Nie popar\u0142bym programu w Sejmie programu Rodzina 500 plus. Z wielu wzgl\u0119d\u00f3w.<\/p>\n
Na program 500 plus trzeba patrze\u0107 w szerszym kontek\u015bcie. Program w tym roku b\u0119dzie kosztowa\u0142 17 mld z\u0142, a w przysz\u0142ym 23 mld z\u0142. O ile w tym roku finansowanie b\u0119dzie dopi\u0119te „na styk”, to w przysz\u0142ym roku tegoroczne \u017ar\u00f3d\u0142a nie pokryj\u0105 nawet po\u0142owy deklarowanych wydatk\u00f3w. Wp\u0142ywy z tytu\u0142u LTE s\u0105 jednorazowe i w przysz\u0142ym roku rz\u0105d b\u0119dzie musia\u0142 „dobra\u0107” z innych \u017ar\u00f3de\u0142 kilkana\u015bcie mld z\u0142 lub o tyle powi\u0119kszy\u0107 d\u0142ug. Oszcz\u0119dno\u015bci w finansach publicznych w takiej skali s\u0105 praktycznie niemo\u017cliwe. Zreszt\u0105 PiS w kampaniach wyborczych zapewnia\u0142, \u017ce \u017caden z program\u00f3w spo\u0142ecznych nie b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142 kosztem redukcji obecnych wydatk\u00f3w.<\/p>\n
Program 500 plus nie wydaje si\u0119 by\u0107 w og\u00f3le zgrany z planowan\u0105 na przysz\u0142y rok akcj\u0105 podniesienia kwoty wolnej od podatku (PIT). W zale\u017cno\u015bci od warto\u015b\u0107 kwoty wolnej (wg wyroku TK lub pomys\u0142u prezydenta) koszty (tzn. utrata wp\u0142yw\u00f3w) si\u0119gn\u0105 od 14,5 do 20 mld z\u0142. Obydwa te programy \u0142\u0105cznie to ok. 2% PKB.<\/p>\n
Kiedy tak przypomnie\u0107 sobie co politycy PiS m\u00f3wili w kampaniach wyborczych w 2015 r. oraz co rz\u0105d podaje w uzasadnieniu do programu 500 plus, to szczerze m\u00f3wi\u0105c nie jestem pewny co jest celem programu. W kampaniach wyborczych politycy PiS bardzo du\u017co m\u00f3wili o biedzie i niskich wynagrodzeniach. Tematyka koszt\u00f3w utrzymania rodziny i demografia by\u0142y w najlepszym wypadku tematami r\u00f3wnorz\u0119dnymi . Do tego dochodzi\u0142 wzrost nak\u0142ad\u00f3w na s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia i obni\u017cenie wieku emerytalnego. Program 500 plus mimo ogromnych nak\u0142ad\u00f3w wydaje si\u0119 mie\u0107 do\u015b\u0107 przypadkowo roz\u0142o\u017cone akcenty. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: rozdajemy du\u017co i na o\u015blep.<\/p>\n
Z rodzin wymagaj\u0105cych wsparcia, dostan\u0105 \u015brodki z 500 plus tylko te kt\u00f3re maj\u0105 min dwoje dzieci lub si\u0119 na dziecko zdecyduj\u0105. W\u0105tpliwe jednak by jaka\u015b istotna cz\u0119\u015b\u0107 z 53 procent dzieci, kt\u00f3re s\u0105 jedynakami, doczeka\u0142a si\u0119 z tytu\u0142u programu rodze\u0144stwa. Z pomocy wykluczeni zostali rodzice samotni z jednym dzieckiem. Program jest do\u015b\u0107 hojny dla rodzin z dw\u00f3jk\u0105 dzieci i wi\u0119cej. Bior\u0105c pod uwag\u0119 rozk\u0142ad biedy i wynagrodze\u0144, niepotrzebnie wpieramy rodziny, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 wsparcia lub nie tak du\u017cego jak oferuje program. Zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e jest wstrzymanie wsparcia dla dzieci po uko\u0144czeniu 18-tego roku \u017cycia, czyli w okresie gdy wyj\u0105tkowo du\u017co na nie wydajemy i gdy – po roku lub dw\u00f3ch – stajemy w obliczu ewentualnego finansowania dalszej nauki lub ponoszenia koszt\u00f3w zdobywania umiej\u0119tno\u015bci zawodowych. Pr\u00f3g 18 lat kryje te\u017c w sobie spore ryzyko. Zazwyczaj powo\u0142ujemy na \u015bwiat dzieci w odst\u0119pach 3, 4 lat. Je\u017celi mamy przyk\u0142adowo rodzin\u0119 2+5, to w ci\u0105gu kilkunastu lat rodzina systematycznie traci wsparcie. Matka kt\u00f3ra zrezygnowa\u0142a z pracy by po\u015bwieci\u0107 si\u0119 dzieciom i \u017cy\u0107 m.in. z pieni\u0119dzy otrzymywanych na nie, gdzie\u015b po 50-tce zacznie traci\u0107 \u015brodki na dzieci i na siebie.<\/p>\n
Jeszcze gorzej wygl\u0105da kwestia walki z bied\u0105. Wsparcie z programu dostaj\u0105 tylko rodziny z liczb\u0105 dzieci 2 i wi\u0119cej. Cz\u0119\u015b\u0107 rodzin (g\u0142\u00f3wnie z jednym dzieckiem), osoby z dzie\u0107mi powy\u017cej 18 lat i osoby w wieku ok. 55 plus (dzieci doros\u0142e i usamodzielnione) nie skorzysta ze wsparcia. Tymczasem ub\u00f3stwo r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje w tych kr\u0119gach.<\/p>\n
Ogromn\u0105 wad\u0105 programu 500 plus jest brak sp\u00f3jno\u015bci z obecnymi formami pomocy. Na potrzeby programu tworzone s\u0105 odr\u0119bne zasady przyznawania wsparcia (rozdawanie pieni\u0119dzy praktycznie bez jakiejkolwiek kontroli ich wydatkowania). W tym rodzinom, kt\u00f3re wymagaj\u0105 wi\u0119kszej kontroli i opieki.<\/p>\n
Tak ogromne \u015brodki jakie chcemy wydawa\u0107 (program 500 plus oraz kwota wolna od podatku), powinny by\u0107 rozdzielone na szereg kierunk\u00f3w i uruchamiane stopniowi w okresie minimum jednej pe\u0142nej kadencji parlamentu (tzn. rz\u0105du danej partii czy koalicji). Pieni\u0105dze powinny by\u0107 rozdzielone na OPSy, finansowanie opieki nad dzie\u0107mi (\u017c\u0142obki, przedszkola, \u015bwietlice szkolne), wsparcie w okresie bezrobocia jednego lub obydwojga rodzic\u00f3w. I nie wi\u0119cej ni\u017c po\u0142ow\u0119 udost\u0119pnia\u0107 bezwarunkowymi przelewami czy poprzez system ulg\/kwoty wolnej od podatku. Sugerowa\u0142bym wsparcie rodzin 1+1, przynajmniej w skromnym zakresie i stawk\u0119 lekko degresywn\u0105 przy wsparciu rodzin wielodzietnych. Itd. itd. Wariant\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wiele.<\/p>\n
Wad\u0105 programu jest jego skala i brak zapewnionego finansowania w kolejnych latach. Uruchamianie programu przy funkcjonowaniu pa\u0144stwa z def. finans\u00f3w publicznych na poziomie 3% w relacji do PKB, powoduje powstanie dodatkowego czynnika ryzyka ograniczenia nak\u0142ad\u00f3w w okresach s\u0142abej koniunktury lub kryzys\u00f3w. W takich wypadkach beneficjenci musz\u0105 si\u0119 liczy\u0107 z przej\u015bciowymi redukcjami nak\u0142ad\u00f3w na 500 plus w kolejnych latach.<\/p>\n
Tak kwota jak i konstrukcja programu spowoduj\u0119 w najbli\u017cszych latach koniczno\u015b\u0107 modyfikacji programu oraz – niestety – ograniczenie wsparcia innych cel\u00f3w polityki spo\u0142eczno-demograficznej. Niestety to s\u0105 konsekwencje program\u00f3w spo\u0142ecznych motywowanych sonda\u017cami popularno\u015bci.<\/p>\n
Gdybym by\u0142 szefem partii opozycyjnej zaproponowa\u0142bym wstrzymanie si\u0119 od g\u0142osu, a ju\u017c na pewno wstrzymanie si\u0119 od poparcia programu. Skoro rz\u0105d PiS i prezydent kupuj\u0105 za publiczne pieni\u0105dze przychylno\u015b\u0107 Polak\u00f3w, to niech to robi\u0105 na w\u0142asne konto.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej