Nigdy nie by\u0142em doktrynalnym przeciwnikiem nak\u0142adania na sektor bankowy, czy generalnie finansowy, dodatkowych obci\u0105\u017ce\u0144 finansowych. Pytanie jest zawsze takie same: czy to konieczne i – je\u015bli tak – to jak wielkie ma to by\u0107 obci\u0105\u017cenie. Okazj\u0105 powrotu do tematu jest pomys\u0142 PiS na tzw. podatek bankowy. Uzasadnienie dla na\u0142o\u017cenia podatku oraz dyskusja jak\u0105 wywo\u0142a\u0142, jak w soczewce pokazuje, \u017ce i z pozoru w nudnej ekonomii spory bywaj\u0105 gor\u0105ce. Czeg\u00f3\u017c tu nie mamy: podatki, karanie zagranicznych inwestor\u00f3w, fiskalizm, odpowiedzialno\u015b\u0107 bankowc\u00f3w za kryzys i k\u0142opoty frankowicz\u00f3w, sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna i ekonomiczna, przysz\u0142o\u015b\u0107 sektora bankowego w Polsce, mobilizowanie elektoratu antypati\u0105 do bankowc\u00f3w itd. No a ju\u017c samo zestawienie pieni\u0119dzy podebranych bogatym bankowcom na finansowanie spo\u0142ecznych potrzeb, ma w zasadzie wytr\u0105ci\u0107 or\u0119\u017c obro\u0144com sektora bankowego. Ile\u017c emocji i r\u00f3\u017cnych racji, nieprawda\u017c?<\/p>\n
Mo\u017ce i przeszed\u0142bym oboj\u0119tnie obok pomys\u0142y PiS gdyby nie to, \u017ce jego finansowo-moralne uzasadnienie jest do\u015b\u0107 pokr\u0119tne. Zanim wi\u0119c pomys\u0142 na powa\u017cnie b\u0119dzie dyskutowany, warto wypunktowa\u0107 przynajmniej szereg racji i argument\u00f3w, by podj\u0105\u0107 m\u0105dr\u0105 decyzj\u0119, A je\u015bli nie da si\u0119 m\u0105drej, to przynajmniej tak\u0105 kt\u00f3ra przyniesie najmniej szk\u00f3d.<\/p>\n
Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce sektor bankowy nie jest konkurencyjny w pe\u0142nym tego s\u0142owa (ekonomicznym!) znaczeniu. Formalnie konkurencja jest ogromna. W Polsce dzia\u0142a wiele bank\u00f3w, i wszystkie robi\u0105 co mog\u0105 by zach\u0119ci\u0107 nas do lokowania oszcz\u0119dno\u015bci u nich czy brania kredyt\u00f3w i po\u017cyczek na pot\u0119g\u0119. Prosz\u0119, dzwoni\u0105, w pas si\u0119 k\u0142aniaj\u0105 jak tylko staniemy w progu bankowej plac\u00f3wki. Z pe\u0142n\u0105 konkurencj\u0105 mamy jednak do czynienia gdy sektorze jest tzw. \u0142atwo\u015b\u0107 wej\u015bcia do sektora, czyli nie ma ogranicze\u0144 regulacyjnych czy barier finansowych. W sektorze bankowym s\u0105. Wymagania regulacyjne i finansowe powoduje, \u017ce nie mog\u0119 utworzy\u0107 malutkiego banku i mozolnie pi\u0105\u0107 si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Jest to jednak uzasadnione rol\u0119 sektora w gospodarce i bezpiecze\u0144stwem obrotu pieni\u0119\u017cnego. Ma\u0142o kto pewnie pami\u0119ta kr\u00f3tkie historie ma\u0142ych bank\u00f3w z lat 90-tych. Biznes na og\u00f3\u0142 si\u0119 nie udawa\u0142 i szybko trzeba by\u0142o je \u0142\u0105czy\u0107 z wi\u0119kszymi bankami lub wyp\u0142aca\u0107 gwarantowane depozyty. Historia SKOK\u00f3w to r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142ad wskazuj\u0105cy na to, \u017ce instytucje bankowe i para-bankowe, powinny by\u0107 kompetentnie zarz\u0105dzane i podlega\u0107 kontroli.<\/p>\n
W sektorze bankowym z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 konkurencj\u0119 mamy, i to siln\u0105, ale bariery tzw. wej\u015bcia do sektora, stawiaj\u0105 banki w do\u015b\u0107 uprzywilejowanej pozycji w gospodarce. W efekcie mamy w bankowo\u015bci, jak ja to nazywam, efekt OFE. Z OFE by\u0142o tak, \u017ce formalnie by\u0142y warunki do silnej konkurencji, ale szybko si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce sektor nie chce rywalizowa\u0107 na polu prowizji. Trzeba by\u0142o silnej presji medialnej i politycznej, by OFE zacz\u0119\u0142y prowizje obni\u017ca\u0107. Komfort bankom daje te\u017c niemal przymus korzystania z us\u0142ug bank\u00f3w. Regulacje, zwyczaje, bezpiecze\u0144stwo, post\u0119p techniczny itd. powoduj\u0105 \u017ce niemal ka\u017cdy obywatel, i na pewno ka\u017cda firma, w zasadzie musz\u0105 korzysta\u0107 z bankowych us\u0142ug. Zmienno\u015b\u0107 koniunktury nie ma tu znaczenia. Dla bankowc\u00f3w to niezwykle komfortowa sytuacja.<\/p>\n
PiS w propozycji podatku bankowego gra na emocjach. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c has\u0142o brzmi: zabierzmy bogatym. Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce sektor bankowy w ostatnich 4 latach uzyskiwa\u0142 korzystny wynik netto (od 15 do 16 mld z\u0142), pomimo nieszokuj\u0105cej bynajmniej koniunktury gospodarczej. Spo\u0142ecze\u0144stwo zazdro\u015bnie spogl\u0105da na wynagrodzenia i miejsca pracy bankowc\u00f3w (klimatyzowane biurowce itd.). Wynagrodzenia zarz\u0105d\u00f3w bank\u00f3w to \u015bcis\u0142a czo\u0142\u00f3wka w\u015br\u00f3d firm gie\u0142dowych.<\/p>\n
Politycy PiS do\u015b\u0107 ch\u0119tnie podkre\u015blaj\u0105 zagraniczne pochodzenie kapita\u0142u, jakby to by\u0142 grzech za kt\u00f3ry trzeba p\u0142aci\u0107. T\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mitologii bankowej uwa\u017cam za wyj\u0105tkowo zmanipulowan\u0105. Kapita\u0142 zagraniczny na normalnych zasadach wchodzi\u0142 do Polski i tak samo jak kapita\u0142 polski rywalizuje o wzgl\u0119dy polskich firm i gospodarstw domowych. Zapomina si\u0119 dzisiaj, \u017ce wielce cennej wiedzy bankowej i do\u015bwiadczenia wnios\u0142y do Polski w\u0142a\u015bnie banki zagraniczne. Wej\u015bcie do bankowo\u015bci kapita\u0142u zagranicznego u\u0142atwi\u0142o polskim firmom prowadzenie interes\u00f3w za granic\u0105 oraz dost\u0119p do szeregu instrument\u00f3w finansowych.<\/p>\n
Podatek bankowy jako selektywna forma obci\u0105\u017cenia finansowego wybranego sektora nie jest, wbrew wielu opiniom, niczym nowym ani grzesznym w gospodarce wolnorynkowej. W tym i w naszej. Nak\u0142adamy obci\u0105\u017cania na wytw\u00f3rc\u00f3w d\u00f3br i us\u0142ug lub ich odbiorc\u00f3w. Dzieje si\u0119 to tam, gdzie firmy i\/lub ich klienci s\u0105 w lepszej kondycji finansowej na tle og\u00f3\u0142u. Mamy wi\u0119c podatek akcyzowy na wybrane grupy wyrob\u00f3w. Opodatkowali\u015bmy te\u017c wydobycie surowc\u00f3w. Pa\u0144stwo dodatkowo (opr\u00f3cz podatk\u00f3w!) pobiera dywidend\u0119 od sp\u00f3\u0142ek pa\u0144stwowych. Za korzystanie z us\u0142ug finansowych pa\u0144stwo opodatkowa\u0142o Polak\u00f3w dziesi\u0119\u0107 lat temu (tzw. podatek Belki). Przyk\u0142ad\u00f3w jest wi\u0119cej. Sektor bankowy jako relatywnie „bogaty” te\u017c wi\u0119c mo\u017ce by\u0107 brany pod uwag\u0119. Przypomn\u0119, \u017ce i w UE przetoczy\u0142a si\u0119 powa\u017cna dyskusja nad dodatkowym opodatkowaniem bank\u00f3w na rzecz tworzenia funduszy ratunkowych na wypadek kolejnych kryzys\u00f3w.<\/p>\n
Z propozycj\u0105 PiS jest ten problem i\u017c nie jest ona przemy\u015blana i ma cel polityczny. Wg szacunk\u00f3w PiS, na finansowanie jej programu potrzeba 73 mld z\u0142. 5 mld z\u0142 z sektora bankowego to nieca\u0142e 7% potrzebnej kwoty. Co ciekawe, PiS chce powrotu VAT do 22%, by … podobne pieni\u0105dze zebra\u0107 podatkiem bankowym. Grono podatnik\u00f3w cz\u0119\u015bciowo si\u0119 tu pokrywa (w przypadku pod. bankowego b\u0119d\u0105 to klienci bank\u00f3w). Co najmniej w\u0105tpliwy jest spos\u00f3b naliczania podatku jak i jego pieni\u0119\u017cny wymiar. Podatek od aktyw\u00f3w (najcz\u0119\u015bciej jest mowa o 0,4% warto\u015bci aktyw\u00f3w) b\u0119dzie warto\u015bci\u0105 do\u015b\u0107 stabiln\u0105 (brak waha\u0144) i powoli rosn\u0105ca, poniewa\u017c aktywa sektora bankowego b\u0119d\u0105 w d\u0142u\u017cszym terminie powoli rosn\u0105\u0107. Bez wzgl\u0119du wi\u0119c na koniunktur\u0119 i zmienno\u015b\u0107 wyniku finansowego, sektor b\u0119dzie p\u0142aci\u0107 praktycznie sta\u0142\u0105 stawk\u0119. Pomys\u0142odawcy zapominaj\u0105, \u017ce wynik sektora nie zawsze by\u0142 tak dobry jak obecnie. W 2009 i 2010 wynik finansowy sektora by\u0142o o od 5 do 7 mld z\u0142 mniejszy od obecnego. Jeszcze gorzej by\u0142o w I po\u0142 poprzedniej dekady. Obecnie, 5 mld stanowi trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obecnego wyniku netto sektora. Bior\u0105c pod uwag\u0119 powa\u017cniejsze wahania koniunktury oraz zapowiadany spadek wyniku netto sektora (lub stabilizacj\u0119) w najbli\u017cszych latach, sta\u0142y podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w mo\u017ce zabi\u0107 przys\u0142owiow\u0105 kur\u0119 znosz\u0105c\u0105 z\u0142ote jajka. Pomys\u0142odawcy chyba zapomnieli, \u017ce sektor bankowy poniesie skutki wyp\u0142at dla klient\u00f3w SKOK\u00f3w (BFG b\u0119dzie wymaga\u0142 uzupe\u0142nienia). Wielk\u0105 niewiadom\u0105 jest ratowanie tzw. frankowicz\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od pomys\u0142odawc\u00f3w, koszt dla sektora to b\u0119dzie od 9 do ponad 40 mld z\u0142, roz\u0142o\u017cony na najbli\u017csze lata. Najgorszy wariant jest akurat autorstwa….polityk\u00f3w PiS (k\u0142opoty z powodu SKOK\u00f3w zreszt\u0105 te\u017c). W takiej sytuacji podatek bankowy traci racj\u0119 bytu.<\/p>\n
Pomys\u0142odawcy nie wzi\u0119li pod uwag\u0119, \u017ce KNF mo\u017ce mie\u0107 inne pomys\u0142y na spo\u017cytkowanie wyniku finansowego sektora bankowego lub \u017ce ka\u017cde dodatkowe opodatkowanie ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwi\u0119kszania kapita\u0142\u00f3w, co poprawia sk\u0142onno\u015b\u0107 do ryzyka kredytowego.<\/p>\n
Je\u017celi ju\u017c podatek ma by\u0107 od aktyw\u00f3w, to warto podyskutowa\u0107 od jakich. Ponadto mo\u017cna oprze\u0107 podatek na pasywach. Podatek powinien w spos\u00f3b zr\u00f3\u017cnicowany podchodzi\u0107 do aktyw\u00f3w i by\u0107 sp\u00f3jny w polityk\u0105 KNF wobec bank\u00f3w.<\/p>\n
Moim zdaniem warto\u015b\u0107 5 mld z\u0142. formalnie jest do „prze\u0142kni\u0119cia” przez sektor bankowy. Jest to jednak warto\u015b\u0107 maksymalna i powinni\u015bmy do niej dochodzi\u0107 przez kilka lat. Analiza zmian przychod\u00f3w i koszt\u00f3w w minionych latach wskazuje, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 (mo\u017ce nawet ponad po\u0142owa) podatku b\u0119dzie przerzucona na klient\u00f3w, co nie jest zapewne dla nikogo zaskoczeniem, w tym i dla pomys\u0142odawc\u00f3w. Konstrukcja podatku jest zupe\u0142nie nieprzemy\u015blana i nie konsultowana z przedstawicielami sektora oraz instytucjami nadzoru. Sprowadzenia obci\u0105\u017cenia tylko do funkcji fiskalnej te\u017c mo\u017ce by\u0107 postrzegane jako b\u0142\u0105d. Wraz z rozwojem sektora finansowego, warto pomy\u015ble\u0107 o zwi\u0119kszaniu funduszy na wypadek skutk\u00f3w kryzys\u00f3w w tym sektorze (np. pomys\u0142y jakie pojawia\u0142y si\u0119 w UE po kryzysie 2008\/2009), by nie by\u0142o potrzeby anga\u017cowania finans\u00f3w publicznych do ratowania sektora bankowego lub jego klient\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej