Niemal w ka\u017cdych wyborach pojawia si\u0119 partia, kt\u00f3ra w programie gospodarczym deklaruje, \u017ce chce zr\u00f3wna\u0107 stawki VAT . Na og\u00f3\u0142 proponuj\u0105 to politycy\/partie o pogl\u0105dach liberalnych lub zbli\u017conych. Tym razem, w tej kampanii wyborczej, rola ta przypad\u0142a Ryszardowi Petru i jego Nowoczesnej. Celem zr\u00f3wnania VAT ma by\u0107 prostota podatku, jego obni\u017cenie, redukcja szarej strefy wykorzystuj\u0105cej r\u00f3\u017cnice stawek itd.<\/p>\n
Mo\u017ce i nie komentowa\u0142bym tego punktu programy gospodarczego Nowoczesnej gdyby nie lekka prowokacja, jakiej mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107. Hanna Gill-Pi\u0105tek startuj\u0105ca z listy Zjednoczonej Lewicy, „zaczepi\u0142a” Ryszarda Petru. H.Gill-Pi\u0105tek przedstawi\u0142a na facebooku wydruk z kasy sklepowej po porannych zakupach. Dominowa\u0142y produkty ob\u0142o\u017cone ni\u017cszymi stawkami VAT (5-8%). To mia\u0142o da\u0107 do my\u015blenia R.Petru co si\u0119 stanie gdy stawki VAT zostaj\u0105 ujednolicone na poziomie 16%.<\/p>\n
To charakterystyczne zestawienie dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w. Lewicowego z trosk\u0105 o najubo\u017cszych i wolnorynkowego, gdzie same uproszczenie podatk\u00f3w pomo\u017ce przedsi\u0119biorcom, a ci zwi\u0119ksz\u0105 zatrudnienie itd. \u017badnej z tych os\u00f3b nie odmawiam autentycznej troski o obywateli. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Ryszardowi Petru, najubo\u017csi nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c oboj\u0119tni. <\/p>\n
Przyznam, \u017ce troch\u0119 Ryszarda Petru nie rozumiem. Wprowadzenie jednej stawki VAT wydaje mi si\u0119 ma\u0142o realne i niekoniecznie potrzebne. Bynajmniej nie tylko dlatego, \u017ce Nowoczesna je\u015bli wejd\u017acie do Sejmu to raczej z wynikiem nie przekraczaj\u0105cym 10%. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce R.Petru szuka\u0142 idei, has\u0142a, kt\u00f3re pozwoli wyr\u00f3\u017cni\u0107 program jego ugrupowania, a jednocze\u015bnie b\u0119dzie elementem charakterystycznym wolnorynkowego (liberalnego) programu. Tylko, \u017ce has\u0142o wydaje si\u0119 by\u0107 nieco zu\u017cyte i w\u0105tpliwe co do s\u0142uszno\u015bci. W\u0105tpi\u0119 czy warto o jedn\u0105 stawk\u0119 VAT kruszy\u0107 kopie. <\/p>\n
Niemal zawsze, gdy mowa o jednej stawce VAT, to jej poziom jest ustalony na poziomie stawki efektywnej (co roku podaje j\u0105 MinFin) lub zbli\u017conej. Operacja wi\u0119c by\u0142aby prawie neutralna, z punktu widzenia wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. Ewentualne odchylenia na plus czy minus to kilka mld z\u0142. Im wi\u0119ksze odchylenia na minus dla bud\u017cetu (a z korzy\u015bci\u0105 dla obywateli), tym bardziej trzeba je przynajmniej cz\u0119\u015bciowo rekompensowa\u0107 innymi wp\u0142ywami. <\/p>\n
Zr\u00f3\u017cnicowanie stawek VAT nie jest tylko wynikiem przypadkowych proces\u00f3w i populistycznych dzia\u0142a\u0144 polityk\u00f3w. W du\u017cym stopniu daje si\u0119 to uzasadni\u0107. Ni\u017csze stawki VAT obejmuj\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 produkcji i przetwarzania produkt\u00f3w rolnych . Szczeg\u00f3lnie dotyczy to podstawowych produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych. Do tego mo\u017cna do\u0142o\u017cy\u0107 us\u0142ugi za zakresu s\u0142u\u017cby zdrowia. To bynajmniej nie koniec listy. Mamy to do czynienia z celem spo\u0142ecznym, by niezb\u0119dne do \u017cycia produkty i us\u0142ugi by\u0142y dost\u0119pne dla ludno\u015bci ubo\u017cszej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej wydatki na \u017cywno\u015b\u0107 stanowi\u0105 relatywnie wi\u0119ksz\u0105 pozycj\u0119 w wydatkach. Przy okazji pa\u0144stwo wspiera sektor rolno-spo\u017cywczy. Wad\u0105 takiego rozwi\u0105zania jest fakt, i\u017c korzystaj\u0105 z tego wszyscy, czyli i obywatele niepotrzebuj\u0105cy takiego wsparcia.<\/p>\n
Zr\u00f3\u017cnicowanie stawek VAT wynika r\u00f3wnie\u017c z przemian ekonomicznych kraju i dora\u017anych zmian w VAT. VAT to jedno z kilku g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. St\u0105d stawki i zasi\u0119g podatku musza uwzgl\u0119dnia\u0107 cele spo\u0142eczne, bran\u017cowe i makroekonomiczne. Dobrym przyk\u0142adem tych ostatnich jest podwy\u017cka podstawowej stawki do 23%. Wynika\u0142a z konieczno\u015bci dostarczenia wp\u0142yw\u00f3w by \u0142ata\u0107 dziur\u0119 w finansach publicznych po 2008 roku. Jednocze\u015bnie obni\u017cono stawki na niekt\u00f3re produkty us\u0142ugi wra\u017cliwe spo\u0142ecznie. Efekt? Powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 luka mi\u0119dzy stawk\u0105 podstawow\u0105 (maksymaln\u0105) i stawkami obni\u017conymi. Staraj\u0105c si\u0119 zrozumie\u0107 przyczyny zr\u00f3\u017cnicowania stawek, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o naciskach (czasami uzasadnionych) poszczeg\u00f3lnych bran\u017c, ich zr\u00f3\u017cnicowaniu dzia\u0142alno\u015bci i konkurencyjno\u015bci polskich wyrob\u00f3w. Dlatego te\u017c mocno w\u0105tpi\u0119 by po ewentualnym zr\u00f3wnaniu VAT uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 jednolit\u0105 stawk\u0119 w d\u0142u\u017cszym okresie. I to bynajmniej nie tylko z powod\u00f3w populistycznych dzia\u0142a\u0144 polityk\u00f3w.<\/p>\n
Podniesieni stawki VAT do 16% faktycznie mog\u0142oby by\u0107 sporym wyzwaniem dla ubo\u017cszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Taki ruch musia\u0142by by\u0107 poprzedzony radykaln\u0105 zmian\u0105 w transferach szeroko rozumianej pomocy spo\u0142ecznej i zapewne skoordynowany ze zmian\u0105 w innych podatkach by chocia\u017c cz\u0119\u015bciowo zrekompensowa\u0107 wzrost VAT.<\/p>\n
Ale s\u0105 i zalety jednej stawki. Obok samej prostoty i zmniejszenia szarej strefy, spad\u0142yby ceny wielu d\u00f3br i us\u0142ug. O ile? I to jest zagadka, bo zapewne podmioty gospodarcze stara\u0142yby si\u0119 utrzyma\u0107 wcze\u015bniejsze ceny by przej\u0105\u0107 korzy\u015bci z tytu\u0142u obni\u017conych stawek.<\/p>\n
Jak wida\u0107 jedna stawka VAT, cho\u0107 kusz\u0105ca, wydaje si\u0119 ma\u0142o realna we wprowadzeniu. Sugerowa\u0142bym raczej zmniejszenie liczby stawek i zmniejszenie r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy nimi. To i tak ju\u017c by\u0142by du\u017cy krok do przodu. Na redukcj\u0119 szarej strefy s\u0105 inne sposoby.<\/p>\n
A ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 warto raz w roku wraca\u0107 do dyskusji o stawkach podatku VAT. Niskie stawki VAT to czo\u0142owe \u017ar\u00f3d\u0142o ulg w polskim systemie podatkowym, a co za tym idzie, utraty wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. Nad uzasadnieniem i skal\u0105 niekt\u00f3rych z nich powinno si\u0119 dyskutowa\u0107. Mo\u017cna te\u017c stopniowo redukowa\u0107 zakres „dzia\u0142ania” niskich stawek oraz jednocze\u015bnie dokonywa\u0107 zmian w PIT i zasadach wsparcia os\u00f3b najubo\u017cszych. S\u0105dz\u0119, \u017ce to pozwoli\u0142oby na obni\u017cenie stawki maksymalnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej