Podzia\u0142y istniej\u0105 w ka\u017cdym \u015brodowisku. R\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w i komentator\u00f3w tej sfery \u017cycia. Odsuwam na bok \u015brodowisko polityk\u00f3w obecnej koalicji rz\u0105dz\u0105cej i jej sympatyk\u00f3w. W tym ostatnim przypadku nie mamy do czynienia ze sporem makroekonomicznym, a notoryczn\u0105 manipulacj\u0105 i obron\u0105 populistycznej polityki rz\u0105du.<\/p>\n
W Polce nieco na wyrazisto\u015bci w ostatnich latach nabra\u0142 podzia\u0142 na\u00a0 ekonomist\u00f3w, kt\u00f3rym przypi\u0119to \u0142atk\u0119 neolibera\u0142\u00f3w i tych poszukuj\u0105cych, chc\u0105cych uwolni\u0107 si\u0119 ze rzekomego schematu liberalnego i szukaj\u0105cych prospo\u0142ecznych rozwi\u0105za\u0144 makroekonomicznych. Na to na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciowo podzia\u0142y polityczne, kryterium wieku oraz ocena okresu przekszta\u0142ce\u0144 po \u201989 roku. Oczywi\u015bcie wszystko to, to spore uproszczenia, \u0142atki itd. Mnie w wyt\u0142umaczeniu przyczyn inflacji bli\u017cej do tych potocznie zwanych libera\u0142ami i do tych, kt\u00f3rzy nie kreuj\u0105 nowych teorii dotycz\u0105cych inflacji tylko po to by si\u0119 czym\u015b wyr\u00f3\u017cni\u0107 i zyska\u0107 poklask opinii publicznej czy komentator\u00f3w.<\/p>\n
Inflacja w Polsce faktycznie ma nietypowy zestaw przyczyn, co nie zmienia faktu, \u017ce jej nazbyt wysoki poziom jest konsekwencj\u0119 lekcewa\u017cenia klasycznych praw makroekonomii i zale\u017cno\u015bci. Problemy z ostatnich kwarta\u0142\u00f3w uciszy\u0142y (lub zawstydzi\u0142y) szereg ekonomist\u00f3w, kt\u00f3rzy jeszcze niedawno brylowali w mediach teoriami o podniesieniu zad\u0142u\u017cenia, polityce rozwoju opartego na podkr\u0119caniu popytu, lekcewa\u017ceniu zagro\u017ce\u0144 inflacyjnych, deficytu finans\u00f3w publicznych \u00a0itd. Tymczasem nast\u0105pi\u0142o \u2018bum\u2019 i wielu z nich jakby zapomnia\u0142o o swoich niedawnych pogl\u0105dach. Chyba maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie docenili \u0142atwo\u015bci z jak\u0105 potrafi pojawi\u0107 si\u0119 inflacja. Wymy\u015blono wi\u0119c teori\u0119 alternatywn\u0105 dla przyczyn inflacji: inflacj\u0119 cenowo-mar\u017cow\u0105 (\u017ceby nie by\u0142o, ze to tzw. libera\u0142owie byli bli\u017csi racji). Drugi cz\u0142on nazwy ma zwraca\u0107 uwag\u0119, \u017ce jedn\u0105 z istotniejszych przyczyn inflacji jest polityka zawy\u017cania mar\u017c przed najwi\u0119ksze firmy m.in. z powodu dominuj\u0105cej pozycji na danym rynku i zerwania \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw (to ju\u017c do znudzenia i jak mantr\u0119 powtarzaj\u0105 chyba wszyscy). Oczywi\u015bcie przy podaniu monopolistycznej pozycji jakim\u015b cudem wi\u0119kszo\u015b\u0107 z sympatyk\u00f3w tej teorii nie chce wspomnie\u0107, \u017ce niejednokrotnie chodzi o du\u017ce podmioty pa\u0144stwowe. Teoria mar\u017cowa nie wyja\u015bnia dlaczego akurat teraz mia\u0142aby dzia\u0142a\u0107, a w innych okresach nie. Bo w ko\u0144cu w gospodarce wolnorynkowej, testowane rynku czy zaakceptuje powi\u0119kszenie mar\u017cy jest sta\u0142ym elementem i nasz\u0105 codzienno\u015bci\u0105. Ekonomi\u015bci kreuj\u0105cy alternatywn\u0105 teoria inflacji zdaj\u0105 si\u0119 nie dostrzega\u0107 niemal codziennych informacji o szukaniu ta\u0144szych artyku\u0142\u00f3w przez rynek, zamiennik\u00f3w, czy te\u017c po prostu wstrzymywania si\u0119 od zakup\u00f3w.<\/p>\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce warto by\u015bmy sobie przypomnieli pewne fakty z ostatnich lat. Oczywi\u015bcie, przed ich przytoczeniem pragn\u0119 zapewni\u0107, \u017ce nie ma najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci i\u017c wielu dostawc\u00f3w surowc\u00f3w wykorzysta\u0142o ogromny popyt na surowce energetyczne i swoje te\u017c zrobi\u0142a wojna w Ukrainie. Mia\u0142o to, i ma nadal, niema\u0142e prze\u0142o\u017cenie na inflacj\u0119.<\/p>\n
W Polsce bank centralny za czas\u00f3w PiS nie tyle nadzorowa\u0142 inflacj\u0119, co j\u0105 lekcewa\u017cy\u0142. Byli\u015bmy w gronie lider\u00f3w w UE ju\u017c na prze\u0142omie 2019\/20, kiedy jeszcze nikomu nie \u015bni\u0142 si\u0119 covid i wojna w Ukrainie. Od 2017 r. stopa referencyjna NBP by\u0142a r\u00f3wna inflacji lub ni\u017csza. Od 2019 r. jest trwale ni\u017csza. NBP nie tyle utrzymywa\u0142 nisk\u0105 inflacj\u0119, co raczej w latach 2016-2019 (i cz\u0119\u015bciowo te\u017c p\u00f3\u017aniejszych) korzysta\u0142 ze sprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w na rynkach surowc\u00f3w, produkt\u00f3w rolnych i ich przetwor\u00f3w. Najwyra\u017aniej uznano, \u017ce taka sytuacja b\u0119dzie trwa\u0142a w kolejnych latach. Tymczasem prosta analiza cen tych grup towar\u00f3w na rynkach \u015bwiatowych np. trzy dekady wstecz wskazywa\u0142a, \u017ce takie podej\u015bcie jest naiwne. Ma\u0142o kto sobie obecnie u\u015bwiadamia, \u017ce my ju\u017c zaliczali\u015bmy na \u015bwiecie ceny ropy i gazy podobne do obecnych wcale w nie tak odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. (Zaskoczeniem mog\u0105 by\u0107 ewentualnie ceny w\u0119gla). To samo dotyczy cen produkt\u00f3w rolnych.<\/p>\n
W czasach covid i p\u00f3\u017aniejszych, rz\u0105dy (w tym nasz) upar\u0142y si\u0119 pompowa\u0107 w rynek ogromne ilo\u015bci pieni\u0105dza. Statystyka sektora bankowego i poda\u017cy pieni\u0105dza nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wlano w rynek zbyt du\u017co pieni\u0119dzy. Rz\u0105d uparcie dalej prowadzi\u0142 polityk\u0119 rozdawnictwa, bez ogl\u0105dania si\u0119 na rzeczywisto\u015b\u0107. Wszelakie tarcze antyinflacyjne itp. dzia\u0142ania rz\u0105du, zamiast skupi\u0107 si\u0119 na grupie obywateli zagro\u017conych ub\u00f3stwem, skupiaj\u0105 si\u0119 na rozdawaniu pieni\u0105dzy niemal wszystkim. Taka polityka rozci\u0105ga w czasie walk\u0119 ze zbyt du\u017c\u0105 inflacj\u0119.<\/p>\n
Nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 NBP i RPP. Obydwie instytucje (no i sam prezes) wr\u0119cz ostentacyjnie lekcewa\u017cy\u0142y zagro\u017cenia inflacyjne i ostrze\u017cenia ekonomist\u00f3w. Teraz ponosimy tego skutki.<\/p>\n
Inflacja nie musia\u0142a by\u0107 a\u017c tak du\u017ca jak obecnie. W UE czy OECD, jeste\u015bmy w grupie lider\u00f3w. W\u0105tpliwy zaszczyt. Daleki jestem od twierdzenie (i zarzut\u00f3w), \u017ce inflacja mog\u0142a by\u0107 o po\u0142ow\u0119 ni\u017csza. Ale o jedn\u0105-trzeci\u0105 ju\u017c tak. 15% a 10%, to jednak r\u00f3\u017cnica. Polska jest w gronie lider\u00f3w w tej niechlubnej konkurencji na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice w ocenia zjawisk i recept makroekonomicznych nie s\u0105 niczym z\u0142ym. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce ekonomi\u015bci pozuj\u0105cy na anty-libera\u0142\u00f3w, przeciwnik\u00f3w III RP itp. ponie\u015bli pora\u017ck\u0119. Kreowanie naci\u0105ganych teorii wyja\u015bniaj\u0105cych obecn\u0105 inflacj\u0119 i recepty na walk\u0119 z ni\u0105, niekt\u00f3rych wr\u0119cz o\u015bmieszaj\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Podzia\u0142y istniej\u0105 w ka\u017cdym \u015brodowisku. R\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w i komentator\u00f3w tej sfery \u017cycia. Odsuwam na bok \u015brodowisko polityk\u00f3w obecnej koalicji rz\u0105dz\u0105cej i jej sympatyk\u00f3w. W tym ostatnim przypadku nie mamy do czynienia ze sporem makroekonomicznym, a notoryczn\u0105 manipulacj\u0105 i obron\u0105 … Czytaj dalej