Wybory prezydenckie oraz parlamentarne do\u015b\u0107 dobrze charakteryzuj\u0105 nasz\u0105 dyskusj\u0119 o euro. Zwolennicy staraj\u0105 si\u0119 tematu nie porusza\u0107, poniewa\u017c jest niemodny i mo\u017cna na nim straci\u0107. Przeciwnicy tymczasem, \u017ceruj\u0105 na spo\u0142ecznej niewiedzy i siej\u0105 strach przed euro, kt\u00f3ry przek\u0142ada si\u0119 na punkty politycznego poparcia. G\u0142osy dezaprobaty wobec euro podnosz\u0105 si\u0119 te\u017c powoli ze \u015brodowisk \u015bwiat\u0142ych poniek\u0105d ekonomist\u00f3w. Kilka dni temu w Gazecie Wyborczej Stefan Kawalec zasugerowa\u0142, \u017ce euro (tzn. wsp\u00f3lna waluta) mo\u017ce rozsadzi\u0107 Europ\u0119 i \u017ce idea wsp\u00f3lnej waluty to b\u0142\u0105d. Stefan Kawalec idzie dalej: ze wsp\u00f3lnej waluty nale\u017cy si\u0119 wycofa\u0107 i pozostawi\u0107 integracj\u0119 na poziomie najwarto\u015bciowszych osi\u0105gnie\u0107 UE (nie okre\u015bli\u0142 co to znaczy) i wsp\u00f3lnego rynku.<\/p>\n
Moje poni\u017csze rozwa\u017cania \u015bwiadomie pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie ze \u015bwiata polityki ni\u017c ekonomii, bo nawet na poziomie rozwa\u017ca\u0144 politycznych euro r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna obroni\u0107. To \u015bwiadomy eksperyment z mojej strony w polemice z przeciwnikami euro.<\/p>\n
Opracowa\u0144 dotycz\u0105cych wp\u0142ywu przyj\u0119cia euro (czyli odej\u015bcia od w\u0142asnej waluty) dost\u0119pnych jest mn\u00f3stwo. Dost\u0119p jest niezwykle \u0142atwy. Wystarczy wrzuci\u0107 has\u0142o w dowoln\u0105 wyszukiwark\u0119. Uprzedzam, \u017ce nie jest to (opracowania o skutkach przyj\u0119cia euro) lektura \u0142atwa nawet dla ekonomist\u00f3w. Dla nie-ekonomist\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 tych opracowa\u0144 jest ma\u0142o zrozumia\u0142a. Od razu m\u00f3wi\u0119, \u017ce z tych opracowa\u0144 wy\u0142ania si\u0119 jednak brutalna prawda: to czy przyj\u0119cie euro oka\u017ce si\u0119 pomy\u015blne dla danego kraju, zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od politycznych i gospodarczych decydent\u00f3w i elastyczno\u015bci gospodarki. Przyj\u0119cie wsp\u00f3lnej waluty wymaga zmiany zasad kontroli i reagowania na procesy dziej\u0105ce si\u0119 w gospodarce. Euro nie jest samo z sobie \u017ar\u00f3d\u0142em bogactwa narod\u00f3w je przyjmuj\u0105cych. Jest tylko sposobem u\u0142atwiania wsp\u00f3\u0142pracy kraj\u00f3w, kt\u00f3re euro przyj\u0119\u0142y.<\/p>\n
Przyj\u0119cie euro to na pewno ekonomiczne wyzwanie. Warto jednak pokaza\u0107, \u017ce na tle innych makroekonomicznych wyzwa\u0144 jakie podejmowali\u015bmy w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu kilku lat, przyj\u0119cie euro bynajmniej najwi\u0119kszym wyzwaniem nie jest. Przestawienie gospodarki z gospodarki socjalistycznej na wolnorynkow\u0105 na pocz\u0105tku lat 90-tych oraz wej\u015bcie do UE kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, skal\u0105 wyzwania i ryzyka spo\u0142eczno-gospodarczego przerasta\u0142y ryzyka wynikaj\u0105ce z przyj\u0119cia euro. Jak wida\u0107 uda\u0142o si\u0119. Ma\u0142o kto sobie u\u015bwiadamia jakich zmian w gospodarce wymaga\u0142o r\u00f3wnie\u017c przej\u015bcie na p\u0142ynny kurs walutowy na pocz\u0105tku ubieg\u0142ej dekady. A jednak te\u017c si\u0119 uda\u0142o.<\/p>\n
Mo\u017ce warto dzisiaj przypomnie\u0107, \u017ce nasze obawy cz\u0119sto wynikaj\u0105 z niewiedzy wykorzystywanej przez media oraz polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy z tej niewiedzy \u017cyj\u0105. Wstyd powiedzie\u0107, ale przed referendum ws. wej\u015bcia do UE byli w\u015br\u00f3d nas sceptycy. Sam wynik referendum powodem do dumy bynajmniej nie jest. Przypomn\u0119, \u017ce politycy w obawie o wynik wymy\u015blili, \u017ce referendum ma trwa\u0107 dwa dni. Na referendum pojawi\u0142o si\u0119 a\u017c lub tylko 59% uprawnionych. Z tego grona za wej\u015bciem by\u0142o 77%. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, 45% uprawnionych do g\u0142osowania by\u0142o za wej\u015bciem do UE. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a przeciw lub nie mia\u0142a ochoty pojawi\u0107 si\u0119 na referendum. Dzisiaj nikt kto zna korzy\u015bci polityczne i gospodarcze z wej\u015bcia do UE nie ma najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wej\u015bcie do UE by\u0142o absolutnie s\u0142uszn\u0105 decyzj\u0105.<\/p>\n
Nieszcz\u0119\u015bcie w dyskusji o euro polega na tym, \u017ce przyj\u0119cie wsp\u00f3lnej waluty jest traktowane jak utrata narodowej niezale\u017cno\u015bci. W pewnym stopniu jest to prawda. Jak s\u0105dz\u0105, jest to taka cz\u0105stka niezale\u017cno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna utraci\u0107. Po prostu ca\u0142y projekt jakim jest UE, polega na rezygnacji z cz\u0119\u015bci niezale\u017cno\u015bci politycznej i gospodarczej na rzecz wsp\u00f3lnych korzy\u015bci. Tak naprawd\u0119 \u017caden kraj nie jest obecnie ca\u0142kowicie niezale\u017cny w dos\u0142ownym tego s\u0142owa znaczeniu. Kraje wchodz\u0105 z wielu powod\u00f3w w wojskowe, polityczne i gospodarcze koalicje oraz porozumienia czy umowy. Czasami zmusza je do tego niekorzystne po\u0142o\u017cenie geopolityczne czy uzale\u017cnienie gospodarcze (np. surowcowe). Sztuk\u0119 nie jest bycie ca\u0142kowicie niezale\u017cnym, ale sztuk\u0119 jest wej\u015b\u0107 w koalicje kt\u00f3rych bilans jest ewidentnie korzystny. <\/p>\n
Samo euro jest tylko etapem w budowaniu jednolitego rynku i u\u0142atwieniem w jego funkcjonowaniu. Skoro zdecydowali\u015bmy si\u0119 w UE na przyj\u0119cie wsp\u00f3lnej polityki rolnej oraz przep\u0142yw towar\u00f3w i us\u0142ug, to samo euro jest po prostu naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 przyj\u0119tych zmian. By unikn\u0105\u0107 makroekonomicznych rozwa\u017ca\u0144, zaproponuje takie \u0107wiczenie: prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 funkcjonowanie w Polsce gdyby ka\u017cde wojew\u00f3dztwo mia\u0142o odr\u0119bn\u0105 walut\u0119. Nawet urlopowy wyjazd nad morze wi\u0105za\u0142by si\u0119 z ryzykiem walutowym. Kilka wojew\u00f3dztw ewidentnie by a tym straci\u0142o.<\/p>\n
Propozycja S.Kawalca by zatrzyma\u0107 integracj\u0119 UE na poziomie wsp\u00f3lnego rynku rodzi spore ryzyka. Ju\u017c obecnie niemal ka\u017cdy fragment polityki UE jest krytykowany przez jaki\u015b kraj lub grup\u0119 kraj\u00f3w. S.Kawalec nie jest zwolennikiem wsp\u00f3lnej waluty. Inni za\u015b protestuj\u0105 z powodu przyj\u0119tej polityki rolnej lub mi\u0119dzynarodowej. Mo\u017cna nie akceptowa\u0107 wsp\u00f3lnej waluty, ale kto\u015b inny mo\u017ce nie akceptowa\u0107 rozwi\u0105za\u0144 przyj\u0119tych na przyk\u0142ad dla rynku mleka. Tak mo\u017cna kwestionowa\u0107 wszystko, tylko dlatego \u017ce jaka\u015b grupa kraj\u00f3w jest przeciwna takiemu czy innemu rozwi\u0105zaniu. Na og\u00f3\u0142 kwestionowanie takiego czy innego fragmentu polityki gospodarczej UE wynika z uporu danego kraju, kt\u00f3ry w bardzo partykularny spos\u00f3b podchodzi do swojego uczestnictwa w UE. Polska na to schorzenie te\u017c cierpi.<\/p>\n
Traktowanie UE tylko przez pryzmat wsp\u00f3lnego rynku grozi jej rozpadem w d\u0142u\u017cszym terminie lub powa\u017cnym ograniczeniem w rozumieniu liczby tworz\u0105cych UE kraj\u00f3w. Wsp\u00f3lna waluta to spos\u00f3b na ekonomiczn\u0105 ale i polityczn\u0105 integracj\u0119 w globalizuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Argument, \u017ce Polska nie mia\u0142aby wielkiego znaczenia w grupie kraj\u00f3w euro jest niepowa\u017cny, bo funkcjonuj\u0105c poza stref\u0105 euro b\u0119dzie znaczy\u0142a jeszcze mniej. Warto moim zdaniem ten projekt wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 ni\u017c czeka\u0107 a\u017c si\u0119 rozpadnie. Warto wi\u0119c przyj\u0105\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119 nie tylko jako naturaln\u0105 konsekwencj\u0119 integracji ekonomicznej, ale wyzwanie polityczne, kt\u00f3rego celem jest zabezpieczeniem przed rozpadem UE z byle powodu, na przyk\u0142ad w postaci dzia\u0142a\u0144 dezintegracyjnych jakiej\u015b grupy kraj\u00f3w.<\/p>\n
Tak naprawd\u0119 z politycznego punktu widzenia dywagacje o przyj\u0119ciu euro mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 wkr\u00f3tce bezprzedmiotowe lub ju\u017c si\u0119 takimi staj\u0105. Ju\u017c obecnie cz\u0119\u015b\u0107 kraj\u00f3w strefy euro proponuje dalsz\u0105 integracj\u0119. Co\u015b na kszta\u0142t unii w unii. Nasze sprzeciwy na powstawanie takiej unii w unii b\u0119d\u0105 raczej ma\u0142o skuteczne. Inna rzecz, \u017ce z politycznego i gospodarczego punktu widzenia, punkt ci\u0119\u017cko\u015bci UE ju\u017c jest po stronie pa\u0144stw strefy euro.<\/p>\n
Argument \u017ce wprowadzenie euro w UE i by\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b w Polsce, to decyzja polityczna, trudno uzna\u0107 za udany. Po prostu ka\u017cda unia walutowa oraz przyj\u0119cie innej waluty poprzedzone jest polityczn\u0105 decyzj\u0105, bo inaczej po prostu si\u0119 nie da. Oczekiwanie a\u017c stanie si\u0119 to wskutek obiektywnych proces\u00f3w rynkowych jest – jak s\u0105dz\u0119 – do\u015b\u0107 naiwne. No bo i jakich?<\/p>\n
Cz\u0119sto wspomina si\u0119, \u017ce ju\u017c wiele wcze\u015bniejszych unii gospodarczych czy walutowych (w tym w Europie) nie przetrwa\u0142o pr\u00f3by czasu lub nie doczeka\u0142y si\u0119 realizacji. To \u017caden argument. Bior\u0105c pod uwag\u0119 czego do\u015bwiadczy\u0142a Europa w ci\u0105gu ostatnich stu lat, mo\u017cna raczej doj\u015b\u0107 do wniosku i\u017c szkoda \u017ce politykom zabrak\u0142o determinacji w realizacji projekt\u00f3w. Wiem, \u017ce jestem w tym momencie do\u015b\u0107 patetyczny, ale moje zainteresowania histori\u0105 mimowolnie prowadz\u0105 do refleksji, \u017ce na budowanie wsp\u00f3lnych obszar\u00f3w polityczno-ekonomicznych patrz\u0119 inaczej. Kiedy si\u0119 ju\u017c tak czyta o kolejnej bezsensownej wojnie czy politycznym lub gospodarczym konflikcie, refleksja i\u017c wsp\u00f3\u0142praca i integracja polityczno-gospodarcza jest po prostu rozs\u0105dniejsza wydaje si\u0119 oczywista.<\/p>\n
Nie wiem jak potocz\u0105 si\u0119 losy UE i strefy euro. Mo\u017cna czeka\u0107, a\u017c si\u0119 rozpadnie pod ci\u0119\u017carem wewn\u0119trznych spor\u00f3w lub funkcjonowa\u0107 na jej obrze\u017cach. Mo\u017cna te\u017c pr\u00f3bowa\u0107 ten epokowy projekt wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107. Ta ostatnia propozycja wydaje mi si\u0119 najrozs\u0105dniejsza.<\/p>\n
Nie jestem zwolennikiem wej\u015bcia do strefy euro za wszelk\u0105 cen\u0119 i jak najszybciej. Czu\u0142bym si\u0119 bardziej komfortowo, gdyby decyzja o przyj\u0119ciu euro mia\u0142a wsparcie spo\u0142eczne i polityczne i przy akceptowanym politycznie i spo\u0142ecznie bilansie korzy\u015bci i ryzyk. Warto ludziom t\u0142umaczy\u0107 czym jest i ma by\u0107 UE i strefa euro. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej