W dw\u00f3ch referendach obywatele dostali mo\u017cliwo\u015b\u0107 wypowiedzenia si\u0119 \u0142\u0105cznie w sze\u015bciu tematach. Drugie referendum, w zale\u017cno\u015bci od wynik\u00f3w i frekwencji, mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje dla gospodarki, a dok\u0142adniej dla finans\u00f3w publicznych. To w\u0142a\u015bnie w drugim referendum, obecny prezydent wprowadzi\u0142 pytanie dotycz\u0105ce obni\u017cenia wieku emerytalnego. To stawia pytanie o rol\u0119 polityk\u00f3w w procesie niezb\u0119dnych zmian i rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. Ju\u017c obecnie prezydent Duda nie zapisa\u0142 si\u0119 w najlepiej w narodowym sporze o system emerytalny i wiek przechodzenia na emerytur\u0119. Jego decyzj\u0119 ws referendum i spos\u00f3b uzasadniania oceniam bardzo krytycznie. Tak samo oceniam wywo\u0142anie i przedstawianie tematu emerytur w okresie kampanii prezydenckiej. Rola polityk\u00f3w jest moim zdaniem inna. Politycy musz\u0105 zna\u0107 problemy i wyja\u015bnia\u0107 je obywatelom. Politycy powinni mie\u0107 odwag\u0119 m\u00f3wi\u0107 rzeczy trudne spo\u0142ecze\u0144stwu i wskazywa\u0107 rozwi\u0105zania, nawet je\u015bli rozwi\u0105zania te nie s\u0105 przyjmowane przez spo\u0142ecze\u0144stwo optymistyczne. Przypadek roli prezydenta Dudy w sporze o wiek emerytalny warto wi\u0119c przypomnie\u0107, poniewa\u017c bez wzgl\u0119du na fina\u0142 referendalnego pytania, prezydent odegra\u0142 negatywn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu \u015bwiadomo\u015bci emerytalnej Polak\u00f3w. Kto wie czy sam nie poniesie politycznych skutk\u00f3w obietnic, kt\u00f3rych nie b\u0119dzie w stanie zrealizowa\u0107.<\/p>\n
Procesy demograficzne oraz zagro\u017cenie powi\u0119kszaniem si\u0119 deficytu FUS wymusi\u0142y zmian\u0119 zar\u00f3wno zasad wyliczania emerytur oraz wyd\u0142u\u017cenie czasu okresu aktywno\u015bci zawodowej. Mamy obecnie publiczny system repartycyjny ze zdefiniowan\u0105 sk\u0142adk\u0105. Spo\u0142ecze\u0144stwo bez entuzjazmu przyj\u0119\u0142o wyd\u0142u\u017cenie wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119 i nadal nie potrafi si\u0119 pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce nasza emerytura jest pochodn\u0105 sk\u0142adek. To rodzi frustracje i z\u0142o\u015b\u0107, co ch\u0119tnie wykorzystuj\u0105 m.in. politycy. Wykorzysta\u0142 to i nadal wykorzystuje prezydent Duda.<\/p>\n
Najwi\u0119kszy rywal A.Dudy w prezydenckiej kampanii B.Komorowski, tematu emerytur nie podejmowa\u0142, a ju\u017c na pewno nie traktowa\u0142 go jako g\u0142\u00f3wnego motywu swojej kampanii. Zreszt\u0105 by\u0142 to temat zamkni\u0119ty. G\u0142\u00f3wne zmiany by\u0142y za nami. Tak wi\u0119c tego tematu A.Duda podejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c nie musia\u0142. Tak jak udawa\u0142, \u017ce nie ma tematu SKOK\u00f3w. Nawet ewentualny polityczny nacisk Solidarno\u015bci m\u00f3g\u0142 zlekcewa\u017cy\u0107. Ostatecznie, gdyby kto\u015b wymusi\u0142 temat wieku emerytalnego, m\u00f3g\u0142 ludziom wyt\u0142umaczy\u0107 gdzie le\u017cy problem. S\u0105dz\u0119, \u017ce elektora A.Dudy wykaza\u0142by wiele zrozumienia. Niestety kalkulacja polityczna okaza\u0142a si\u0119 mie\u0107 wi\u0119ksze znaczenie i A.Duda wraz ze swoim sztabem postanowi\u0142 z wieku emerytalnego zrobi\u0107 jeden z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w swojej kampanii. A.Duda szuka\u0142 kompromisu pomi\u0119dzy utrzymaniem deklaracji na odpowiednio du\u017cym poziomie og\u00f3lno\u015bci a w miar\u0119 czytelnym populistycznym komunikatem. Obywatele us\u0142yszeli raz o powrocie do poprzedniego wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119, a raz o skr\u00f3ceniu wieku aktywno\u015bci bez podawania o jaki wiek chodzi. Nie brakowa\u0142o barwnych i chwytliwych medialnie wypowiedzi, \u017ce obywatele nie chc\u0105 pracowa\u0107 do \u015bmierci. W odpowiedzi na pytanie sk\u0105d pieni\u0105dze na cofni\u0119cie reformy, widzieli\u015bmy m.in. s\u0142ynne pstrykni\u0119cie palcami, co by\u0142o efektowne dla widz\u00f3w, ale kompromituj\u0105ce w oczach ekonomist\u00f3w. W dyskusji o systemie emerytalnym przysz\u0142y prezydent uczyni\u0142 powa\u017cny krok wstecz, a autorytet ekspert\u00f3w wyja\u015bniaj\u0105cych przyczyny wyd\u0142u\u017cenia wieku zosta\u0142 nadw\u0105tlony.<\/p>\n
Wiek przej\u015bcia na emerytur\u0119 67 lat to faktycznie wyzwanie dla ka\u017cdego z nas. Zapewne obecne zasady przej\u015bcia na emerytur\u0119 b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y modyfikacji, czego przyk\u0142adem jest dyskusja o sta\u017cu pracy kt\u00f3ry ma pozwala\u0107 na wcze\u015bniejsze przej\u015bcie na emerytur\u0119. Ju\u017c proste symulacje w excelu dla os\u00f3b z wynagrodzeniem minimalnym, na poziomie mediany czy \u015bredniej pokazuj\u0105 negatywne skutki skr\u00f3cenia wieku dla finansowania systemu i samych zainteresowanych. Prezydent m\u00f3g\u0142 by\u0107 inicjatorem dyskusji o z\u0142agodzeniu niekt\u00f3rych zapis\u00f3w dot. emerytur, ale grono os\u00f3b kt\u00f3re ewentualnie mog\u0142yby skorzysta\u0107 z takich u\u0142atwie\u0144, b\u0119dzie marginalne. Mo\u017cna by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 dyskusj\u0119 o cz\u0119\u015bciowym odej\u015bciu od sk\u0142adki zdefiniowanej, na rzecz dodatkowego dofinansowania systemu emerytur naszymi podatkami. Tylko \u017ce wtedy trzeba by uczciwie powiedzie\u0107 obywatelom, \u017ce tak czy tak b\u0119d\u0105 obci\u0105\u017ceni p\u0142atno\u015bciami na emerytur\u0119, bo sk\u0142adk\u0119 zast\u0105pi\u0105 podatki. Niestety dotychczasowe wypowiedzi prezydenta Dudy (a wcze\u015bniej kandydata) pozwalaj\u0105 wierzy\u0107 obywatelom, \u017ce wiek przej\u015bcia na emerytur\u0119 mo\u017cna skraca\u0107 bez \u017cadnych konsekwencji dla wysoko\u015bci emerytury i stanu finans\u00f3w systemu emerytalnego.<\/p>\n
Po wygraniu wybor\u00f3w czekali\u015bmy na inicjatyw\u0119 ustawodawcz\u0105 prezydenta (lub PiSu w jego imieniu). Jednak od wygrania wybor\u00f3w prezydent wybra\u0142 strategi\u0119 milczenia w sprawie wieku emerytalnego. Jedynie w reakcji na pytania medi\u00f3w, w odpowiedziach prezydenta i jego otoczenia da\u0142o si\u0119 wyczu\u0107 rozmywanie deklaracji wyborczych w temacie emerytur. Wbrew wcze\u015bniejszym deklaracjom prezydent nie podj\u0105\u0142 natychmiastowych dzia\u0142a\u0144 ws. wieku emerytalnego.<\/p>\n
Dla ukrycia swojej bierno\u015bci, A.Duda wykorzysta\u0142 ide\u0119 referendum. (Obecnie czekamy na decyzj\u0119 senatu w tej sprawie)<\/em>. Dzi\u0119ki temu da\u0142 sobie i swojej macierzystej partii sporo czasu, bo a\u017c do wybor\u00f3w parlamentarnych. Ale jest to tylko odwlekanie terminu podj\u0119cia decyzji. Jeszcze w czasie kampanii prezydenckiej deklarowa\u0142 si\u0119 jako cz\u0142owiek odnosz\u0105cy si\u0119 z szacunkiem do referendalnych inicjatyw. Tylko, \u017ce tutaj zn\u00f3w powinien si\u0119 pokaza\u0107 jako \u015bwiat\u0142y i odwa\u017cny lider. Prezydent powinien by\u0142 otwarcie powiedzie\u0107, \u017ce problematyka systemu emerytalnego jest przez decydent\u00f3w dobrze rozpoznana i odwo\u0142ywanie si\u0119 do pyta\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 tylko do skr\u00f3cenia wieku emerytalnego jest niepowa\u017cne. T\u0142umaczenie si\u0119 szacunkiem dla woli tzw. suwerena, w moim przekonaniu, jest tylko politycznym unikiem i b\u0119dzie mia\u0142o przykre konsekwencje w przysz\u0142o\u015bci. Suwerenowi (czyli obywatelom) trzeba wyja\u015bni\u0107, \u017ce nie zawsze ma racj\u0105. Zreszt\u0105 odr\u0119bn\u0105 kwesti\u0105 jest te\u017c rzetelno\u015b\u0107 organizator\u00f3w spo\u0142ecznych akcji zbierania podpis\u00f3w.<\/p>\n Formalnie drugie referendum ma by\u0107 oddaniem szacunku dla woli suwerena. Niestety prezydent Duda zmieni\u0142 brzmienie oryginalnego zapytania. Przede wszystkim w pytaniu referendalnym nie ma informacji o jaki obni\u017cony wiek chodzi. Tymczasem Zwi\u0105zek Solidarno\u015b\u0107 w akcji zbierania podpis\u00f3w wskazywa\u0142 wiek 60 lat dla kobiet i 65 dla m\u0119\u017cczyzn. Prezydent doda\u0142 te\u017c pytanie o powi\u0105zanie uprawnie\u0144 emerytalnych ze sta\u017cem pracy, ale te\u017c nie podano o jaki sta\u017c chodzi. Jak wi\u0119c wida\u0107, wol\u0105 suwerena prezydent zanadto si\u0119 w rzeczywisto\u015bci nie przej\u0105\u0142. Podejrzewam, ze rozmycie kwestii wieku jest przygotowanie si\u0119 na ewentualn\u0105 wygran\u0105 PiS, kt\u00f3ry b\u0119dzie musia\u0142 obietnic\u0119 zrealizowa\u0107 lub gdy opinii publiczna zmusi prezydenta do pokazania projektu ustawy zmieniaj\u0105cej emerytalny wiek. Wtedy b\u0119dzie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce co do zasady prezydent nie by\u0142 zbyt konkretny w deklaracjach a Solidarno\u015b\u0107 pozwoli\u0142a znacznie zmi\u0119kczy\u0107 kwestie wieku w referendum. W razie konieczno\u015bci realizacji obietnicy, prezydent poda propozycj\u0119 w kt\u00f3rej skr\u00f3cenie wieku b\u0119dzie skromne lub ograniczone do w\u0105skiej grupy.<\/p>\n I mamy o to teraz do\u015b\u0107 niebezpieczn\u0105 sytuacj\u0119 (o ile referendum si\u0119 odb\u0119dzie). Jakkolwiek ca\u0142a heca z referendalnym pytaniem si\u0119 sko\u0144czy, obywatele b\u0119d\u0105 rozczarowani. Bo prezydent ju\u017c zwleka z jednoznacznym dzia\u0142aniem, a na dodatek modyfikuje pytanie. Moim zdaniem rozmywanie kwestii wieku jest \u015bwiadomym przygotowaniem gruntu pod ewentualn\u0105 realizacj\u0119 obietnicy. O ile g\u0142osowanie w odr\u0119bnym terminie pozwala\u0142o na liczenie na upadek pyta\u0144 z powodu zbyt niskiej frekwencji, to organizowanie referendum w dniu wybor\u00f3w parlamentarnych t\u0105 frekwencj\u0119 podbije, co b\u0119dzie sprzyja\u0142o macierzystej partii prezydenta. Z politycznego punktu widzenia ruch jest korzystny dla interes\u00f3w PiS, ale zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo zaakceptowania pytania w referendum i politycy b\u0119d\u0105 mieli problem co z tym dalej zrobi\u0107. Je\u017celi PiS nie przejmie w\u0142adzy, prezydent b\u0119dzie zrzuca\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 na nie-PiSwowski rz\u0105d, twierdz\u0105c \u017ce on (prezydent) udzieli\u0142 g\u0142osu suwerenowi, a suweren chce obni\u017cenia wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119. W przypadku wygranej PiS, najprawdopodobniej zobaczymy projekt ustawy wprowadzaj\u0105cy kosmetyczne zmiany lub odgrywanie sceny z zaskoczeniem stanem finans\u00f3w publicznych. Nie przyjmuje – pewnie przez naiwno\u015b\u0107 – do wiadomo\u015bci, \u017ce prezydent razem z rz\u0105dem PiS b\u0119dzie chcia\u0142 na si\u0142\u0119 obni\u017cy\u0107 wszystkim wiek emerytalny wg pomys\u0142u Solidarno\u015bci.<\/p>\n Pozostaje wariant przy kt\u00f3rym referendum si\u0119 nie odbywa. Wtedy, o ile prezydent b\u0119dzie konsekwentny, propozycja referendum poczeka na nowy uk\u0142ad polityczny po wyborach. Uk\u0142ad partyjny b\u0119dzie bardziej sprzyjaj\u0105cy. Wtedy w wyborach PO b\u0119dzie przylepiona etykieta partii kt\u00f3ra nie akceptuje woli suwerena, a PiS przy cichym wsparciu prezydenta b\u0119dzie si\u0119 kreowa\u0142 na parti\u0119 sk\u0142onn\u0105 obni\u017cy\u0107 wiek przej\u015bcia na emerytur\u0119. Ci\u0105g dalszy tego scenariusza b\u0119dzie podobny jak wcze\u015bniej zarysowanego, czyli prezydent przy wparciu PiS b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 realizowa\u0107 pomys\u0142 chocia\u017c skromnej realizacji obietnic, co i tak przyczyni si\u0119 do rozczarowa\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Mocno ubolewam, \u017ce obecny prezydent rozgrywa politycznie kwesti\u0119 wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119. Zrobi\u0142 tym ogromn\u0105 krzywd\u0119 debacie publicznej i spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci. Cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 w dyskusji o kilka lat. Wynikiem tego b\u0119dzie wi\u0119ksze lub mniejsze rozczarowaniem spo\u0142ecze\u0144stwa i ewentualna pr\u00f3ba rozlu\u017anienia dyscypliny finans\u00f3w publicznych. Szkoda, bo prezydent mia\u0142 szans\u0119 wyst\u0105pi\u0107 w roli autorytetu lub co najmniej przemilcze\u0107 kwestie emerytalne. Pisz\u0105c o roli autorytetu mia\u0142em na my\u015bli, \u017ce prezydent m\u00f3g\u0142 zaproponowa\u0107 dyskusj\u0119 o drobnych modyfikacjach systemu emerytalnego, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 potrzebne w najbli\u017cszych latach i dotyczy\u0107 – niestety – skromnej cz\u0119\u015bci przysz\u0142ych emeryt\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czytaj dalej