PPE to ostatni z tzw. wehiku\u0142\u00f3w podatkowych do ‘odk\u0142adania’ na emerytur\u0119, kt\u00f3ry chcia\u0142em opisa\u0107. PPE wraz IKE i IKZE, to tzw. III filar emerytalny. Podobnie jak IKE i IKZE, korzystanie z PPE jest dobrowolne. Historia PPE jest praktycznie tak d\u0142uga jak historia systemu sk\u0142adki zdefiniowanej jaki mamy od ko\u0144ca lat 90-tych w Polsce. Dlaczego wi\u0119c o PPE tak cicho, skoro tyle lat istnieje? W przeciwie\u0144stwie do wszelakich produkt\u00f3w pozwalaj\u0105cych oszcz\u0119dza\u0107 na emerytur\u0119, PPE nie jest dost\u0119pne w tzw. ‘wolnej sprzeda\u017cy’. Jak wskazuje ju\u017c sama nazwa (‘Pracowniczy..’), produkt dost\u0119pny jest tylko dla pracownik\u00f3w firmy, kt\u00f3ra postanowi utworzy\u0107 PPE dla swojej za\u0142ogi. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, inicjatorem jest zak\u0142ada pracy. Pracownik korzysta lub nie. Oczywi\u015bcie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce pracownik przy wyborze firmy, w kt\u00f3rej chcia\u0142by pracowa\u0107, b\u0119dzie bra\u0142 pod uwag\u0119 czy firma prowadzi lub nie PPE. Nawet je\u015bli jest to kryterium wyboru dla niekt\u00f3rych z nas, to w najlepszym razie drugorz\u0119dnym.<\/p>\n
Z perspektywy pracownika korzystaj\u0105cego z PPE, sprawa nie jest trudna, poniewa\u017c jest on prowadzony w pewnym sensie za r\u0119k\u0119. Pracownik podejmuje decyzje na ‘tak’ lub ‘nie’, w jakim stopniu zainteresowany jest sk\u0142adk\u0105 podstawow\u0105 i dobrowoln\u0105 oraz ewentualnie jaki fundusz, portfel, go interesuje (o ile taki wyb\u00f3r b\u0119dzie). Ca\u0142a reszta, od organizacji, przez sprawozdawczo\u015b\u0107 i nadz\u00f3r, jest w r\u0119kach reprezentant\u00f3w za\u0142ogi, pracodawcy, instytucji zarz\u0105dzaj\u0105cej sk\u0142adkami i KNF. Pracownika interesuje jedynie co na tym zyska. W niekt\u00f3rych rozwi\u0105zaniach, pracodawca daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru funduszu, czy subfunduszu. Wtedy warto pog\u0142\u00f3wkowa\u0107 i od czasu do czasu weryfikowa\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 wyboru. Lektura zasad funkcjonowania PPE pozornie mo\u017ce prowadzi\u0107 do wniosku, \u017ce wszystko to jest bardzo zawi\u0142e organizacyjnie. Ale tylko pozornie. Regulacje dotycz\u0105ce organizacyjnego funkcjonowania PPE s\u0105 lektur\u0105 g\u0142\u00f3wnie dla pracodawcy. Z perspektywy pracownika PPE wygl\u0105da to do\u015b\u0107 prosto i przypomina zasady funkcjonowanie IKE. Ale, tak jak w przypadku IKE, musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 w co lokuje.<\/p>\n
Przyst\u0105pi\u0107 do PPE mog\u0105 osoby, kt\u00f3re s\u0105 u danego pracodawcy zatrudnione od 3 miesi\u0119cy, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia wieku 70 lat. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji ram czasowych, np. s\u0105 zak\u0142ady, kt\u00f3re wymagaj\u0105 min. 12 m-cy zatrudnienia. Liczba PPE, w kt\u00f3rych uczestniczymy, ograniczona jest do liczby firm dla kt\u00f3rych jednocze\u015bnie pracujemy. Nie ma wi\u0119c ograniczenia, \u017ce wolna nam uczestniczy\u0107 tylko w jednym PPE. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, z racji zwi\u0105zania z jednym pracodawc\u0105, zapewne uczestniczy\u0107 b\u0119dzie w jednym PPE. Uczestnictwo w PPE musimy zadeklarowa\u0107. Firma zapewne sama si\u0119 (tzn. powinna) przypomni z chwil\u0105 uruchamiania PPE lub naszego zatrudnienia. Je\u017celi komu\u015b si\u0119 zapomnia\u0142o, to warto zapyta\u0107 czy pracodawca prowadzi PPE.<\/p>\n
Co do zasady sk\u0142adki dziel\u0105 si\u0119 na podstawowe i dobrowolne. Regulacje okre\u015blaj\u0105ce funkcjonowanie PPE, wskazuj\u0105 \u017ce pracodawca mo\u017ce maks., w ramach sk\u0142adki podstawowej, przelewa\u0107 kwot\u0119 7% warto\u015bci wynagrodzenia. Sk\u0142adka podstawowa jest finansowana przez pracodawc\u0119 i on te\u017c okre\u015bla warto\u015b\u0107 maksymaln\u0105 sk\u0142adki (czyli nie musi si\u0119ga\u0107 7%). Program zak\u0142adowy okre\u015bla zasady ustalania sk\u0142adki. Mo\u017ce by\u0107 kwotowa, procentowa lub mieszana. Co wa\u017cne, warto\u015b\u0107 sk\u0142adki nie jest brana pod uwag\u0119 przy wyliczaniu sk\u0142adek na ubezpieczenie spo\u0142eczne (nie powi\u0119ksza podstawy do wylicze\u0144). Natomiast sk\u0142adka podstawowa jest brana pod uwag\u0119 przy wyliczeniu PIT (powi\u0119ksza przych\u00f3d). I to nasz jedyny koszt przy sk\u0142adce podstawowej. Ale jest to koszt jaki przy budowaniu kapita\u0142u emerytalnego warto ponie\u015b\u0107. Warto przy tej okazji pami\u0119ta\u0107, \u017ce pracodawca mo\u017ce zawiesi\u0107 odprowadzanie sk\u0142adki podstawowej w przypadku pogorszenia kondycji finansowej.<\/p>\n
Sk\u0142adka dodatkowa (o ile zak\u0142adowy PPE j\u0105 przewiduje) jest ju\u017c pokrywana z wynagrodzenia uczestnika (po opodatkowaniu) i t\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adki mo\u017cna zmieni\u0107 lub zaprzesta\u0107 jej odprowadzania. Roczny pr\u00f3g sumy odprowadzonych sk\u0142adek dobrowolnych okre\u015blany jest przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej. W 2016 wynosi\u0142 18,3 tys. z\u0142. (p\u00f3\u0142torakrotno\u015b\u0107 limitu dla IKE). \u015amia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce limit jest wyj\u0105tkowo du\u017cy, co mo\u017ce by\u0107 kusz\u0105ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re podlegaj\u0105 ograniczeniu do 30-krotno\u015bci podstawy przy sk\u0142adkach ZUS-owskich. Warto\u015b\u0107 sk\u0142adki okre\u015blamy kwotowo, procentowo lub w spos\u00f3b mieszany. PPE, z punktu widzenia pracownika, jest podatkowym odpowiednikiem IKE. Czyli wyp\u0142aty \u015brodk\u00f3w, po osi\u0105gni\u0119ciu wieku emerytalnego, nie s\u0105 obci\u0105\u017cone podatkiem od zysk\u00f3w kapita\u0142owych.<\/p>\n
Pracodawca obydwie sk\u0142adki na PPE zalicza do koszt\u00f3w uzyskania przychodu. Podobnie jak inne koszty zwi\u0105zane z prowadzeniem PPE. Wprawdzie prowadzenie PPE jest do\u015b\u0107 anga\u017cuj\u0105ce, to jednak firm zyskuje wa\u017cny czynnik \u0142\u0105cz\u0105cy pracownik\u00f3w w firm\u0105 i podnosz\u0105cy jej atrakcyjno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d potencjalnych pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Skorzysta\u0107 ze \u015brodk\u00f3w zgromadzonych w PPE mo\u017cemy po osi\u0105gni\u0119ciu wieku 60 lat lub 55, je\u017celi zyskali\u015bmy prawo przej\u015bcia na emerytur\u0119 (kolejne podobie\u0144stwo z IKE). \u015arodki dostajemy w got\u00f3wce lub przelewem. Mo\u017cna zadysponowa\u0107 wyp\u0142at\u0119 w ratach. Po ustaniu pracy u danego pracodawcy, \u015brodki mo\u017cemy przekaza\u0107 na PPE u nowego pracodawcy lub na IKE. A co gdy pracodawca zako\u0144czy dzia\u0142alno\u015b\u0107 lub prowadzone PPE? Wtedy czekamy na propozycje pracodawcy. Mo\u017ce ona zawiera\u0107 wskazanie innego PPE (u nowego pracodawcy) lub IKE.. Je\u017celi tego nie zrobimy, to dostajemy zwrot \u015brodk\u00f3w po potr\u0105ceniu 30% od sk\u0142adek podstawowych. Kwota potr\u0105cona zasila nasze konto w ZUS (I filar). Ponadto kwota zwrotu podlega podatkowi od zysk\u00f3w kapita\u0142owych. Mo\u017cemy wycofa\u0107 si\u0119 z programu, ale wtedy podlegamy rygorom jak przy likwidacji.<\/p>\n
PPE mo\u017ce by\u0107 prowadzone w oparciu o cztery formy (zarz\u0105dzanie). Pracowniczy fundusz emerytalny zarz\u0105dzany przez pracownicze towarzystwo emerytalne, pracowniczy fundusz inwestycyjne prowadzony przez TFI, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 na \u017cycie (je\u017celi b\u0119dzie to ubezpieczenie na \u017cycie po\u0142\u0105czone w funduszem kapita\u0142owym). PPE mo\u017ce tez prowadzi\u0107 instytucja zagraniczna. Nie wchodz\u0105c w dalsze szczeg\u00f3\u0142y, trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce ustawa o PPE narzuca pewne rygory poszczeg\u00f3lnym formom. W uproszczeniu, chodzi tu m.in. o to by zmniejszy\u0107, uniemo\u017cliwi\u0107 lub utrudni\u0107 przenoszenie zbyt du\u017cych koszt\u00f3w na beneficjent\u00f3w PPE oraz – w przypadku ubezpieczenia – ustawa narzuca ile z naszej sk\u0142adki min. ma by\u0107 przeznaczone na inwestycje itd. PPE znajduj\u0105 si\u0119 pod kontrol\u0105 KNF.<\/p>\n
Nie b\u0119d\u0119 analizowa\u0142 efektywno\u015bci inwestycyjnej poszczeg\u00f3lnych form jakie przybieraj\u0105 PPE. Wady i zalety inwestowania w TFI czy ubezpieczenia na \u017cycie z funduszem inwestycyjnym s\u0105 znane. Przypominam, \u017ce PPE to tylko prawno-podatkowy wehiku\u0142. Jednak przyj\u0119cie danej formy PPE determinuje w pewnym stopniu nasz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 manewru do wyboru strategii inwestycyjnej czy mo\u017cliwo\u015bci w og\u00f3le. W przypadku gdy sk\u0142adki z PPE lokowane s\u0105 w fundusze inwestycyjne czy ubezpieczenia, mo\u017cemy mie\u0107 mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru strategii inwestycyjnej. W przypadku pracowniczego funduszu emerytalnego taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 mo\u017ce w og\u00f3le nie istnie\u0107, co wcale nie musi oznacza\u0107, \u017ce ta forma inwestowania jest z\u0142a. <\/p>\n
Troch\u0119 statystyki o PPE.<\/p>\n
Na koniec 2015 r. (ostatnie dost\u0119pne dane) odprowadzone na PPE sk\u0142adki wynosi\u0142y \u0142\u0105cznie 11 mld z\u0142. Nieco ponad po\u0142owa sk\u0142adek lokowana jest w funduszach inwestycyjnych. Blisko 30% w programach o charakterze ubezpieczeniowym. Pracownicze fundusze emerytalne z biegiem lat traci\u0142y na znaczeniu. Formalnie PPE maj\u0105 392 tys. cz\u0142onk\u00f3w, z czego 84% jest czynna. PPE niemal w ca\u0142o\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 na sk\u0142adkach podstawowych. Ledwo 3% wp\u0142at w ostatnich latach pochodzi ze sk\u0142adek dobrowolnych. W ostatnich kilku latach liczba pracodawc\u00f3w prowadz\u0105cych PPE jest wzgl\u0119dnie sta\u0142a, ok. 1,1 tys. podmiot\u00f3w. Po latach dynamicznego wzrostu PPE, od II po\u0142owy ubieg\u0142ej dekady jeste\u015bmy \u015bwiadkami stabilizacji. Wzrost rocznie odprowadzanych sk\u0142adek nadal ma miejsce, ale g\u0142\u00f3wnie z powodu wzrostu p\u0142ac i zatrudnienia w podmiotach prowadz\u0105cych PPE.<\/p>\n
No wi\u0119c czy warto skorzysta\u0107 z PPE?<\/p>\n
Absolutnie tak w przypadku sk\u0142adki podstawowej. Poniesiony koszt (podatek) versus zgromadzony kapita\u0142, czyni ten program bardzo atrakcyjnym. Niestety ‘produkt’ jest dost\u0119pny pracownikom z ma\u0142ej cz\u0119\u015bci firm \u015brednich i du\u017cych. W przypadku sk\u0142adki dobrowolnej, PPE przypomina IKE. Niemniej warto si\u0119 zainteresowa\u0107, bo regulacje dot. PPE powoduj\u0105, \u017ce oszcz\u0119dzanie na emerytur\u0119 w tej formule powinno by\u0107 nieco ta\u0144sze od ‘rynkowego’ i na pewno jest bezpieczniejsze, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 zasady funkcjonowania i nadzoru nad PPE. Ustawa pozwala nam przerywa\u0107 odprowadzanie sk\u0142adek dobrowolnych. Nie ma te\u017c co ukrywa\u0107, \u017ce ka\u017cda forma systematycznego oszcz\u0119dzania na emerytur\u0119 ma t\u0105 zalet\u0119, \u017ce zach\u0119ca\/zmusza nas do narzucenia sobie chocia\u017c skromnego wyrzeczenia, by zbudowa\u0107 kapita\u0142 na czas po zako\u0144czeniu aktywno\u015bci zawodowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej