By\u0107 mo\u017ce jest to ma\u0142o eleganckie, ale analizuj\u0105c problem kredyt\u00f3w „frankowych” nie spos\u00f3b uciec od sytuacji finansowej „frankowicz\u00f3w”. Zmierzam do tego, \u017ce to zasadnicza r\u00f3\u017cnica czy mamy ewentualnie wesprze\u0107 ludzi (rodziny) o niskim poziomie wykszta\u0142cenia, niskiej \u015bwiadomo\u015bci ryzyka i \u017cyj\u0105cych na progu ub\u00f3stwa w pokoju z kuchni\u0105, czy te\u017c dok\u0142adanie odwrotnie. Ponadto kredyty „frankowe” w niema\u0142ej cz\u0119\u015bci by\u0142y przeznaczone na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowym bynajmniej niekoniecznie przeci\u0119tnych. Udost\u0119pnione mediom analizy wskazuj\u0105 (co nie jest zaskoczeniem), \u017ce kredyty „frankowe” koncentruj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszych o\u015brodkach miejskich i by\u0142y zaci\u0105gane g\u0142\u00f3wnie przez osoby m\u0142ode i w wieku \u015brednim. Wbrew rozpowszechnianym legendom, kredyt\u00f3w udzielano gosp. domowym w dobrej kondycji, co potwierdza odsetek kredyt\u00f3w ze stwierdzon\u0105 utrat\u0105 warto\u015bci w grupie kredyt\u00f3w mieszkaniowych. Na koniec sierpnia udzia\u0142 zagro\u017conych stanowi\u0142 3,4%. Skok obci\u0105\u017ce\u0144 z powodu wzrostu kursu chf w styczniu 2015 nie spowodowa\u0142 pogorszenia jako\u015bci portfela. Jako\u015b\u0107 portfela si\u0119 pogarsza, ale jest to trend kilkuletni zapocz\u0105tkowany na bardzo niskim pu\u0142apie kilka lat temu. Dla por\u00f3wnania podam, \u017ce ten sam wska\u017anik dla kredyt\u00f3w konsumpcyjnych wynosi\u0142 a\u017c 12,1% na koniec sierpnia.<\/p>\n
Kolejnym mitem jest twierdzenie, \u017ce klienci musieli bra\u0107 kredyt w chf gdy\u017c by\u0142 to warunek otrzymania kredytu w og\u00f3le i zakupu wymarzonego dachu nad g\u0142ow\u0105. Jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, niski koszt kredytu „frankowego” dawa\u0142 szans\u0119 na wi\u0119kszy kredyt. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, kredyt z\u0142otowy by\u0142 dost\u0119pny, tylko \u017ce na ni\u017csz\u0105 ( o ok. 30% – warto\u015b\u0107 u\u015bredniona orientacyjna) kwot\u0119. Id\u0105c dalej, wielu z „frankowicz\u00f3w” zapewne mog\u0142o wzi\u0105\u0107 kredyt w pln, ale na lokum oddalone nieco bardziej od wymarzonej dzielnicy lub mniejsze. W wydaniu g\u00f3rno\u015bl\u0105skim (tu mieszkam), to troch\u0119 jak decyzja: nowe deweloperskie mieszkanie w Katowicach (na kredyt „frankowy”), czy z rynku wt\u00f3rnego np. w Bytomiu (na kredyt z\u0142otowy).<\/p>\n
Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 z biegiem czasu „frankowicze” zdali sobie spraw\u0119, \u017ce kredyt „frankowy” oznacza wystawienie si\u0119 na powa\u017cne ryzyko kursowe. W 2015 ju\u017c si\u0119 zbuntowali. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w czasach kiedy wielu z nich korzysta\u0142o z niskiego kursu i\/lub niewielkiej jego zmienno\u015bci, nie mieli do nikogo o nic pretensji i nie szukali pomocy u prawnik\u00f3w by stwierdzi\u0107, \u017ce kredyt „frankowy” to nie kredyt, albo \u017ce banki zarabiaj\u0105 na spekulacji walutowej u\u017cywaj\u0105c do tego kredyt\u00f3w „frankowych” (to jeden a bardziej niepowa\u017cnych zarzut\u00f3w).<\/p>\n
To nie jest tak, \u017ce w latach najwi\u0119kszej popularno\u015bci kredyt\u00f3w „frankowych”, nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci czy je udziela\u0107. Mia\u0142a je cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska bankowego (cz\u0119\u015b\u0107 bank\u00f3w \u015bwiadomie praktycznie nie skorzysta\u0142a na „frankowym” boomie lub w ma\u0142ym stopniu) i makroekonomist\u00f3w. Toczy\u0142y si\u0119 dyskusje o wolno\u015b\u0107 wyboru i nara\u017cania si\u0119 na ryzyko na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Polska nie by\u0142a zreszt\u0105 wyj\u0105tkiem w tej cz\u0119\u015bci Europy je\u015bli chodzi o udzielanie kredyt\u00f3w opartych walucie innej ni\u017c krajowa. Warto doda\u0107, \u017ce i KNF zwraca\u0142 uwag\u0119 na ryzyko kredyt\u00f3w walutowych. Czy „frankowicze” byli \u015bwiadomi tych dyskusji? Nie wiem. Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie.<\/p>\n
W przeciwie\u0144stwie do bank\u00f3w, kt\u00f3re niwelowa\u0142y ryzyko kursowe, r\u00f3wnowa\u017cn\u0105 pozycj\u0105 po stronie pasywnej bilansu lub instrumentami zabezpieczaj\u0105cymi, „frankowicze” w zasadzie nie mieli i nie maj\u0105 takiej mo\u017cliwo\u015bci. „Frankowicze” nie wspominaj\u0105 jednak, \u017ce mogli skorzysta\u0107 z przewalutowania (opcja w ka\u017cdej umowie). Zapewne cz\u0119\u015b\u0107 z nich powstrzymywa\u0142a nadzieja na spadek kursu by dokona\u0107 przewalutowania przy ni\u017cszym kapitale.<\/p>\n
Jeste\u015bmy niestety gdzie jeste\u015bmy i pada pytanie czy mamy do czynienia z problemem spo\u0142ecznym. Moim zdaniem na chwil\u0119 obecn\u0105 nie. O ile wzrost rat ograniczy\u0142 konsumpcj\u0119 cz\u0119\u015bci „frankowicz\u00f3w” to jest to poziom daleki od zatrzymania popytu generowanego przez nich i popadni\u0119cia w tarapaty finansowe przez – w uproszczeniu – klas\u0119 \u015bredni\u0105 lub aspiruj\u0105cych do takowej. Wg KNF nawet niewielkie przekroczenie kursu 5 pln za chf nie spowoduje istotnego za\u0142amania obs\u0142ugi kredyt\u00f3w „frankoych”. Nie ma co jednak ukrywa\u0107, \u017ce dalszy wzrost kursu do poziomu 6 czy 7 pln za chf (na chwil\u0119 obecn\u0105 s\u0105 to warto\u015bci ma\u0142o realne) to problem dla „ma\u0142ych” kilkuset tysi\u0119cy gospodarstw domowych i – z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 – sektora bankowego, a w konsekwencji r\u00f3wnie\u017c i gospodarki.<\/p>\n
Przypadek „frankowicz\u00f3w” pokaza\u0142 nam, \u017ce nie dysponujemy odpowiednim instrumentarium na rzecz kanalizowania napi\u0119\u0107 i rozdysponowania koszt\u00f3w finansowych odd\u0142u\u017cenia (dla du\u017cej liczby gosp. domowych i o znacznym jednostkowym zad\u0142u\u017ceniu) w tr\u00f3jk\u0105cie: „frankowicze” – sektor bankowy – pa\u0144stwo. Rozwi\u0105zania typu ustawa o upad\u0142o\u015bci konsumenckiej czy tzw. ustawa kryzysowa z 2009 r. kompletnie si\u0119 do tego nie nadaj\u0105. Brak odpowiedniego ustawodawstwa i skala rozczarowania wywo\u0142a\u0142y zainteresowanie polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy postanowili problem rozwi\u0105za\u0107.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na brak miejsca nie b\u0119d\u0119 si\u0119 rozpisywa\u0142 o propozycjach wsparcia dla „frankowicz\u00f3w”. Moim zdaniem propozycja PO (przedwyborcza) mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana jako maks. mo\u017cliwy kompromis mi\u0119dzy „frankowiczami” a bankami (s\u0142ynne 50\/50). Popracowa\u0142bym nad dok\u0142adniejsz\u0105 selekcj\u0105 uprawnionych do pomocy „frankowicz\u00f3w”. Propozycja Zwi\u0105zku Bank\u00f3w Polskich wydaje si\u0119 nieco zachowawcza (wygodna dla sektora). Ju\u017c zupe\u0142nie nie do przyj\u0119cia jest propozycja prezydenta w okresu wybor\u00f3w, kt\u00f3ry czasami wspomina\u0142 o przeliczeniu „frankowicz\u00f3w” wg kursu zaci\u0105gni\u0119cia kredytu. Generalnie wad\u0105 wi\u0119kszo\u015bci proponowanych rozwi\u0105za\u0144 jest ich dora\u017ano\u015b\u0107 i koncentrowanie si\u0119 na „frankowiczach”. Jedynie propozycja ZBP by\u0142a do\u015b\u0107 kompleksowa. Nim jednak ponownie zabierzemy si\u0119 do „karania” bank\u00f3w, proponuje wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce obok „frankowicz\u00f3w”, banki maj\u0105 ratowa\u0107 SKOKi i by\u0107 opodatkowane podatkiem bankowym. Wszystkiego obs\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 po prostu nie da. Nowy rz\u0105d b\u0119dzie musia\u0142 wskaza\u0107 swoje priorytety w tym zakresie.<\/p>\n
A banki? O ile faktycznie nikt do brania kredyt\u00f3w „frankowych” nie zmusza\u0142, to na pewno mo\u017cna z perspektywy czasu powiedzie\u0107, \u017ce „chyba nie o to chodzi\u0142o”. Ryzyko kursowe, przy ewentualnym dalszym wzro\u015bcie kursu CHF, obr\u00f3ci si\u0119 przeciwko bankom. Wnioski wyci\u0105gni\u0119to i od kilku lat kredyty walutowe stanowi\u0105 skromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nowych kredyt\u00f3w mieszkaniowych, a obecnie ju\u017c margines. Mo\u017cna jeszcze bankom kilka grzeszk\u00f3w dorzuci\u0107, ale prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce „frankowicze” dobrowolnie zaci\u0105gali kredyty. Obok niskiej \u015bwiadomo\u015bci ryzyka walutowego, popularno\u015b\u0107 kredyt\u00f3w „frankowych” bra\u0142a si\u0119 z ich niskiego kosztu. We wcale nie lepszej sytuacji s\u0105 przedsi\u0119biorcy, kt\u00f3rym si\u0119 nie powiod\u0142o i musz\u0105 sp\u0142aca\u0107 zaci\u0105gni\u0119te kredyty. Warto\u015b\u0107 kredyt\u00f3w dla przedsi\u0119biorstw jest niemal dwa razy wi\u0119ksza ni\u017c kredyt\u00f3w „frankowych”, a jako\u015b\u0107 ponad trzy razy gorsza. Upadek przedsi\u0119biorstw czy ograniczenie produkcji to m.in. zwolnienia pracownik\u00f3w. Gdyby kierowa\u0107 si\u0119 skal\u0105 problemu czy wsp\u00f3\u0142czuciem, to w pierwszej kolejno\u015bci powinni\u015bmy pomaga\u0107 przedsi\u0119biorcom, a nie „frankowiczom”. Jak wida\u0107, nie jest to wszystko takie proste, co oczywi\u015bcie nie oznacza \u017ce nie da si\u0119 znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania (kompromisu).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej