{"id":262,"date":"2014-01-03T01:26:27","date_gmt":"2014-01-03T00:26:27","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2014\/01\/03\/karta-duzej-rodziny-wady-zalety-wyzwania-i-pytania\/"},"modified":"2014-01-03T01:26:27","modified_gmt":"2014-01-03T00:26:27","slug":"karta-duzej-rodziny-wady-zalety-wyzwania-i-pytania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2014\/01\/03\/karta-duzej-rodziny-wady-zalety-wyzwania-i-pytania\/","title":{"rendered":"Karta Du\u017cej Rodziny. Wady, zalety, wyzwania i pytania."},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O wsparciu rodzin wielodzietnych w formie Karty Du\u017cej Rodziny (KDR) na chwil\u0119 zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno kr\u00f3tko przed \u015awi\u0119tami, po informacji o projekcie prezydenckim. Jednym z problem\u00f3w jaki mnie w ekonomii poci\u0105ga, to m.in. redystrybucja dochod\u00f3w. KDRy s\u0105 niew\u0105tpliwie jednym z narz\u0119dzi polityki redystrybucyjnej.\u00a0\u00a0\u00a0Pozwol\u0119 sobie wi\u0119c przedstawi\u0107 gar\u015b\u0107 refleksji na ten temat. Generalnie jestem zwolennikiem tego typu inicjatyw, ale warto przy okazji sobie uczciwie powiedzie\u0107 czym te inicjatywy s\u0105, a czym by\u0107 nie mog\u0105. Tym bardziej, \u017ce po nag\u0142o\u015bnieniu inicjatywy prezydenta, pojawi\u0142y si\u0119 nazbyt optymistyczne wizje. Wizje, pod kt\u00f3rymi staramy si\u0119 ukry\u0107 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci wsparcia w postaci pomocy dla rodzin s\u0142abszych finansowo.<\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Inicjatywa prezydenta jest odpowiedzi\u0105 na rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 apeli o wsparcie finansowe rodzin oraz rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 program\u00f3w wsparcia rodzin wielodzietnych w Polsce. Liczba program\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna podci\u0105gn\u0105\u0107 pod KDR na chwil\u0119 obecn\u0105 jest wci\u0105\u017c ma\u0142a, ale z roku na rok dynamicznie ro\u015bnie. Programy s\u0105 inicjowane najcz\u0119\u015bciej w ramach obowi\u0105zk\u00f3w wsparcia finansowego (mowa o tzw, pomocy spo\u0142ecznej) narzuconego jednostkom samorz\u0105dowym. Informacja z po\u0142owy roku b\u0119d\u0105ca dost\u0119pna na stronie prezydenta wspomina o ok. 90 programach. Mo\u017cna jednak te\u017c znale\u017a\u0107 w mediach informacj\u0119 i\u017c takich program\u00f3w jest sto kilkadziesi\u0105t. Rozbie\u017cno\u015bci wynikaj\u0105 zapewne z zasad i kryteri\u00f3w przyj\u0119tych w chwili ustalania liczby program\u00f3w typu KDR. Ponadto w przypadku wi\u0119kszej liczby, brano chyba r\u00f3wnie\u017c pod uwag\u0119 programy w trakcie opracowywania\/uchwalania przez samorz\u0105dowy. KDRy \u00a0\u00a0<\/span>powstaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na poziomie gmin, ale pojawiaj\u0105 si\u0119 powoli te\u017c na poziomie powiat\u00f3w oraz odnotowywany jest jeden program wojew\u00f3dzki. Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze liczby i liczb\u0119 jednostek samorz\u0105dowych w Polsce, KDRy i programy podobne, prowadzi\u0142o od 3,5% do maksymalnie 6% jednostek samorz\u0105dowych pod koniec minionego roku<\/b>. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0 G\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 jaka wy\u0142ania si\u0119 z lektury uzasadnie\u0144 dla KDR\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych gminach i powiatach (oraz w mediach), jest wsparcie rodzin wielodzietnych by uchroni\u0107 je przed bied\u0105, wykluczeniem spo\u0142ecznym i cywilizacyjnym oraz by walczy\u0107 z utrwalaj\u0105cym si\u0119 w Polsce schematem: wielodzietno\u015b\u0107 r\u00f3wna si\u0119 bieda i patologia<\/b>. Co ciekawe, do\u015b\u0107 cz\u0119sto KDRy s\u0105 uzasadnianie prowadzeniem polityki prokreacyjnej na danym terenie i zapobieganiem przenoszeniu si\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w w inne rejony Polski czy za granic\u0119. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ukierunkowanie wsparcie na rodziny wielodzietne wynika z faktu, i\u017c w statystykach poziomu \u017cycia (mierzonego dochodami na cz\u0142onka rodziny), faktycznie rodziny wielodzietne wypadaj\u0105 \u017ale. Na dodatek wsparcie pa\u0144stwa w ramach pomocy spo\u0142ecznej, wbrew opiniom niekt\u00f3rych ekonomist\u00f3w, nie nale\u017cy w Polsce do wyg\u00f3rowanych<\/b>. Przypomn\u0119, \u017ce pr\u00f3g wsparcia to nieca\u0142e 600 z\u0142 na osob\u0119. Z jednej strony rodziny wielodzietne traktowane s\u0105 jak wszystkie inne w przypadku zbyt niskich dochod\u00f3w. Z drugiej jednak, rodzinom wielodzietnym trudno si\u0119 wyrwa\u0107 z kr\u0119gu biedy czy skromnego \u017cycia. Podwy\u017cka wynagrodzenie o 500 z\u0142 jednego z rodzic\u00f3w w przypadku rodziny 2+1, to istotna \u00a0<\/span>poprawa sytuacji ekonomicznej, a w przypadku rodziny 2+3 czy 2+4, to ledwo zauwa\u017calna zmiana. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Programy typu KDR, na og\u00f3\u0142 kierowane s\u0105 do rodzin typu 2+3 i liczebniejszych bez uwzgl\u0119dniania kryterium dochodowego. Do rzadko\u015bci nale\u017cy obejmowanie programem rodzin z mniejsza liczb\u0105 dzieci, rodzin tzw. niepe\u0142nych, zast\u0119pczych, z dzie\u0107mi niepe\u0142nosprawnymi itd. lub przyj\u0119cie kryterium dochodowego od kt\u00f3rego uzale\u017cnione jest wsparcie.<\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jaka jest skala pomocy i co si\u0119 otrzymuje w ramach KDR\u00f3w? Na og\u00f3\u0142 jest to nieco ta\u0144szy dost\u0119p do us\u0142ug i d\u00f3br oferowanych przez podmioty i instytucje zarz\u0105dzane\/nadzorowane itp., przez w\u0142adze samorz\u0105dowe. Mowa tu m.in. o us\u0142ugach dostarczanie kt\u00f3rych jest w obowi\u0105zkach samorz\u0105d\u00f3w. <\/b>Mamy wi\u0119c ta\u0144szy dost\u0119p do teatr\u00f3w, muze\u00f3w, infrastruktury sportowej lub ulgi w kosztach us\u0142ug komunalnych, edukacyjnych, czy w transporcie. Zdarza si\u0119 deklaracja lepszego (szybszego) dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby zdrowia. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pomys\u0142\u00f3w jest mn\u00f3stwo i pomi\u0119dzy jednostkami samorz\u0105dowymi wyst\u0119puje spore zr\u00f3\u017cnicowanie.<\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Prezydent, uzupe\u0142ni\u0142 ofert\u0119 o us\u0142ugi sektora publicznego og\u00f3lnokrajowe i\/lub w kompetencjach poszczeg\u00f3lnych ministerstw itd. Jest pomys\u0142 na mniejsze ceny bilet\u00f3w kolejowych, muze\u00f3w, dost\u0119pu do park\u00f3w narodowych czy ….. Centrum Nauki Kopernik. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak wida\u0107, zar\u00f3wno prezydent jak i w\u0142adze samorz\u0105dowe \u0142atwo szafuj\u0105 dost\u0119pem do us\u0142ug, z kt\u00f3rych i tak ma\u0142o w \u017cyciu korzystamy lub z kt\u00f3rych korzystanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z poniesieniem sporych wydatk\u00f3w (dojazd do Warszawy i ewentualny nocleg by „zaliczy\u0107” Centrum Nauki Kopernik). Cz\u0119\u015b\u0107 tych\u017ce us\u0142ug (np. muzea) jest i tak relatywnie tania.<\/b> Wiele o korzy\u015bciach z tych program\u00f3w m\u00f3wi\u0105 bud\u017cety jednostek samorz\u0105dowych (cz\u0119sto dost\u0119pne w internecie) przeznaczone na wsparcie. Wynika z nich, \u017ce najhojniejsze programy si\u0119gaj\u0105 kilkuset z\u0142otych rocznie w przeliczeniu na rodziny, kt\u00f3re mog\u0105 z programu skorzysta\u0107. W zale\u017cno\u015bci od konstrukcji wsparcia, mog\u0105 by\u0107 przypadki, ze rodzina wielodzietna osi\u0105ga znacznie wi\u0119ksze korzy\u015bci. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u0142adze samorz\u0105dowe nie mog\u0105 radykalnie zmieni\u0107 sytuacji \u017cyciowej rodzin wielodzietnych z racji ograniczonych mo\u017cliwo\u015bci finansowych oraz codziennych dylemat\u00f3w polityki spo\u0142ecznej. Np. refundowa\u0107 wizyt\u0119 w aqua parku czy dofinansowa\u0107 budow\u0119 boiska dla wszystkich dzieci. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Problem z programami typu KDR, polega na tym i\u017c dotyczy on problem\u00f3w lub koszt\u00f3w drugorz\u0119dnych oraz z konieczno\u015bci ogranicza si\u0119 do sektora publicznego<\/b>. Tymczasem podstawowe koszty ka\u017cdej rodziny do zakwaterowanie, wy\u017cywienie, transport, odzie\u017c i obuwie, woda, pr\u0105d, gaz itd. Znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w stanowi\u0105 wydatki na dobra sektora komercyjnego lub pa\u0144stwowego (energia elektryczna itd.), ale nie obj\u0119te KDR<\/b>. W tym ostatnim przypadku rozpatrywane jest wsparcie dla rodzin s\u0142abszych finansowo. <\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0 W przypadku d\u00f3br i us\u0142ug dostarczanych przez sektor komercyjny, w\u0142adze samorz\u0105dowe mog\u0105 co najwy\u017cej refundowa\u0107 wydatki, ale to ogromna rzadko\u015b\u0107 w programach, m.in. ze wzgl\u0119du na koszty. Po propozycji prezydenckiej, w mediach pojawi\u0142a si\u0119 nadzieja na zmian\u0119 podej\u015bcia sektora komercyjnego do rodzin wielodzietnych. Nie wiem sk\u0105d, bo trudno oczekiwa\u0107 by np. lokalny sklep spo\u017cywczy taniej sprzedawa\u0142 swoje towary rodzinom z KDR. Niby dlaczego?<\/b> Na stronach niekt\u00f3rych gmin s\u0105 listy podmiot\u00f3w komercyjnych, kt\u00f3re przyst\u0105pi\u0142y do program\u00f3w i skala upust\u00f3w lub innych korzy\u015bci. Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci upusty s\u0105 skromne (5%-maks. 15%) i raczej nie odbiegaj\u0105 od upust\u00f3w, promocji, \u00a0<\/span>z kt\u00f3rymi ka\u017cdy z nas spotyka si\u0119 na co dzie\u0144.<\/font><\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Programy KDR s\u0105 wi\u0119c programami, w skali og\u00f3\u0142em, raczej skromnymi i pe\u0142ni\u0105 form\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 do innych form pomocy<\/b>. Wsparcie w ramach KDR jest zapewne zauwa\u017calne przez rodziny wielodzietne, ale jedynie w jednostkowych przypadkach mo\u017cna powiedzie\u0107 i\u017c jest istotne i radyklanie poprawiaj\u0105ce poziom \u017cycia. KDRy to kompromis pomi\u0119dzy finansowymi i organizacyjnymi mo\u017cliwo\u015bciami jednostek samorz\u0105dowych, a zapotrzebowaniem zg\u0142aszanym przez rodziny wielodzietne i lokalnych polityk\u00f3w. Akcent polityczny jest niema\u0142y, bo deklaracje i uniesienie jakie towarzysz\u0105 pomys\u0142odawcom i tw\u00f3rcom program\u00f3w, jest nieadekwatne do skali wsparcia. Inicjatywa prezydenta r\u00f3wnie\u017c si\u0119 w to wpisuje. <\/b><\/font><\/p>\n

<\/font><\/strong><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nie chc\u0119 krytykowa\u0107 idei KDR. KDRy s\u0105 tym czym mog\u0105 by\u0107 i tyle<\/b>. Nie ukrywajmy jednak, \u017ce zauwa\u017calne wsparcie rodzin wielodzietnych i prokreakcji wymaga zwi\u0119kszenia skali finansowego wsparcia na poziomie kraju lub znacznej przebudowy systemu pomocy spo\u0142ecznej by przesun\u0105\u0107 \u015brodki na rodziny wielodzietne. Dobrze by wi\u0119c by\u0142o, by KDRy nie stanowi\u0142y formy udawania, \u017ce o to dzieje si\u0119 co\u015b prze\u0142omowego w pomocy spo\u0142ecznej w Polsce i w polityce wsparcia rodzin wielodzietnych.<\/font><\/p>\n

\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Po powy\u017cszych wywodach, warto zatrzyma\u0107 si\u0119 chwil\u0119 nad celami KDR. Skala, typ pomocy i jej beneficjenci, wywo\u0142uj\u0105 pewne w\u0105tpliwo\u015bci i ka\u017c\u0105 zrewidowa\u0107 niekt\u00f3re opinie oraz deklarowane cele<\/b>. Je\u017celi wpieramy prokreacj\u0119, to nie widz\u0119 powod\u00f3w by skupia\u0107 si\u0119 na rodzinach wielodzietnych. Tymczasem programu gminne skupiaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na nich. Problem prokreacji w wi\u0119kszym stopniu dotyczy rodzin, kt\u00f3re z powodu obaw natury ekonomicznej, ograniczaj\u0105 si\u0119 do powo\u0142ania jednego lub dw\u00f3jki dzieci, lub op\u00f3\u017aniaj\u0105 rozpocz\u0119cie wsp\u00f3lnego \u017cycia i powo\u0142anie do \u017cycia pierwszego dziecka. Mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci czy wsparcie ma si\u0119 skupia\u0107 na dzieciach z rodzin wielodzietnych, czy wszystkich kt\u00f3re \u017cyj\u0105 na niskim poziomie. Nie s\u0105dz\u0119 by tego typu programu chroni\u0142y gminy przed depopulacj\u0105. To kwestia szeregu innych czynnik\u00f3w, nie zawsze zale\u017cnych od jednostki samorz\u0105dowej. <\/font><\/p>\n

\n

\n

\u00a0<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nie jest moim celem deprecjonowanie KDR\u00f3w. KDRy mog\u0105 by\u0107 tylko bardzo skromnym narz\u0119dziem polityki spo\u0142ecznej w gminach i powiatach. Ju\u017c obecnie jego ukierunkowanie i uzasadnienia budz\u0105 pewne w\u0105tpliwo\u015bci. KDR s\u0105 nie tylko odpowiedzi\u0105 polityk\u00f3w szukaj\u0105cych poparcia lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, ale i odpowiedzi\u0105 na zg\u0142aszane zainteresowanie tego typu wsparciem przez wyborc\u00f3w. <\/font><\/p>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Doceniam inicjatyw\u0119 prezydenta, bo stanowi pod\u0142o\u017ce pod og\u00f3lnokrajowego rozwi\u0105zanie i ujednolicenie KDR\u00f3w. Dzi\u0119ki temu lokalne inicjatywy w ramach KDR mog\u0105 wyj\u015b\u0107 poza lokalne ograniczenia z po\u017cytkiem dla korzystaj\u0105cych z program\u00f3w. Do dyskusji pozostaj\u0105 kwestie: 1) czy rozszerzanie wsparcia o us\u0142ugi transportu kolejowego czy dostarczanie szeroko rozumianych medi\u00f3w, ma si\u0119 odbywa\u0107 w ramach KDR czy inaczej (i przez wyznaczone instytucje); 2) czy kszta\u0142towanie polityki pomocy spo\u0142ecznej i polityki prorodzinnej (i nie tylko tej) ma si\u0119 odbywa\u0107 na poziomie centralnym czy lokalnym? Od tego w du\u017cym stopniu zale\u017cy rozw\u00f3j program\u00f3w wsparcia (w tym i KDR) na poziomie lokalnym. Na KDRy i inne regionalne programy warto te\u017c spojrze\u0107 jak na jeden z element\u00f3w przenoszenia decyzji i polityki \u00a0<\/span>z poziomu centralnego na lokalny oraz wyra\u017cenia dezaprobaty wobec polityki prorodzinnej pa\u0144stwa. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce lokalne spo\u0142eczno\u015bci maj\u0105 prawo kszta\u0142towa\u0107 lokaln\u0105 polityk\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnego uznania i potrzeb. <\/font><\/p>\n

\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22],"tags":[41],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=262"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/262\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}