W najnowszej opinii S&P dostrze\u017cono, w por\u00f3wnaniu z poprzedni\u0105, brak powod\u00f3w do obaw o niezale\u017cno\u015b\u0107 NBP. Opinie S&P m.in. w zakresie niezale\u017cno\u015bci NBP budzi\u0142y i budz\u0105 pewne w\u0105tpliwo\u015bci u wielu obserwator\u00f3w. Pytanie, jak rozumiem, jest takie: czy S&P aby przesadnie nie wzbudza\u0142 obaw o niezale\u017cno\u015b\u0107 NBP, tym bardziej \u017ce obecnie si\u0119 z tych obaw niemal wycofuje? Zanim zaczniemy si\u0119 bawi\u0107 w zarzuty wobec agencji ratingowych, w tym S&P, proponuj\u0119 spojrze\u0107 z dystansu na problem banku centralnego na naszych podw\u00f3rku i zrozumie\u0107 sk\u0105d mog\u0142y si\u0119 wzi\u0105\u0107 obawy analityk\u00f3w S&P. Ja, na przyk\u0142ad, r\u00f3wnie\u017c wspomnia\u0142bym o NBP w raporcie styczniowym.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w na \u015bwiecie dominuje postawa wr\u0119cz bzika na punkcie obrony niezale\u017cno\u015bci bank\u00f3w centralnych. I s\u0142usznie. Na szcz\u0119\u015bcie i u nas, regulacje ustawowe i konstytucja, lokuj\u0105 NBP jak tylko si\u0119 da najdalej od polityk\u00f3w i ich nie zawsze m\u0105drych pomys\u0142\u00f3w na gospodark\u0119.<\/p>\n
Ju\u017c na etapie wybor\u00f3w w 2015 politycy PiS rzucali w mediach pomys\u0142ami na aktywniejsz\u0105 rol\u0119 NBP w gospodarce. Ma\u0142o kto ju\u017c pami\u0119ta pomys\u0142y Zbigniewa Ku\u017amiuka czy Henryka Kowalczyka. Otwarcie prezentowano pomys\u0142 operacji LTRO w Polsce dla pobudzenia gospodarki. Ekonomi\u015bci przecierali oczy ze zdumienia, bo w sektorze bankowym \u015brodk\u00f3w na akcj\u0119 kredytow\u0105 nie brakowa\u0142o. Pomys\u0142 na ‘aktywniejsz\u0105’ rol\u0119 NBP \u0142\u0105czono z realizacj\u0105 obietnic wyborczych dla frankowicz\u00f3w. Pr\u00f3ba nawet cz\u0119\u015bciowej realizacji obietnicy musia\u0142aby si\u0119 spotka\u0107 konieczno\u015bci\u0105 wsparcia sektora bankowego przez NBP.<\/p>\n
Pomys\u0142 przerzucenia na banki skutk\u00f3w wzrostu kursu CHF (chodzi o kredyty frankowe) by\u0142 absurdalny od samego pocz\u0105tku. Prezydent wiedzia\u0142, \u017ce obietnica w postaci jak\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142, nigdy nie b\u0119dzie zrealizowana. Jednym z warunk\u00f3w jej realizacji musia\u0142o by\u0107 podporz\u0105dkowanie sobie NBP.<\/p>\n
Podejrzewam, \u017ce obawy analityk\u00f3w S&P musia\u0142 wzbudzi\u0107 up\u00f3r PiS w realizacji programu 500+, walka z Trybuna\u0142em Konstytucyjnym i nieskrywana antypatia dla szefa KNF. Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce PiS nie cofnie si\u0119 przez niczym. Prostackie wojny z KNF i jej szefem nasili\u0142y si\u0119 w 2016 roku. Ciekaw jestem ile os\u00f3b zauwa\u017cy\u0142o, \u017ce raporty KNF i NBP o skutkach wsparcia dla frankowicz\u00f3w si\u0119 pokrywa\u0142y (raport NBP ograniczy\u0142 si\u0119 tylko do bezpo\u015brednich koszt\u00f3w przewalutowania). Tymczasem tylko KNF by\u0142 przedmiotem krytyki.<\/p>\n
Nie wymieni\u0142em bynajmniej wszystkich czynnik\u00f3w, ale ju\u017c czas przej\u015b\u0107 do osoby Adama Glapi\u0144skiego, obecnego prezesa NBP. A.Glapi\u0144ski ju\u017c w 2015 by\u0142 wymieniany jako nast\u0119pca Marka Belki. Z jednej strony by\u0142y obawy o spolegliwo\u015b\u0107 wobec PiS, ale z drugiej, dobre noty jakie zbiera\u0142 za czas pracy w Radzie Polityki Pieni\u0119\u017cnej by\u0142y atutem. Do czasu wej\u015bcia w sk\u0142ad RPP, A.Glapi\u0144ski by\u0142 silnie zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem PiS. W lutym 2016, na wniosek M.Belki, A.Glapi\u0144ski zosta\u0142 powo\u0142any do zarz\u0105du NBP, co by\u0142o zapewne motywowane m.in. przej\u0119ciem szefostwa NBP przez tego ostatniego.<\/p>\n
Analitycy rynkowi zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce na stanowiska w instytucjach finansowych, politycy PiS rzadko kiedy wybieraj\u0105 ekonomist\u00f3w sobie obcych. By by\u0107 wybranym przez PiS, ekonomista musi by\u0107 zbli\u017cony do PiS lub g\u0142osi\u0107 teorie i pogl\u0105dy cz\u0119\u015bciowo akceptowane w PiS. Dobrze to by\u0142o wida\u0107 w wyborach cz\u0142onk\u00f3w RPP. Nie neguj\u0119 bynajmniej kompetencji cz\u0142onk\u00f3w RPP, ale negatywna ocena przyj\u0119cia euro, krytyka OFE (nawet je\u015bli niepowa\u017cna) itd., powa\u017cnie zwi\u0119kszaj\u0105 szanse na zainteresowanie polityk\u00f3w PiS takim ekonomist\u0105. Nowi cz\u0142onkowie RPP czuj\u0105 te\u017c chyba potrzeb\u0119 okazania wdzi\u0119czno\u015bci. Lektura opinii RPP do ustawy bud\u017cetowej na 2017 jest w zasadzie streszczeniem tej\u017ce. W zasadzie \u017cadnej krytyki, mimo i\u017c jest za co. W poprzednich latach RPP \u015bmia\u0142o punktowa\u0142a niesp\u00f3jno\u015bci czy w\u0105tpliwej jako\u015bci za\u0142o\u017cenia bud\u017cetowe.<\/p>\n
A.Glapi\u0144ski potrafi wyg\u0142osi\u0107 odwa\u017cne zdanie w obronie niezale\u017cno\u015bci NBP, ale robi to do\u015b\u0107 ostro\u017cnie. Zapewne wyb\u00f3r jego osoby na szefa NBP nale\u017cy oceni\u0107 pozytywnie, ale w opiniach ekonomist\u00f3w daje si\u0119 wyczu\u0107 uwaga: „dobry ekonomista, jak na grono fachowc\u00f3w z jakiego PiS got\u00f3w by\u0142by skorzysta\u0107”. Przy wyra\u017caniu zdania o frankowej obietnicy prezydenta, A.Glapi\u0144ski niezwykle ostro\u017cnie i w zanadto zaowalowany spos\u00f3b daje do zrozumienia, i\u017c nie akceptuje tego pomys\u0142u. Na pewno szef NBP jest w pe\u0142ni \u015bwiadom zagro\u017ce\u0144 wyp\u0142ywaj\u0105cych z pe\u0142nej realizacji obietnicy prezydenta z\u0142o\u017conej frankowiczom.<\/p>\n
Ju\u017c zupe\u0142nie niepotrzebna by\u0142a jednak wizyta A.Glapi\u0144skiego w siedzibie PiS (da\u0142 si\u0119 przy\u0142apa\u0107 dziennikarzom razem z min. Morawieckiem) czy autoryzowanie swoj\u0105 osob\u0105 decyzji o – tak naprawd\u0119 – wycofaniu si\u0119 prezydenta z realizacji frankowej obietnicy (obecno\u015b\u0107 w do\u015b\u0107 dziwnej roli na konferencji).<\/p>\n
Jak wi\u0119c wida\u0107 obawy S&P nie by\u0142y wcale takie nieuzasadnione. Ale dlaczego l\u0119k znikn\u0105\u0142? Analitycy S&P zauwa\u017cyli, \u017ce politycy PiS maj\u0105 mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ogranicze\u0144 w realizacji wyborczych obietnic. PiS praktycznie wycofa\u0142 si\u0119 z realizacji obietnic dotycz\u0105cych przewalutowania kredyt\u00f3w frankowych czy kwoty wolnej od podatku (PIT) w wysoko\u015bci 8 tys. z\u0142. Znikn\u0119\u0142y z medi\u00f3w pomys\u0142y na anga\u017cowanie NBP w operacje przewalutowania kredyt\u00f3w frankowych czy na operacje LTRO itp. By\u0107 mo\u017ce te\u017c ostra reakcja agencji ratingowych w zakresie niezale\u017cno\u015bci NBP, powa\u017cnie zniech\u0119ci\u0142a polityk\u00f3w PiS do realizacji swoich niekonwencjonalnych pomys\u0142\u00f3w z udzia\u0142em NBP. Wygl\u0105da na to (a przynajmniej jest taka szansa), \u017ce politycy PiS zaakceptowali, i\u017c NBP musi pozosta\u0107 niezale\u017cny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej