Sytuacja finansowa cz\u0119\u015bci tzw. „frankowicz\u00f3w” i wyp\u0142ywaj\u0105ce z niej zagro\u017cenia, rodz\u0105 pytanie o to kto zawini\u0142 i jak\u0105 ewentualnie powinien ponie\u015b\u0107 kar\u0119, o ile w og\u00f3le. Zapewniam, \u017ce w sporze o kredyty mieszkaniowe w walucie (lub indeksowane) nie jest to takie proste i jednoznaczne. Warto pozna\u0107 nieco fakt\u00f3w i opinii zanim w oskar\u017ceniach i \u017c\u0105daniach ta czy inna strona sporu posunie si\u0119 za daleko. Zreszt\u0105…to ju\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n
Ju\u017c tylko informacyjnie podam, \u017ce pozwol\u0119 sobie na okre\u015blanie os\u00f3b (gospodarstw domowych), kt\u00f3re zaci\u0105gn\u0119\u0142y kredyt mieszkaniowy w chf lub indeksowany, wsp\u00f3lnym mianem „frankowicze”, a kredyty – „frankowymi”. Bo tak naprawd\u0119 to czy kto\u015b wzi\u0105\u0142 kredyt w chf czy indeksowany t\u0105 walut\u0105, nie ma znaczenia z punktu widzenia ryzyka kursowego.<\/p>\n
Ka\u017cdemu kto chce zrozumie\u0107 genez\u0119 kredyt\u00f3w „frankowych” zaleca\u0142bym poznanie naszej historii gospodarczej przede wszystkim z lat 2000-2008. Najwa\u017cniejsza fakty to: radykalny spadek polskich st\u00f3p procentowych na pocz\u0105tku ubieg\u0142ej dekady, wej\u015bcie do UE, dynamiczny wzrost gospodarczy zapocz\u0105tkowany pod koniec 2003 r i trwaj\u0105cy do po\u0142owy 2008 r. W okresie 2007-2008 dynamika (po odj\u0119ciu inflacji) wynagrodze\u0144 przekracza\u0142a niemal dwukrotnie \u015bredni\u0105 z okresu kilkunastu ostatnich lat. Mieli\u015bmy poczucie, \u017ce \u015bwiat jest u naszych st\u00f3p.<\/p>\n
W I po\u0142 2000 r. przeszli\u015bmy na p\u0142ynny kurs walutowy ustalany si\u0142ami rynku. Po os\u0142abieniu z\u0142otego na prze\u0142omie 2003\/2004 (niedowarto\u015bciowanie z\u0142otego o ponad 10%; idealny moment do zaci\u0105gania kredytu walutowego), a\u017c do III kw 2008 kursy walut w wyra\u017ceniu z\u0142otowym stopniowo spada\u0142y. W krytycznym III kw 2008 z\u0142oty by\u0142 przewarto\u015bciowany przez rynek co najmniej o 15%. Inaczej m\u00f3wi\u0105c kurs by\u0142 nazbyt niski, ale ustalony si\u0142ami rynkowymi. Przez niemal 5 lat kurs z\u0142otego spad\u0142 o 30%. Kurs chf spad\u0142 o – w zasadzie – tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107. W takich warunkach trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce zainteresowanie kredytami wyra\u017conymi w chf systematycznie ros\u0142o.<\/p>\n
Popularno\u015b\u0107 chf wynika\u0142a z bardzo niskiej stopy procentowej w tej walucie. Spadek kursu i opinia „bezpiecznej” waluty by\u0142y dodatkowymi atutami. Niskie stopy procentowe powodowa\u0142y, i\u017c rata kredytu (kapita\u0142 + odsetki) by\u0142a ok. 30% ni\u017csze od kredytu z\u0142otowego (o tej samej warto\u015bci w chwili zaci\u0105gni\u0119cia; w przeliczeniu na pln; 250 tys. pln na 25 lat; raty annuitetowe). Z tej perspektywy, nawet zmienno\u015b\u0107 kursowa, w tym w „niew\u0142a\u015bciw\u0105” stron\u0119 by\u0142a do prze\u0142kni\u0119cia. A „niew\u0142a\u015bciwa” to oczywi\u015bcie zmiana na kurs wy\u017cszy od tego z chwili zaci\u0105gni\u0119cia kredytu. Dzisiaj wiemy ju\u017c, \u017ce zmiany kursowe jakich do\u015bwiadczyli „frankowicze” by\u0142y do\u015b\u0107 bolesne dla domowych bud\u017cet\u00f3w cz\u0119\u015bci z nich. Warto przy tej okazji zaznaczy\u0107, \u017ce zmiany kursu chf jakie nast\u0105pi\u0142y od ko\u0144ca 2008 r. by\u0142y niekorzystne przede wszystkim dla „frankowicz\u00f3w” z 2008 r. i cz\u0119\u015bciowo z 2007.<\/p>\n
By mie\u0107 punkty odniesienia do dalszych rozwa\u017ca\u0144, podam warto\u015bci rat dla kredyt\u00f3w w pln i chf: zaci\u0105gni\u0119tych w marcu 2004 i w sierpniu 2008 r. (warto\u015b\u0107 i czas sp\u0142aty poda\u0142em wy\u017cej). Dla „frankowicz\u00f3w” to dwa skrajne okresy zaci\u0105gania kredyt\u00f3w. Na ten okres przypada przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 aktywnych kredyt\u00f3w „frankowych”. W przypadku z 2014 r., dopiero w tym roku rata kredytowa „frankowicz\u00f3w” jest na poziomie rat kredytu w pln. Koszt kredytu dla tej grupy „frankowicz\u00f3w” okaza\u0142 si\u0119 po ponad 10 latach o 29% ta\u0144szy w por\u00f3wnaniu z kredytem w pln. Kapita\u0142 do sp\u0142aty (na chwil\u0119 obecn\u0105) wyra\u017cony w pln jest raptem wi\u0119kszy o kilkana\u015bcie procent w por\u00f3wnaniu z kredytem w pln.<\/p>\n
Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da sytuacja w drugim przypadku (kredyt „frankowy” zaci\u0105gni\u0119ty w 2008 r,). Jeszcze w II po\u0142 2010 „frankowicze” p\u0142acili o 100 pln wi\u0119cej miesi\u0119cznie ni\u017c posiadacze kredyt\u00f3w z\u0142otowych. W kolejnych latach r\u00f3\u017cnica ros\u0142a w r\u00f3\u017cnym tempie by w 2015 si\u0119gn\u0105\u0107 650 pln (!). Do chwili obecnej koszt obs\u0142ugi kredytu by\u0142 wi\u0119kszy o 18% od kredytu w PLN. Gdyby kurs pozosta\u0142 bez zmian w kolejnych latach, to koszt mo\u017ce by\u0107 ostatecznie nawet o niemal 40% wi\u0119kszy od kredytu w PLN (czyli nawet o 120 tys. pln). Najgorsze jest jednak to, \u017ce kapita\u0142 do sp\u0142aty (wyra\u017cony w pln), mimo up\u0142ywu lat, jest obecnie ponad 1,5 raza wi\u0119kszy od posiadaczy kredytu z\u0142otowego zaci\u0105gni\u0119tego w tym samym okresie.<\/p>\n
Podane dwa skrajne przyk\u0142ady pokazuj\u0105, \u017ce sytuacja „frankowicz\u00f3w” jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. Rozczarowani zapewne s\u0105 ci kt\u00f3rzy zaci\u0105gn\u0119li kredyt w 2008 i cz\u0119\u015bciowo w 2007 r. To mo\u017ce dawa\u0107 nawet ponad 40% „frankowicz\u00f3w” z ok. 550 tys. zad\u0142u\u017conych w tej walucie. Pytanie: od jakiego poziomu kursu (mowa o wzro\u015bcie) ich z\u0142o\u015b\u0107 jest uzasadniona, o ile w og\u00f3le mo\u017cna tak postawi\u0107 pytanie<\/p>\n
Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce kredyty „frankowe” s\u0105 nara\u017cone na ryzyko zmienno\u015bci waluty bazowej (w naszym przypadku chf), o czym jak rozumiem kredytobiorcy wiedzieli (tzn. teoretycznie powinni). Analiza zmienno\u015bci kurs\u00f3w kilku czo\u0142owych europejskich i \u015bwiatowych walut wzgl\u0119dem siebie wskazuje dla okres\u00f3w 7-letnich z okresu od 1980 (bo… od 2008 do 2015 te\u017c up\u0142yn\u0119\u0142o 7 lat) wskazuje, \u017ce w 95% przypadk\u00f3w zmiana kursu nie przekracza\u0142a 60%. Podobne wskazania daje analiza kurs\u00f3w pln do usd, eur i chf z kilku lat poprzedzaj\u0105cych szczyt zainteresowania kredytem „frankowym”, czyli w latach II po\u0142 2007-2008. Przypomn\u0119, \u017ce „frankowicze” z III kw 2008 do\u015bwiadczyli 100% wzrostu kursu w okresie 2008-2015 (z 2 pln za chf do niemal 4 obecnie). Oznacza to, \u017ce „frankowicze” mog\u0105 si\u0119 – teoretycznie – broni\u0107 i\u017c skok kursu do 4 pln mia\u0142 jedynie kilkuprocentowe prawdopodobie\u0144stwo realizacji. Pytanie jednak, czy jest to zasadna linia obrony. Jeszcze w ubieg\u0142ym roku przy kursie zbli\u017conym do 3,5 pln za chf, „frankowicze” z 2008 „mie\u015bcili” si\u0119 w przedziale zmienno\u015bci. Skok kursu do 4 pln za chf, spowodowa\u0142 wzrost koszt\u00f3w obs\u0142ugi kredytu o dodatkowe ok. 150 z\u0142 w 2015 r.).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej