![\"\"](\"resources\/2013_12_16_bezrobocie.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bezrobocie jest niestety immanentn\u0105 cech\u0105 gospodarki wolnorynkowej, wi\u0119c my go r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczamy. Wed\u0142ug metodologii krajowej stopa bezrobocia wynosi w Polsce 13%, co daje ok. 2 mln ludzi bez pracy. Z tego prawie 40% ma status bezrobotnego przynajmniej 1 rok. Oko\u0142o 85% bezrobotnych nie ma prawa do zasi\u0142ku<\/b>. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Proponuje spojrze\u0107 na dwa sposoby na nasze bezrobocie: od wewn\u0105trz i z europejskiej perspektywy. Obecne 13% wydaje si\u0119 niskim poziomem bezrobocia, je\u017celi przypomnie\u0107 sobie \u017ce jeszcze 10 lat temu przez 2-3 lata bezrobocie utrzymywa\u0142o si\u0119 na poziomie 20%. W uzyskaniu obecnego wyniku pomog\u0142o nam kilka czynnik\u00f3w. Co by\u015bmy o naszej gospodarce nie m\u00f3wili, to jednak si\u0119 rozwija i powoli absorbuje si\u0142\u0119 robocz\u0105. Niestety – dla bezrobotnych – do\u015bwiadczamy sta\u0142ego wzrostu wydajno\u015bci, co powoduje \u017ce zapotrzebowanie na si\u0142\u0119 robocz\u0105 nie jest wprost proporcjonalne do wzrostu PKB ( i to mocno nie jest). Na dodatek zapotrzebowanie na si\u0142\u0119 robocz\u0105 rozmija si\u0119 nieco ze struktur\u0105 polskiego bezrobocia pod wzgl\u0119dem wykszta\u0142cenia i zamieszkania. Tutaj pojawia si\u0119 s\u0142ynny polski – rzekomy – brak mobilno\u015bci. Jest to argument od lat powtarzany w mediach, ale przynajmniej od kilku lat mo\u017cemy go w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki, a przynajmniej powinni\u015bmy mocno go zmodyfikowa\u0107<\/b>.\u00a0 <\/span>Z chwil\u0105 wej\u015bcia do UE do\u015bwiadczyli\u015bmy ogromnej emigracji zarobkowej. Trudno dyskutowa\u0107 o tym dlaczego kto\u015b nie chce si\u0119 przenie\u015b\u0107 200 km w poszukiwaniu pracy, skoro setki tysi\u0119cy Polak\u00f3w przenios\u0142y si\u0119 od tysi\u0105ca\u00a0 <\/span>do nawet czterech tysi\u0119cy kilometr\u00f3w. Dyskusja wi\u0119c z ubolewania nad rzekomym brakiem mobilno\u015bci powinna by\u0142a ju\u017c dawno przej\u015b\u0107 na analiz\u0119 warunk\u00f3w na jakich mobilno\u015b\u0107 si\u0119 dokonuje.<\/b> Od razu uprzedzam, \u017ce wielu z tych wniosk\u00f3w nie da si\u0119 tak \u0142atwo wprowadzi\u0107 w \u017cycie. Od czego\u015b jednak trzeba zacz\u0105\u0107. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Tak dochodzimy do kolejnego czynnika, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 nam zmniejszy\u0107 bezrobocie i zaproponowa\u0107 lepsze perspektywy Polakom – wst\u0105pienie do UE. W ci\u0105gu kilku lat od wej\u015bcia do UE poszczeg\u00f3lne kraje cz\u0142onkowskie otwiera\u0142y swoje rynki pracy dla Polak\u00f3w. Polacy nie dali na siebie d\u0142ugo czeka\u0107.<\/b> Gdyby wi\u0119c nie UE, to nasze bezrobocie by\u0142oby grubo wy\u017csze. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce gospodarka z faktu i\u017c jest wolnorynkowa, wcale nie musi automatycznie stwarza\u0107 warunk\u00f3w do niemal pe\u0142nego zatrudnienia<\/b>. Ta my\u015bl dla os\u00f3b o liberalnych przekonaniach mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 szokuj\u0105ca. Ja jednak s\u0105dz\u0119, \u017ce nawet gdyby\u015bmy znie\u015bli wszelki tzw. ograniczenia dot. zatrudnienia, to i tak nie zwi\u0119kszymy znacznie zatrudnienia. Bior\u0105c pod uwag\u0119 nasze przysz\u0142e emerytury i udzia\u0142 podatk\u00f3w w PKB, to nie ma co ukrywa\u0107 \u017ce Polska wbrew pozorom nie nale\u017cy do pa\u0144stw o silnych obci\u0105\u017ceniach zatrudnienia pracownika. Mo\u017cliwo\u015bci dalszej redukcji koszt\u00f3w pracy s\u0105 bardzo ograniczone<\/b>. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Sporo ju\u017c wiemy o skutkach dla rynku pracy szerszego zastosowania tzw. elastycznych form pracy (przez innych popularnie zwanych \u015bmieciowymi). Nale\u017cymy, w zale\u017cno\u015bci od form klasyfikacji, do lider\u00f3w UE pod tym wzgl\u0119dem. Niestety analiza wska\u017anika bezrobocia na tle zmian koniunktury raczej nie potwierdza zbawczego wp\u0142ywu „elastycznych” form pracy na poziom zatrudnienia. „Elastyczne” formy pracy ujawni\u0142y szereg patologii rynku pracy m.in. le\u017c\u0105cych po stronie pracodawc\u00f3w, niepewno\u015b\u0107 pracy, czy brak mo\u017cliwo\u015bci wzi\u0119cia kredytu. Analiza „elastycznych” form pracy zmusza te\u017c do dok\u0142adniejszego zbadania bilansu korzy\u015bci w uk\u0142adzie pracownik-pracodawca. W Polsce mamy s\u0142abo rozwini\u0119te badania nad ma\u0142ymi przedsi\u0119biorstwami. Nie widz\u0119 powod\u00f3w dlaczego mali i \u015bredni przedsi\u0119biorcy nie mieli by by\u0107 poddani szerszej analizie (w tym krytycznej) dotycz\u0105cej nie tylko zasad korzystania z si\u0142y roboczej, ale i swojej kondycji finansowej. <\/b>Brak szerszej wiedzy (lub op\u00f3r przed wnioskami z niej wyp\u0142ywaj\u0105cymi) powoduje i\u017c ka\u017cda ze stron dyskusji pos\u0142uguje si\u0119 swoimi schematami i legendami, kt\u00f3re dyskusji nie posuwaj\u0105 ani o krok. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 winy za poziom bezrobocia le\u017cy po stronie samych bezrobotnych<\/b>. Gospodarka wolnorynkowa jest bezwzgl\u0119dna. Prace ma ten, kto ma po\u017c\u0105dane przez pracodawc\u00f3w umiej\u0119tno\u015bci lub ma pomys\u0142 na produkt\/us\u0142ug\u0119, kt\u00f3ra znajdzie nabywc\u00f3w<\/b>. W Polsce nadal mamy do czynienia z tzw. strukturalnym niedopasowaniem os\u00f3b poszukuj\u0105cych pracy do potrzeb rynku. To zar\u00f3wno niedopasowanie terytorialne i pod wzgl\u0119dem wykszta\u0142cenia. W\u015br\u00f3d naszych bezrobotnych 28% ma zaledwie wykszta\u0142cenie podstawowe lub gimnazjalne. Drugie tyle ma wykszta\u0142cenie tylko zawodowe. W tym przypadku mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o niew\u0142a\u015bciwym wykszta\u0142ceniu lub o tym, \u017ce praca jest w innym miejscu ni\u017c miejsce zamieszkania. Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 bezrobotnych (s\u0105dz\u0119 \u017ce ma\u0142a) po prostu tak naprawd\u0119 wcale pracy nie szuka<\/b>. By sobie u\u015bwiadomi\u0107 gdzie jest granica bezrobocia strukturalnego, mo\u017cna si\u0119 cofn\u0105\u0107 do lat 2007-2008. Roczne tempo wzrostu (realne) wynagrodze\u0144 by\u0142o w przedziale od 5% do 9%. Podej\u015bcie tempa wzrostu wynagrodze\u0144 do g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci tego przedzia\u0142u to ju\u017c symptom natkni\u0119cia si\u0119 na brak si\u0142y roboczej. Wtedy oficjalna stopa bezrobocia spad\u0142a do 8,8%. Te niemal 9% , to 1,4 os\u00f3b bez pracy. Jest to zar\u00f3wno niedopasowanie strukturalne jak i mieszcz\u0105 si\u0119 w tym osoby kt\u00f3re pracy tak naprawd\u0119 nie szukaj\u0105. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Jest i druga strona medalu bezrobocia strukturalnego. Przenoszenie si\u0119 w polskich warunkach z tzw. prowincji do wi\u0119kszego o\u015brodka miejskiego tylko po to by dosta\u0107 wynagrodzenie minimalne lub niewiele wi\u0119ksze, z ekonomicznego punktu widzenia op\u0142acalne raczej nie jest <\/b>(koszty wynajmu mieszkania\/pokoju, wy\u017cywienie itp.). Niepokoi bezrobocie w\u015br\u00f3d os\u00f3b starszych. T\u0142umaczenie przedsi\u0119biorc\u00f3w, \u017ce osoby starsze trudno si\u0119 adaptuj\u0105 lub nie maj\u0105 odpowiednich kwalifikacji nie do ko\u0144ca mnie przekonuje. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Problem wykszta\u0142cenia pojawia si\u0119 i z drugiej strony. Nap\u00f3r w Polsce na jakiekolwiek wy\u017csze wykszta\u0142cenie. W ci\u0105gu 4 lat udzia\u0142 bezrobotnych z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem w liczbie bezrobotnych og\u00f3\u0142em wzr\u00f3s\u0142 z 9,5% do 12,2% obecnie. Nominalnie to wzrost o ponad 90 tys. os\u00f3b. Promowanie wy\u017cszego wykszta\u0142cenia dla niego samego, nie wydaje si\u0119 trafnym dzia\u0142aniem w Polsce. Z jednej strony m\u0142odzi ludzie mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 dzi\u0119ki studiowaniu przetrwa\u0107 do lepszych czas\u00f3w, ale z drugiej wchodz\u0105 na rynek pracy z pewnymi oczekiwaniami, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b zrealizowa\u0107. <\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>A jak wygl\u0105damy na tle UE?<\/b> By to por\u00f3wna\u0107, nale\u017cy przej\u015b\u0107 na wyliczenie wska\u017anika bezrobocia wg zasad stosowanych w UE. Eurostat opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na metodzie BAEL. Wg Eurostatu mieli\u015bmy nie 13 % bezrobocia w pa\u017adzierniku, a 10,4%. \u015arednia dla ca\u0142ej UE wynosi 11%, a dla kraj\u00f3w strefy euro 12,2%!.<\/b> To por\u00f3wnanie podaje nie bez przyczyny, bo jest dobrym odniesieniem w obecnych okoliczno\u015bciach makroekonomicznych. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce relatywnie korzystny polski wynik jest rezultatem podniesienia europejskiej \u015bredniej przez kilka kraj\u00f3w w kt\u00f3rych kryzys wyj\u0105tkowo niekorzystnie odbi\u0142 si\u0119 na wska\u017anikach bezrobocia (np. Hiszpania 26,6%; Portugalia 16,3%; Irlandia 13,6%; Grecja 27%). Korzystnie prezentujemy si\u0119 na tle kraj\u00f3w o zbli\u017conym poziomie rozwoju i dynamice PKB w ostatnich latach (np. S\u0142owacja, S\u0142owienia, W\u0119gry). <\/p>\n<\/font><\/p>\n Cierpimy na pewn\u0105 przypad\u0142o\u015b\u0107 kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119: potrzebujemy min. 2%-3% wzrostu PKB (w naszym przypadku) by bezrobocie z trendu wzrostowego wesz\u0142o w stabilizacj\u0119 lub powolny spadek bezrobocia<\/b>. Niestety d\u0142ugo jeszcze z zazdro\u015bci\u0105 b\u0119dziemy patrze\u0107 na kraje takie jak Niemcy, gdzie poziom bezrobocia nie do\u015b\u0107 \u017ce jest niski, to jeszcze mocno niezale\u017cny od zmian koniunktury. <\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Do ciekawych wniosk\u00f3w dochodzi si\u0119 analizuj\u0105c stopie\u0144 zatrudnienia i poziom bezrobocia w UE. Na og\u00f3\u0142 najkorzystniej wska\u017aniki te wygl\u0105daj\u0105 w krajach bogatych i krajach kt\u00f3re cz\u0119sto \u0142\u0105cz\u0105 bogactwo ze znaczn\u0105 redystrybucj\u0105<\/b> (udzia\u0142 wydatk\u00f3w sektora finans\u00f3w publicznych w PKB). \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Po zarysowaniu swego rodzaju t\u0142a do oceny naszego poziomu bezrobocia, powracam do tytu\u0142owego pytania „Nasze bezrobocie jest du\u017ce czy ma\u0142e?”. Na pewno bezrobocie nie jest u nas ma\u0142e, ale nie okre\u015bli\u0142bym go te\u017c mianem du\u017cego, szczeg\u00f3lnie je\u015bli si\u0119 we\u017amie pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015bci jego zmniejszenia i sytuacj\u0119 innych kraj\u00f3w UE. Odr\u0119bnym tematem pozostaje kwestia zmniejszenia skali bezrobocia. Postaram si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do tego tematu w najbli\u017cszych tygodniach.\u00a0 <\/span>Od razu zapowiadam, \u017ce nie ma \u0142atwych i prostych metod, a niekt\u00f3re (w tym z grupy recept liberalnych) si\u0119 nie sprawdzi\u0142y. <\/p>\n<\/font><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej