\u0119 poziom zatrudnienia, ro\u015bnie si\u0142a nabywcza wynagrodze\u0144, pa\u0144stwo ma wi\u0119cej pieni\u0119dzy na redystrybucj\u0119, czyli na zapewnienie podstawowych us\u0142ug publicznych i dzia\u0142alno\u015b\u0107 socjaln\u0105. Mniej czy bardziej i w zr\u00f3\u017cnicowanej formie, ze wzrostu PKB korzystaj\u0105 niemal wszyscy obywatele lub przynajmniej dostaj\u0105 tak\u0105 szans\u0119 (np. ka\u017cdy sam decyduje w jakim stopniu wykorzysta dost\u0119p do edukacji).<\/p>\n
Krytykom miary PKB per capita, proponuj\u0119 na\u0142o\u017cy\u0107 \u2013 szczeg\u00f3lnie w okresach dynamicznego wzrostu \u2013 na zmiany PKB zmiany wynagrodze\u0144 (bynajmniej nie tylko \u015bredniego), zatrudnienia, dost\u0119pu do d\u00f3br publicznych, rynkowych, wyposa\u017cenia gospodarstw domowych, wyjazd\u00f3w zagranicznych itd. Zale\u017cno\u015bci jest ewidentna i \u2013 czy si\u0119 to komu\u015b podoba czy nie \u2013 wyst\u0119puje. St\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 uproszczone uto\u017csamianie PKB z jako\u015bci\u0105 i poziomem \u017cycia, ale przy \u015bwiadomo\u015bci \u017ce taka miara jest pot\u0119\u017cnym uproszczeniem. Dla naukowc\u00f3w badaj\u0105cych jako\u015b\u0107 \u017cycia w uj\u0119ciu materialnym, duchowym\/psychicznym, zdrowotnym, poczucia bezpiecze\u0144stwa, dost\u0119pu do edukacji, kultury itd. jest to wska\u017anik bezu\u017cyteczny. I nie jest to \u017cadne odkrycie. Po prostu PKB podzielone przez liczb\u0119 obywateli, jest tylko PKB podzielonym przez liczb\u0119 obywateli. I tyle.<\/p>\n
Na og\u00f3\u0142 to samo grono krytyk\u00f3w wskazuje, \u017ce nale\u017cy opracowa\u0107 rzetelny syntetyczny wska\u017anik jako\u015bci \u017cycia. I od razu mo\u017cemy sobie powiedzie\u0107, \u017ce je\u017celi taki wska\u017anik powstanie, to i tak nie b\u0119dzie przez wszystkich akceptowany i na pewno b\u0119dzie powszechnie krytykowany. Bo jak w jednej liczbie zawrze\u0107 informacj\u0119 o edukacji, dost\u0119pie do s\u0105d\u00f3w, kultury, poziomie zdrowia. Mo\u017cna doda\u0107, jak kto\u015b chce, liczb\u0119 wizyt w kinie do d\u0142ugo\u015b\u0107 oczekiwania w kolejce do kardiologa i podzieli\u0107 to przez przeci\u0119tn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia. Tylko co to da i czy taka warto\u015b\u0107 pozwoli nam por\u00f3wnywa\u0107 obecny poziom \u017cycia z tym sprzed 15 lat i czy pozwoli nam por\u00f3wna\u0107 jako\u015b\u0107 i poziom \u017cycia Polak\u00f3w z Portugalczykami lub Du\u0144czykami?<\/p>\n
Wbrew zarzutom pod adresem ekonomist\u00f3w \u2018g\u0142\u00f3wnego nurtu\u2019, nikt nie wmawia, \u017ce wska\u017anik PKB per capita odpowiada jako\u015bci \u017cycia m.in. Polak\u00f3w. Szereg instytucji, w tym GUS, dostarcza mn\u00f3stwo danych odnosz\u0105cych si\u0119 do rozk\u0142adu bogactwa i do jako\u015bci \u017cycia. Nie s\u0105 one obj\u0119te \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105 i cz\u0119sto s\u0105 podawane i komentowane w mediach. Mnie nurtuje inne pytanie: czy zamiast kreowania sztucznego problemu, zwolennicy szukania idealnego wska\u017anika nie powinni po prostu czego\u015b zaproponowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jest jaka\u015b moda na krytykowanie PKB za to czym nie jest i by\u0107 nie mo\u017ce. G\u0142\u00f3wnie w kr\u0119gach lewicowych. W\u015br\u00f3d zarzut\u00f3w jest i taki, \u017ce wzrost PKB nie oznacza, \u017ce wszystkim jest lepiej. Lepiej w rozumieniu wynagrodzenia, jako\u015bci \u017cycia itp. … Czytaj dalej