Nowoczesna Ryszarda Petru nie
\njest ju\u017c nowo\u015bci\u0105 na polskiej scenie politycznej. Znamy pogl\u0105dy przedstawicieli
\ntej partii z kampanii wyborczej plus jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 od oko\u0142o roku. Jak s\u0105dz\u0119
\nwi\u0119c, nie ma wi\u0119kszych problem\u00f3w z ‘pozycjonowaniem’ tej partii na scenie
\npolitycznej. Niemniej jaki\u015b niedosyt zapewne jest, poniewa\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107
\nobecnego rz\u0105du powoduje, i\u017c partie opozycyjne skupione s\u0105 bardziej na odnoszeniu
\nsi\u0119 do dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du PiS ni\u017c prezentacji w\u0142asnego programu.
Nowoczesna ma te\u017c problem z tzw.
\nprzyprawion\u0105 ‘g\u0119b\u0105’ libera\u0142\u00f3w \u00a0przez cz\u0119\u015b\u0107
\nopinii publicznej, polityk\u00f3w i niekt\u00f3rych tzw. lider\u00f3w opinii publicznej. W
\npotocznej opinii Nowoczesna to liberalna ekonomicznie i \u015bwiatopogl\u0105dowo partia,
\nreprezentuj\u0105ca rzekomo interes wielkich mi\u0119dzynarodowych korporacji, bank\u00f3w itd.
\nNie ma to wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, ale tw\u00f3rcom tych teorii wcale to
\nnie przeszkadza.
Program Nowoczesnej jest do\u015b\u0107
\nog\u00f3lny, co nie oznacza i\u017c nie ma tam smaczk\u00f3w, ciekawostek czy odwa\u017cnych pogl\u0105d\u00f3w
\ni propozycji. Niekt\u00f3re z deklaracji wydaj\u0105 si\u0119 niesp\u00f3jne z innymi lub sprzeczne.
\nAle ten akurat zarzut mo\u017cna postawi\u0107 programowi ka\u017cdej partii. Co do zasady
\nNowoczesna nie chce zaserwowa\u0107 nam rewolucji, m.in. dlatego, \u017ce sporo tego co
\nzrobili\u015bmy po 89-tym, by\u0142o s\u0142uszne i wymaga jedynie korekty, zmiany priorytet\u00f3w
\nitd. Nowoczesna nie rezygnuje z pomocy spo\u0142ecznej, wsparcia itd. Wr\u0119cz
\nprzeciwnie, Nowoczesna w wielu miejscach programu k\u0142adzie nacisk na wsparcie s\u0142abszych
\nekonomicznie grup, \u00a0danie szansy na
\nrozw\u00f3j (m.in. edukacja itd.) i szereg innych dzia\u0142a\u0144 prospo\u0142ecznych. Ju\u017c w pocz\u0105tkowych
\nzdaniach jest mowa o przekazaniu na cele spo\u0142eczne (wsparcie ekonomiczne,
\ns\u0142u\u017cba zdrowia itd.) cz\u0119\u015bci, \u00a0z uzyskanego
\ndzi\u0119ki jej pomys\u0142om, zwi\u0119kszenia dochod\u00f3w bud\u017cetowych.
Nowoczesna przypomina, \u017ce „B\u0119dziemy
\nwzmacnia\u0107 mechanizmy wolnego rynku i konkurencji, bo najlepiej s\u0142u\u017c\u0105 dobrobytowi”.
\nTo wa\u017cna i odwa\u017cna deklaracja, bo w ostatnich latach moda na krytykowanie
\ngospodarki wolnorynkowej posz\u0142a tak daleko, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa chyba
\nuwierzy\u0142a, \u017ce istnieje socjalizm z wolnorynkowymi akcentami tak gdzie nam to
\nwygodne. Nowoczesna s\u0142usznie przypomina, \u017ce to gospodarka wolnorynkowa to \u00a0kreatywno\u015b\u0107 i rywalizacja, co daje szybszy
\nrozw\u00f3j, popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia itd.
Finanse publiczne. Nowoczesna
\nchce zbilansowanego bud\u017cetu i niskich podatk\u00f3w. Niestety nie wiadomo jak
\nuzyskamy zbilansowanie, zwi\u0119kszeniem wp\u0142yw\u00f3w czy wstrzymywaniem wzrostu
\nwydatk\u00f3w. Co ciekawe, zasada zbilansowanego bud\u017cetu mia\u0142aby by\u0107 wpisana do konstytucji.
\nOdbieram to raczej jako skr\u00f3t my\u015blowy. Idea s\u0142uszna, ale ma\u0142o realna. Kraje
\nrozwijaj\u0105ce si\u0119 i tak funkcjonuj\u0119 z deficytem finans\u00f3w publicznych. To czasami
\nkonieczne i nieuniknione. Naszym problemem jest wymy\u015blenie skutecznej formu\u0142y ograniczaj\u0105cej
\npopulistyczne i niebezpieczne dla finans\u00f3w publicznych pomys\u0142y polityk\u00f3w
\njak\u00a0 np. 500 plus. Niemniej pomys\u0142
\nwpisania do konstytucji formu\u0142y kt\u00f3ra ograniczy zap\u0119dy polityk\u00f3w, jest ciekawy
\ni warta wsparcia. Nasze do\u015bwiadczenia wskazuj\u0105, \u017ce wpisywanie ogranicze\u0144 w
\nustawach (nie w konstytucji) niestety jest nietrwa\u0142e. Zr\u00f3wnowa\u017cony bud\u017cet
\nmia\u0142by chroni\u0107 przed niebezpiecznych zad\u0142u\u017caniem pa\u0144stwa.
Polityka wobec sektora pa\u0144stwowego.
\nRedukcja wsparcia dla sektora oraz ograniczanie monopolistycznej pozycji. Koniec
\ndop\u0142at do nierentownych kopal\u0144. Nowoczesna wraca do pomys\u0142u ograniczenia liczny
\nfirm pa\u0144stwowych g\u0142\u00f3wnie do tych o znaczeniu strategicznym lub o istotnym
\nznaczeniu spo\u0142ecznym (np. wodoci\u0105gi, uczelnie itd.). Pa\u0144stwo ma si\u0119 wyzby\u0107 lub
\nzredukowa\u0107 obecnie posiadane pakiet akcji w firmach kt\u00f3re takiego statusu nie
\nmaj\u0105.
Rolnictwo. To jeden z tych
\npunkt\u00f3w gdzie Nowoczesna zaprezentowa\u0142a spor\u0105 odwag\u0119, z czego kilka pomys\u0142\u00f3w
\njest godnych uwagi. Od razu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Nowoczesna nie zamierza
\nrywalizowa\u0107 z PiS czy PSL o rolnik\u00f3w z najmniejszych gospodarstw, ale i ci z
\ntych wi\u0119kszych mog\u0105 kr\u0119ci\u0107 nosami. Pomijaj\u0105c szczeg\u00f3\u0142y, jak si\u0119 zdaje Nowoczesna
\nchce odebra\u0107 dop\u0142aty obszarowe gospodarstwom kt\u00f3re je pobieraj\u0105 praktycznie nie
\nprowadz\u0105c dzia\u0142alno\u015bci rolniczej. Gospodarstwa produkcyjne maj\u0105 by\u0107 obj\u0119te
\nVATem i obligatoryjnym ubezpieczeniem, a w\u0142a\u015bciciele pow. 300 ha stan\u0105 si\u0119 ‘klientami’
\n\u00a0powszechnego systemu emerytalnego.
Polityka mieszkaniowa. To ju\u017c zasada,
\n\u017ce ka\u017cdy program musi si\u0119 do tego odnie\u015b\u0107 na og\u00f3\u0142 w kontek\u015bcie polityki
\nspo\u0142ecznej. Robi to i Nowoczesna. Po\u0142o\u017cony zostanie nacisk na mieszkania na
\nwynajem. Program Nowoczesnej jest kolejnym, kt\u00f3ry robi nadziej\u0119 \u017ce jak teraz
\nbudownictwo b\u0119dzie „na wynajem” to nagle pojawi\u0105 tysi\u0105ce mieszka\u0144 za nisk\u0105
\ncen\u0119. „Na wynajem” nie jest zakl\u0119ciem, kt\u00f3re powoduje zmniejszenie koszt\u00f3w budowy.
\nMieli\u015bmy (mamy) ju\u017c TBSy, mieszkania na wynajem pod patronatem BGK i szereg
\ninnych program\u00f3w dla obywateli, jednostek samorz\u0105dowych itd. Wniosek jest
\nzawsze ten sam: kasa, czy raczej jej brak. Mieszkania na wynajem s\u0105 mo\u017cliwe,
\nale kosztuj\u0105 jak ka\u017cde inne. Je\u017celi ma je kupowa\u0107\/budowa\u0107 pa\u0144stwo to jest to
\nkonkretny koszt. Je\u017celi wynajem ma by\u0107 tani, to koszt (dofinansowania) jest
\njeszcze wi\u0119kszy. W rzeczywisto\u015bci w Polsce nikt nie odrzuca\u0142 pomys\u0142u budowania mieszka\u0144
\nna wynajem z powod\u00f3w doktrynalnych. Takie programy s\u0105 bardzo drogie. Niestety
\nNowoczesna te\u017c nie podaje sk\u0105d we\u017amie pieni\u0105dze. Inn\u0105 kwesti\u0105 jest budowanie
\nmieszka\u0144 obecnie przez jednostki samorz\u0105dowe czy zarz\u0105dzanie posiadanym
\nmaj\u0105tkiem. Ale i tu przyczyny braku osza\u0142amiaj\u0105cych sukces\u00f3w s\u0105 znane.
500 plus. To najwi\u0119ksze wyzwanie
\ndla ka\u017cdej z partii opozycyjnych. PiS podni\u00f3s\u0142 tak wysoko poprzeczk\u0119 spo\u0142ecznych
\noczekiwa\u0144, \u017ce \u017cadna z partii opozycyjnych nie ma odwagi publicznie powiedzie\u0107,
\n\u017ce program jest rozd\u0119ty finansowo i bezmy\u015blnie kierowany. Nowoczesna formalnie
\ndaniny krytykowa\u0107 nie chce (a ju\u017c szczeg\u00f3lnie skali wydatk\u00f3w), ale wskazuje
\nkierunek zmian, kt\u00f3re prowadz\u0105 tak naprawd\u0119 do odej\u015bcia od programu. Niejasne jest,
\nczy zredukowane zostan\u0105 wydatki na program. Zmiany to: wycofanie si\u0119 z pomocy
\ndla dobrze zarabiaj\u0105cych, powiazanie z prac\u0105, racjonalizacja cel\u00f3w. Rodzin os\u00f3b
\nniepracuj\u0105cych powinny otrzymywa\u0107 wsparcie poprzez system pomocy spo\u0142ecznej.
Wynagrodzenia i podatki.
\nNowoczesna chce zmniejszy\u0107 progi w PIT z 18\/32 na 16\/26. W dalszej perspektywie
\npodatek liniowy z kwot\u0105 woln\u0105 (czyli liniowy nie do ko\u0144ca). Warunkiem wprowadzenia
\nzmian jest bezpiecze\u0144stwo finans\u00f3w publicznych. Tak wi\u0119c je\u017celi zmian\u0119 b\u0119d\u0105, to
\nniepr\u0119dko. Nie jest jasna kwestia ulg. A to wa\u017cne, bo obecna stawka efektywna
\nPIT to bodaj 16 czy nieco ponad 17 procent.
Ciekawostk\u0105 jest p\u0142aca minimalna
\nw wysoko\u015bci 50% \u015bredniej dla poszczeg\u00f3lnych powiat\u00f3w. To s\u0142uszny kierunek,
\npostulowany przez wielu ekonomist\u00f3w. Wydaje si\u0119 i\u017c w Polsce mamy z grubsza
\nkonsensus co do relacji 50%, ale pod warunkiem regionalizacji wska\u017anika.
Planowane jest zr\u00f3wnanie PIT i
\nCIT dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. To standardowa deklaracja partii wolnorynkowych. W
\nrzeczywisto\u015bci ma\u0142o realna i niekoniecznie potrzebna. Popieram \u00a0przegl\u0105d stawek i ich zbli\u017cenie by redukowa\u0107
\nniesp\u00f3jno\u015bci, kt\u00f3re prowadz\u0105 do patologii lub s\u0105 skutkami zmian w polityce
\nwobec przedsi\u0119biorc\u00f3w po latach co i raz to innych pomys\u0142\u00f3w wcze\u015bniejszych
\nrz\u0105d\u00f3w.
Ciekawy jest pomys\u0142 przej\u015bcia na
\ndwie stawki VAT (10 i 20), a docelowo na jedn\u0105 \u00a0z przedzia\u0142u 16-18. Rozumiem, \u017ce Nowoczesna
\nchce odej\u015b\u0107 od notorycznie sprawiaj\u0105cej problemy polityki r\u00f3\u017cnicowania stawek
\nVAT. Jedna stawka jest ustalona na poziomie stawki efektywnej, wi\u0119c dla bud\u017cetu
\nrewolucji nie b\u0119dzie. Postulat jednej stawki VAT jest r\u00f3wnie\u017c standardem partii
\nwolnorynkowych i r\u00f3wnie\u017c ma\u0142o realny w realizacji. Przej\u015bcie na dwie stawki
\nby\u0142oby dobrym posuni\u0119ciem.
Emerytury. Nowoczesna jest za
\nutrzymaniem progu 67 lat. Ma by\u0107 poprawiona ochrona przedemerytalna by pom\u00f3c
\nosobom starszym w utrzymaniu si\u0119 na rynku pracy i zmusi\u0107\/zach\u0119ci\u0107 przedsi\u0119biorstwa
\ndo ich zatrudniania.
Nowoczesna – podobnie jak min.
\nMorawiecki – chce obligatoryjnego odk\u0142adania na emerytur\u0119 w ramach PPE. Pracownik
\nm\u00f3g\u0142by zrezygnowa\u0107 po z\u0142o\u017ceniu \u00a0deklaracji. To do\u015b\u0107 popularny w rozwini\u0119tym \u015bwiecie
\nspos\u00f3b mobilizacji do oszcz\u0119dzania. Wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie w Polsce
\nwprowadzony przez ten lub kt\u00f3ry\u015b z kolejnych rz\u0105d\u00f3w.
Ze smaczk\u00f3w i ciekawostek w
\nprogramie Nowoczesnej jest m.in. redefinicja Karty Nauczyciela i\/oraz zmian
\nzasad zatrudniania i wynagradzania nauczycieli na bardziej elastyczne. Niby
\nwszyscy politycy wiedz\u0105, \u017ce to konieczne, ale ma\u0142o komu starcza odwagi by to
\nzrobi\u0107. Podejrzewam, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli na Nowoczesn\u0105 raczej nie
\nzag\u0142osuje. Nowoczesna chce r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszy\u0107 nak\u0142ady na wojsko z 2% do 2,3%
\nPKB. To kwota ok. 6 mld z\u0142. I ju\u017c na zako\u0144czenie: Nowoczesna jest m.in. za
\nprzyj\u0119ciem euro, co jest powiedziane do\u015b\u0107 po\u015brednio.
O ile program Nowoczesnej jest w
\ncz\u0119\u015bci gospodarczej do\u015b\u0107 og\u00f3lny i nier\u00f3wny w rozk\u0142adzie akcent\u00f3w, to nie ma
\nw\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mamy do czynienia z ugrupowaniem wolnorynkowym. Jest szereg
\ntemat\u00f3w, kt\u00f3rych program nie porusza. Rola pa\u0144stwa w gospodarce powinna by\u0107 redukowana
\ng\u0142\u00f3wnie do roli regulatora i nadzorcy. Sporo miejsca program po\u015bwi\u0119ca wsparciu
\nspo\u0142ecznemu. By\u0107 mo\u017ce i po to, by Nowoczesna przesta\u0142a by\u0107 postrzegana jako
\nugrupowanie liberalne niech\u0119tne aktywnej polityce spo\u0142ecznej. Trzeba jednak
\nprzyzna\u0107, \u017ce ugrupowanie R.Petru zaprezentowa\u0142o kilka \u015bmia\u0142ych pomys\u0142\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107
\nz nich czeka od dawna na realizacj\u0119, inne za\u015b mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 spory w\u015br\u00f3d
\nekonomist\u00f3w.\u00a0
Czytaj dalej