<\/p>\n\n\n
Skoro tak ch\u0119tnie niekt\u00f3re \u015brodowiska m\u00f3wi\u0105 o radykalnej zmianie polityki gospodarczej w Polsce po 2015 r., to warto spojrze\u0107 gdzie i w jakim stopniu zmiana ta dokona\u0142a si\u0119 w sferze podatkowej. Eurostat w\u0142a\u015bnie udost\u0119pni\u0142 raport o wp\u0142ywach podatkowych, skupiaj\u0105c si\u0119 na ich pomiarze w relacji do PKB. Dla tych co chc\u0105 samodzielnie popracowa\u0107 z danymi, tradycyjnie polecam skorzystanie z olbrzymiej hurtowni danych udost\u0119pnianych przez Eurostat.<\/p>\n
Na wst\u0119pnie spojrzenie na udzia\u0142 wp\u0142yw\u00f3w podatkowych i sk\u0142adek w UE. W UE relacja wp\u0142yw\u00f3w podatkowych i sk\u0142adek do PKB w ci\u0105gu ostatnich 20 lat waha\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy 39% a 41,5%. Warto\u015bci z przedzia\u0142u 40%-41,5% osi\u0105gane s\u0105 na og\u00f3\u0142 w okresach silniejszych wzrost\u00f3w gospodarczych. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce w ramach UE wyst\u0119puje ogromne zr\u00f3\u017cnicowanie w skali opodatkowania i w roli podatk\u00f3w. W tym ostatnim przypadku chodzi o udzia\u0142 w strukturze.\u00a0\u00a0<\/p>\n
W Polsce, w latach 2012-2015 udzia\u0142 podatk\u00f3w i sk\u0142adek w relacji do PKB by\u0142 rz\u0119du 33,2% (33,4% w 2015 r.), by do 2018 r. wzrosn\u0105\u0107 do 36% i tak\u0105 warto\u015b\u0107 utrzyma\u0107 w 2019 r. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce PiS podni\u00f3s\u0142 wyp\u0142ywy o ok. 2,5 p.p., w czasach gdy w UE wp\u0142ywy by\u0142y stabilne w relacji do PKB (ok. 41%). I tu ma\u0142a uwaga. Udzia\u0142 wp\u0142yw\u00f3w z podatk\u00f3w i sk\u0142adek relatywnie \u0142atwo ro\u015bnie w okresach wysokiej koniunktury w Polsce. Ponad dziesi\u0119\u0107 lat temu wynosi\u0142 on u nas ok. 35% w relacji do PKB. Mo\u017cemy wi\u0119c politykom PiS ewentualnie przypisa\u0107 1 p.p. (reszt\u0119 zrobi\u0142a koniunktura), co daje kwot\u0119 20-25 mld dodatkowych wp\u0142yw\u00f3w rocznie. Oczywi\u015bcie warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce tego typu zabawy na wysoko agregowanych kwotach i przyr\u00f3wnaniach do PKB s\u0105 obci\u0105\u017cone pewnym b\u0142\u0119dem.<\/p>\n
Nikt nie kwestionuje pewnej skuteczno\u015bci PiS w walce z szar\u0105 stref\u0105. Por\u00f3wnanie z poprzednim boomem gospodarczym wskazuje jednak, \u017ce luki podatkowe najlepiej si\u0119 zmniejsza w\u0142a\u015bnie w tych okresach. Jedna z instytucji szacuj\u0105cych luk\u0119 ju\u017c zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce w tym roku luka si\u0119 zwi\u0119kszy. Trudno \u017ceby by\u0142o inaczej w okresie gorszej koniunktury. Szacunki skuteczno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 ewentualnie mo\u017cny by przypisa\u0107 PiS z tytu\u0142u zmniejszenia luki VAT, zawieraj\u0105 si\u0119 na og\u00f3\u0142 mi\u0119dzy 10 mld \u2013 15 mld z\u0142. \u00a0<\/p>\n
Cokolwiek by\u015bmy nie s\u0105dzili o skuteczno\u015bci PiS w walce z luk\u0105 VAT to przypominam, \u017ce ju\u017c tylko program 500 plus i 13-ta emerytura kosztowa\u0142y bud\u017cet w 2019 ok. 50 mld z\u0142. Tak wi\u0119c PiS nie zapewni\u0142 trwa\u0142ego i stabilnego finansowania dla swojego programu. I w\u0142a\u015bnie problem z finansowaniem program\u00f3w socjalnych PiS powinien by\u0107 szerzej omawiany, a nie tylko przez w\u0105skie grono ekonomist\u00f3w i pasjonat\u00f3w grzebania w danych. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wspomnianych program\u00f3w socjalnych pochodzi z ograniczania tempa wzrostu szeregu innych pozycji w finansach pa\u0144stwa oraz \u0142adowana jest w deficyt, czyli finansowana d\u0142ugiem.<\/p>\n
Jak wy\u017cej wykaza\u0142em, w\u0105tpliwe jest by PiS przyczyni\u0142 si\u0119 do radykalnego wzrostu trwa\u0142ych wp\u0142yw\u00f3w podatkowych. Por\u00f3wnania z krajami o rozbudowanej polityce socjalnej pa\u0144stwa i jego udziale w gospodarce wskazuj\u0105, \u017ce musi i\u015b\u0107 za tym powa\u017cne podniesienie podatk\u00f3w i sk\u0142adek. Sami tylko Niemcy, do kt\u00f3rych lubimy si\u0119 przyr\u00f3wnywa\u0107, maj\u0105 wp\u0142yw podatkowe si\u0119gaj\u0105ce 41,7% PKB. To prawie o 6 p.p. wi\u0119cej od nas.<\/p>\n
Inn\u0105 ciekawostk\u0105 jest polityka podatkowa PiS. Mimo krytyki IIIRP, PiS raczej niewiele zrobi\u0142 by co\u015b zmieni\u0107. Oczywi\u015bcie warto odnotowa\u0107 takie posuni\u0119cia jak podatek bankowy, op\u0142ata recyclingowa, danina solidarno\u015bciowa, podatek handlowy, podatek cukrowy itd. Niekt\u00f3re z nich na trwale wesz\u0142y do naszej palety podatk\u00f3w, inne zaczn\u0105 dzia\u0142a\u0107 lub dopiero co wesz\u0142y w \u017cycie. Te, z wymienionych, kt\u00f3re ju\u017c w pe\u0142ni dzia\u0142aj\u0105, daj\u0105 rocznie blisko 10 mld z\u0142, z czego niemal po\u0142owa przypada na podatek bankowy. Za, zgodne z przekazem medialnym, uderzenie w \u2018bogatych\u2019 (czy raczej \u2018bogate\u2019 sektory) uzna\u0107 mo\u017cna podatek bankowy i \u00a0handlowy. Z natury rzeczy jednak, podmioty gospodarcze przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 podatku przenosz\u0105 na klient\u00f3w. Na tle lat minionych i boomu gospodarczego sprzed 10 lat, PiS o 0,5 p.p. w relacji do PKB doci\u0105\u017cy\u0142 przedsi\u0119biorstwa. Mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce to warto\u015b\u0107 niewielka.<\/p>\n
Dokonana zosta\u0142a jedna istotna zmiana, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 za bezpo\u015brednie uderzenie w \u2018bogate\u2019 osoby. Chodzi o tzw. op\u0142at\u0119 solidarno\u015bciow\u0105, wp\u0142ywy z kt\u00f3rej przeznaczone s\u0105 na Solidarno\u015bciowy Fundusz Wsparcia Os\u00f3b Niepe\u0142nosprawnych. W pewnym sensie, mo\u017cna op\u0142at\u0119 nazwa\u0107 trzecim progiem PIT. Op\u0142ata pojawi\u0142a si\u0119 nieco przypadkowo w toku politycznego sporu o popraw\u0119 wsparcia dla niepe\u0142nosprawnych. Politycy PiS kategorycznie op\u0142aty nie chcieli nazwa\u0107 podatkiem, chc\u0105c utrzyma\u0107 wizerunek partii, kt\u00f3ra zmieni\u0142a polityczk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 bez nak\u0142adania podatk\u00f3w. Zmiana w PIT nast\u0105pi\u0142a i z drugiego ko\u0144ca rozk\u0142adu wynagrodze\u0144. Podniesiono kwot\u0119 woln\u0105 od podatku i ul\u017cono osobom do 26 roku \u017cycia. Zmiana kwoty wolnej te\u017c w pewnym stopniu by\u0142a dzie\u0142em przypadku. PiS formalnie obiecywa\u0142 podniesienie kwoty wolnych w wyborach w 2015, po czym jakby zapomnia\u0142 o tym. Dopiero wyrok TK (w reakcji na skarg\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 przez RPO) zmusi\u0142 do przynajmniej \u015bladowego dzia\u0142ania.<\/p>\n
Polski system podatkowy nie przeszed\u0142 pod kilkuletnimi rz\u0105dami PiS istotnej zmiany w rozumieniu wysoko\u015bci i struktury wp\u0142yw\u00f3w. Wzrost wp\u0142yw\u00f3w podatkowych po czterech latach rz\u0105d\u00f3w o 1 p.p. trudno uzna\u0107 za sukces (por\u00f3wnanie w poprzednim boomem gospodarczym). W podatkach i op\u0142atach opr\u00f3cz podatku dochodowego, poziom wp\u0142yw\u00f3w w zasadzie pozosta\u0142 bez mian. Nadal poziom wp\u0142yw\u00f3w z podatku dochodowego od przedsi\u0119biorstw jest nieco ni\u017cszy ni\u017c w UE. Mocno odstajemy od \u015bredniej w UE (a szczeg\u00f3lnie od kraj\u00f3w z rozbudowan\u0105 polityk\u0105 spo\u0142eczn\u0105) pod wzgl\u0119dem udzia\u0142u podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych (itp.) w strukturze wp\u0142yw\u00f3w podatkowych. W UE \u015brednio to ponad 9,5% w relacji do PKB. W Polsce podatek dochodowy p\u0142acony przez gospodarstwa domowe stanowi 5,3% PKB. PiS kategorycznie nie chcia\u0142 dotyka\u0107 tej sfery, czyli nie chcia\u0142 podnosi\u0107 stawki podatku czy liczby prog\u00f3w by nie narazi\u0107 si\u0119 potencjalnym wyborcom.<\/p>\n
Polityka podatkowa PiS robi wra\u017cenie do\u015b\u0107 przypadkowej. PiS skupi\u0142 si\u0119 na \u0142ataniu dziur w ustawodawstwie i doci\u0105ganiu mniejszych lub wi\u0119kszych kwot z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 i na r\u00f3\u017cne cele. Oczywi\u015bcie taka polityka, w sumie, te\u017c jest jak\u0105\u015b polityk\u0105. By unikn\u0105\u0107 wzrostu PIT czy innych podatk\u00f3w, PiS korzysta\u0142 z urodzaju wp\u0142at jak np. za koncesje z obszaru telekomunikacji czy wp\u0142at z zysku NBP. PiS wci\u0105\u017c ma w rezerwie kilkana\u015bcie mld z\u0142 w tytu\u0142u przekszta\u0142cenia OFE. Op\u0142ata za OFE w zasadzie jest opodatkowaniem os\u00f3b fizycznych, chocia\u017c sprytnie ukryta pod postaci\u0105 op\u0142aty.<\/p>\n
Na zako\u0144czenie chyba najwi\u0119ksza ciekawostka dotycz\u0105ca polityki podatkowej PiS. Tak naprawd\u0119 nak\u0142adane podatki, op\u0142aty czy prowizje po\u015brednio (np. podatek bankowy, op\u0142ata recyclingowa) s\u0105 najbardziej dotkliwe dla przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci przeci\u0119tnych obywateli niezale\u017cnie od ich dochod\u00f3w. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce w du\u017cym stopniu Polacy sami sobie op\u0142acaj\u0105 500 plus. Nie dokona\u0142 si\u0119 tu transfer od \u2018bogatych\u2019 do \u2018biednych\u2019, a je\u015bli ju\u017c to w niewielkim stopniu. Tam gdzie PiS stara\u0142 si\u0119 zmniejszy\u0107 tempo wydatk\u00f3w (np. edukacja), by pozyska\u0107 \u015brodki na programy socjalne, te\u017c robi\u0142 to kosztem obywateli. Cze\u015b\u0107 programu op\u0142acana d\u0142ugiem b\u0119dzie sp\u0142acana w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, bez rozr\u00f3\u017cnienia na \u2018bogatych\u2019 czy \u2018biednych\u2019 obywateli.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Skoro tak ch\u0119tnie niekt\u00f3re \u015brodowiska m\u00f3wi\u0105 o radykalnej zmianie polityki gospodarczej w Polsce po 2015 r., to warto spojrze\u0107 gdzie i w jakim stopniu zmiana ta dokona\u0142a si\u0119 w sferze podatkowej. Eurostat w\u0142a\u015bnie udost\u0119pni\u0142 raport o wp\u0142ywach podatkowych, skupiaj\u0105c si\u0119 … Czytaj dalej