Ostatnimi czasy w kr\u0119gach lewicowych popularne s\u0105 dwa podej\u015bcia dotycz\u0105ce realnego wzrostu PKB. Nie do\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cde z osobna opiera si\u0119 na do\u015b\u0107 kulawych za\u0142o\u017ceniach i diagnozach to, na dodatek, wzajemnie si\u0119 wykluczaj\u0105. Na lewicy nikomu to nie przeszkadza. Obydwa podej\u015bcia bywaj\u0105 g\u0142oszone\/popularyzowane czasami przez te same \u015brodowiska czy osoby z lewicowego kr\u0119gu.<\/p>\n
Teoria nr 1. Zerowy wzrost PKB.<\/p>\n
Wg zwolennik\u00f3w teorii na wzrost (realny) PKB naciskaj\u0105 kapitali\u015bci, by podkr\u0119ca\u0107 sprzeda\u017c swoich wyrob\u00f3w i us\u0142ug. Dzi\u0119ki temu kapitali\u015bci si\u0119 bogac\u0105, opieraj\u0105c si\u0119 na kreowaniu konsumpcji na rzeczy cz\u0119sto rzekomo niepotrzebne i \u0142atwo si\u0119 psuj\u0105ce. Przekaz lewicowych teoretyk\u00f3w jest tak formu\u0142owany, jakby za konsumpcj\u0119 nakr\u0119caj\u0105c\u0105 PKB winni byli kapitali\u015bci. Dodatkowo, rozkr\u0119cona konsumpcj\u0105 gospodarka, zu\u017cywa surowce i przyczynia si\u0119 do niszczenia \u015brodowiska. Remedium na to ma by\u0107 zerowy wzrost gospodarczy<\/strong>. M\u00f3wi\u0105c dok\u0142adniej: poprawa jako\u015bci \u017cycia bez niszczenia planety, sztucznego nakr\u0119cania mar\u017c kapitalist\u00f3w, polityk\u0119 redystrybucji mo\u017cna prowadzi\u0107 przy zerowym wzro\u015bcie itd.<\/p>\n Niestety, to mrzonki.<\/p>\n Przede wszystkim wzrost PKB i zysk kapitalisty nie jest wprost proporcjonalnie powi\u0105zany z niszczeniem\/zu\u017cyciem zasob\u00f3w. Mo\u017cemy zrezygnowa\u0107 z samochod\u00f3w na paliwa ropopochodne i przej\u015b\u0107 na podr\u00f3\u017cowanie konno lub rowerem. Ale kapitali\u015bci nadal b\u0119d\u0105 istnie\u0107 i tzw. zerowy wzrost PKB nie przeszkadza osi\u0105ga\u0107 mar\u017c, kt\u00f3re w ocenie innych ludzi s\u0105 wysokie. Je\u017celi zabronimy kupowa\u0107 nowym rower\u00f3w, to kapitali\u015bci (i podmioty na wolnym rynku) b\u0119d\u0105 osi\u0105ga\u0107 mar\u017c\u0119 na us\u0142ugach rowerowych (naprawa, konserwacja itd.). Zerowy wzrost PKB w rzeczywisto\u015bci bardziej uderzy w spo\u0142ecze\u0144stwo ni\u017c w kapitalist\u00f3w.<\/p>\n Za niszczenie planety i jej za\u015bmiecanie tak samo, a w zasadzie nawet bardziej, odpowiadaj\u0105 zwykli szarzy konsumenci. To zwykli ludzie kupuj\u0105 samochody i czajniki elektryczne. I bynajmniej nie dlatego, \u017ce zmusza nas do tego kapitalista. Konto kapitalisty b\u0119dzie r\u00f3wne zero i niczego nie sprzeda je\u017celi nie znajdzie to zainteresowania u konsument\u00f3w. A ci kupuj\u0105 ile tylko potrafi\u0105 i nie maj\u0105 – niestety – ochoty dochodzi\u0107 czy dobra, kt\u00f3re nabywaj\u0105 niszcz\u0105 planet\u0119 czy nie (pozyskanie surowc\u00f3w, a potem zako\u0144czenie \u017cywota na wysypiskach lub w spalarniach \u015bmieci).<\/p>\n Przej\u015bcie na zerowy wzrost wi\u0119kszym problemem b\u0119dzie dla realizacji program\u00f3w socjalnych. Przyk\u0142adem jest nasze 500+. Program oparty jest na realnym wzro\u015bcie PKB, czyli w ko\u0144cowym rozrachunku na coraz wi\u0119kszych wp\u0142ywach bud\u017cetowych. Mimo coraz wi\u0119kszych wp\u0142yw\u00f3w i tak nie potrafili\u015bmy zabezpieczy\u0107 trwa\u0142ych wp\u0142yw\u00f3w dla pokrycia wydatk\u00f3w na 500+. A co dopiero przy zerowym wzro\u015bcie.<\/p>\n \n Teoria 2. D\u0142ug mo\u017cna \u015bmia\u0142o zwi\u0119ksza\u0107, bo sp\u0142acimy go ze wzrostu PKB.<\/p>\n Dyskusje o programach socjalnych i mijaj\u0105cy (mam nadziej\u0119) pandemiczny kryzys, stawiaj\u0105 pytania o to czy jest jaki\u015b limit zad\u0142u\u017cenia pa\u0144stwa. Moim zdaniem jest, tzn. powinien by\u0107 przyj\u0119ty, na co wskazuj\u0105 do\u015bwiadczenia kilku pa\u0144stw UE. \u017be ju\u017c o Grecji nie wspomn\u0119. Na lewicy szeroko wy\u015bmiewany jest limit 60% przyj\u0119ty w naszej Konstytucji, chocia\u017c ja akurat potrafi\u0142bym go wybroni\u0107. Zarzuca si\u0119, \u017ce limit jest wyznaczony przypadkowo lub pod presj\u0105 libera\u0142\u00f3w w latach 90-tych i \u017ce jest nieadekwatny do stoj\u0105cych przed nami wyzwa\u0144. Tak wi\u0119c na programy socjalne i \u015brodki ratuj\u0105ce gospodark\u0119 przed kryzysem mo\u017cna (i wr\u0119cz nale\u017cy) wydawa\u0107 dowolne \u015brodki, tzn. zad\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119. Jaki\u015b pr\u00f3g niby jest, ale nikt lub ma\u0142o kto z lewicowych komentator\u00f3w chce go wskaza\u0107. Operuje si\u0119 przyk\u0142adami pa\u0144stw w UE, kt\u00f3re bez problem\u00f3w obs\u0142uguj\u0105 zad\u0142u\u017cenie dajmy na to na poziomie 70%-80% do PKB, ale z drugiej strony pomija te, kt\u00f3re na podobny poziomie wpad\u0142y w p\u0119tl\u0119 zad\u0142u\u017cenia i ich sytuacja r\u00f3\u017cowo nie wygl\u0105da. Zapomina si\u0119, czy raczej \u015bwiadomie przemilcza, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 kraj\u00f3w obs\u0142uguj\u0105cych zad\u0142u\u017cenie na poziomie 70%-80% bez wi\u0119kszych problem\u00f3w, charakteryzuje si\u0119 pr\u0119\u017cn\u0105 gospodark\u0105 i potrafi w okresach kryzysowych odpowiednio kszta\u0142towa\u0107 dochody i wydatku by unikn\u0105\u0107 kryzysu. W naszym przypadku tak nie jest. Od pocz\u0105tku 2020 r. zad\u0142u\u017cenie sektora finans\u00f3w publicznych wzros\u0142o o ok. 330 mld z\u0142 i ma\u0142o kto (a ju\u017c na pewno nie na lewicy) pyta czy taki wzrost zad\u0142u\u017cenia by\u0142 konieczny. Ale wr\u00f3\u0107my do meritum\u2026<\/p>\n Skoro mo\u017cna i nale\u017cy si\u0119 do woli zad\u0142u\u017ca\u0107, to pojawia si\u0119 na lewicy pytanie sk\u0105d bra\u0107 \u015brodki na obs\u0142ug\u0119 i ewentualne obni\u017cenie d\u0142ugu do bezpieczniejszych poziom\u00f3w po czasach kryzysu. I tu na lewicy te\u017c jest prosta odpowied\u017a: ze wzrostu PKB. W jednym ze \u015bwie\u017cszych artyku\u0142\u00f3w znanego lewicuj\u0105cego publicysty (Piotr W\u00f3jcik, \u201ePogl\u0105dy ekonomiczne Tuska, czyli noc \u017cywych liberalnych trup\u00f3w\u201d ), jako wsparcie pad\u0142 przyk\u0142ad z opracowania Polskiego Instytutu Ekonomicznego: \u201ePo dw\u00f3ch dekadach ze wzrostem 4 proc. rocznie, w czasie kt\u00f3rych 2-procentowe odsetki w ca\u0142o\u015bci sp\u0142acane by\u0142yby nowym d\u0142ugiem, relatywna warto\u015b\u0107 takiego zad\u0142u\u017cenia spad\u0142aby do 6,8 proc. PKB.\u201d.<\/p>\n Jak wida\u0107 wi\u0119c realny wzrost PKB jest potrzebny i wcale nie kapitalistom<\/strong>. To politycy i ekonomi\u015bci o sk\u0142onno\u015bciach lewicowych potrzebuj\u0105 go do generowania got\u00f3wki na obs\u0142ug\u0119 zad\u0142u\u017cenia i obs\u0142ug\u0119 program\u00f3w socjalnych. Swoj\u0105 drog\u0105 wiara w 4% PKB przez dwie dekady tr\u0105ci spor\u0105 dawk\u0105 optymizmu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ostatnimi czasy w kr\u0119gach lewicowych popularne s\u0105 dwa podej\u015bcia dotycz\u0105ce realnego wzrostu PKB. Nie do\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cde z osobna opiera si\u0119 na do\u015b\u0107 kulawych za\u0142o\u017ceniach i diagnozach to, na dodatek, wzajemnie si\u0119 wykluczaj\u0105. Na lewicy nikomu to nie przeszkadza. Obydwa … Czytaj dalej