![\"\"](\"resources\/2013_11_11_defFinanPubl.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Cieszymy si\u0119 z informacji o poprawiaj\u0105cej si\u0119 powoli dynamice wzrostu gospodarczego. Mimo tego zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 w ostatnich miesi\u0105cach deficyt finans\u00f3w publicznych (niekt\u00f3re metodologie wskazuj\u0105 na stabilizacj\u0119 deficytu<\/i>). Przyczyny le\u017c\u0105 zar\u00f3wno po stronie bud\u017cetu centralnego jak i pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci finans\u00f3w publicznych. Obecna sytuacja do\u015b\u0107 dobrze pokazuje jak bardzo jeste\u015bmy nieprzygotowani na sprawne przeciwdzia\u0142anie narastaniu deficytu w okresach przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119 kryzysu i\/lub niskiego wzrostu PKB.<\/p>\n<\/font><\/p>\n Sam fakt, \u017ce wraz z pojawieniem si\u0119 kryzysu, narasta deficyt finans\u00f3w publicznych nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 zaskoczeniem. W takich okoliczno\u015bciach spadaj\u0105 wp\u0142ywy do bud\u017cetu, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 wydatk\u00f3w ma tzw. charakter\u00a0 <\/span>sztywny. Ta „sztywno\u015b\u0107”, to ustawowe uodpornienie na skutki spowolnienia wzrostu gospodarczego. Prawie 4\/5 bud\u017cetowych wydatk\u00f3w jest zabezpieczona przed realnym lub nominalnym spadkiem r\u00f3\u017cnego typu wska\u017anikami. Mo\u017ce to by\u0107 procentowe odniesienie do nominalnego PKB lub oparcie na wska\u017aniku inflacji czy wzrostu p\u0142ac. W cz\u0119\u015bci wypadk\u00f3w, wska\u017aniki waloryzacyjne r\u00f3\u017cnych pozycji wydatkowych s\u0105 oparte na kombinacji wska\u017anik\u00f3w makroekonomicznych. Dla w\u0142adzy, wska\u017aniki waloryzacyjne itp. to utrapienie w przypadku g\u0142\u0119bokiego kryzysu. Dla obywateli natomiast, to zabezpieczenie waloryzacji \u015brodk\u00f3w otrzymywanych z bud\u017cetu i forma obrony przed przeniesieniem na nich skutk\u00f3w kryzysu. Oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 wska\u017anik\u00f3w waloryzacyjnych, poprzez swoj\u0105 konstrukcj\u0119, jest podatna na skutki kryzysu. Wolniejsze tempo wzrostu PKB czy inflacji, przyczynia si\u0119 do mniejszej waloryzacji wydatk\u00f3w bud\u017cetowych w kolejnym okresie (kolejnym roku). Nie ma co jednak ukrywa\u0107, \u017ce w okresach kryzysowych, obecne formy i zasady waloryzacji s\u0105 bardziej korzystne dla obywateli i sektor\u00f3w korzystaj\u0105cych ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych ni\u017c dla rz\u0105dz\u0105cych. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Nie chc\u0119 ca\u0142kowicie pot\u0119pia\u0107 zjawiska waloryzacji, poniewa\u017c jak wspomnia\u0142em, waloryzacja to m.in. forma obrony przed przeniesieniem na biorc\u00f3w \u015brodk\u00f3w publicznych, koszt\u00f3w walki z narastaj\u0105cym deficytem finans\u00f3w publicznych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 firm i gospodarstw domowych jest g\u0142\u00f3wnie dawc\u0105 r\u00f3\u017cnego typu sk\u0142adek i podatk\u00f3w. Redukcja deficytu finans\u00f3w tylko poprzez zmniejszanie wydatk\u00f3w, by\u0142aby g\u0142\u0119bok\u0105 nieuczciwo\u015bci\u0105 w rozk\u0142adzie koszt\u00f3w redukcji deficytu finans\u00f3w publicznych i makroekonomicznym b\u0142\u0119dem. St\u0105d standardowym dzia\u0142aniem ka\u017cdej w\u0142adzy \u00a0<\/span>w okresie kryzysu\/spowolnienia jest podniesienie podatk\u00f3w i ewentualnie innych danin.<\/p>\n<\/font><\/p>\n Form\u0105 walki z deficytem finans\u00f3w publicznych jest odwlekanie w czasie jego redukcji i finansowanie deficytu poprzez wzrost zad\u0142u\u017cenia. Zazwyczaj po okresach dekoniunktury nadchodz\u0105 lata wzrostu. Rosn\u0105 wp\u0142ywy bud\u017cetowe, wi\u0119cej ludzi p\u0142aci sk\u0142adki emerytalne, wi\u0119c deficyt finans\u00f3w spada do bezpiecznych poziom\u00f3w niemal samoistnie. Tylko, \u017ce ta metoda oznacza wzrost zad\u0142u\u017cenia czasami do poziom\u00f3w uwa\u017canych za niebezpieczne lub naruszenie przyj\u0119tych w danych pa\u0144stwie (w tym i u nas) poziom\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zapisanych w ustawach. Kolejn\u0105 wad\u0119 jest przyrost koszt\u00f3w zad\u0142u\u017cenia, kt\u00f3re pokrywane s\u0105 z bud\u017cetu.<\/p>\n<\/font><\/p>\n Dane z I po\u0142owy tego roku pokazuj\u0105, \u017ce funkcjonowanie finans\u00f3w publicznych na obecnych zasadach pozwala przetrwa\u0107 tylko relatywnie kr\u00f3tkie kryzysy lub okresy spowolnienia. Uwa\u017cam wobec tego, \u017ce dane o sytuacji finans\u00f3w publicznych z I p\u00f3\u0142rocza, nale\u017cy potraktowa\u0107 jako \u015bwiate\u0142ko ostrzegawcze, poniewa\u017c nawet powolna poprawa tempa wzrostu PKB nie daje gwarancji zapanowania nad wielko\u015bci\u0105 deficytu finans\u00f3w. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Obecny rz\u0105d zrobi\u0142 sporo by skutki spowolnienia gospodarczego nie odbi\u0142y si\u0119 istotnie na stanie gospodarki i kondycji gospodarstw domowych. Przynajmniej w takim stopniu w jakim to od rz\u0105du zale\u017ca\u0142o. By\u0142y ci\u0119cia wydatk\u00f3w, wzrost podatk\u00f3w i wzrost zad\u0142u\u017cenia. Kryzys zmusi\u0142 te\u017c rz\u0105dz\u0105cych polityk\u00f3w do podj\u0119cia kwestii II filara (OFE), poniewa\u017c w obecnych okoliczno\u015bciach utrzymywanie II filara w dotychczasowej postaci by\u0142o nie do ud\u017awigni\u0119cia dla finans\u00f3w publicznych. Poziomem zad\u0142u\u017cenia zacz\u0119li\u015bmy przekracza\u0107 progi okre\u015blone w ustawie o finansach publicznych.<\/p>\n<\/font><\/p>\n Rz\u0105d w zasadzie skorzysta\u0142 z tych \u015brodk\u00f3w jakie by\u0142y mo\u017cliwe w obecnych okoliczno\u015bciach politycznych i ustawodawczych. Nie zamierzam wyst\u0119powa\u0107 w roli obro\u0144cy obecnej koalicji rz\u0105dowej bo by\u0107 mo\u017ce mam pewien niedosyt dzia\u0142a\u0144 czy propozycji, ale jeszcze mniejsz\u0105 mam ochot\u0119 broni\u0107 polityk\u00f3w opozycyjnych. Od tych ostatnich r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy oczekiwa\u0107 odpowiedzialno\u015bci za finanse publiczne. Rol\u0105 opozycji nie powinno by\u0107 notoryczne m\u00f3wienie „nie” lub dawanie niepowa\u017cnych pomys\u0142\u00f3w na zwi\u0119kszenie wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Miejsce w kt\u00f3rym obecnie jeste\u015bmy powinno wymusi\u0107 dyskusj\u0119 nad zwi\u0119kszeniem elastyczno\u015bci wydatk\u00f3w pa\u0144stwowych oraz ewentualnej redukcji lub nominalnej stabilizacji niekt\u00f3rych pozycji. Poprzez wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 rozumiem rezygnacj\u0119 z waloryzacyjnych formu\u0142 dla niekt\u00f3rych pozycji wydatk\u00f3w, wprowadzenie do formu\u0142 waloryzacyjnych mo\u017cliwo\u015bci redukcji w przypadku kryzysu lub spowolnienia oraz\u00a0 <\/span>przekazanie decyzji rz\u0105dowi odno\u015bnie poziomu waloryzacji. Gdyby\u015bmy tak podeszli do chocia\u017c 20%-30% wydatk\u00f3w bud\u017cetowych obecnie tzw. sztywnych, to by\u0142by pot\u0119\u017cny sukces. M\u00f3wimy tu o kilku -, kilkunastu mld z\u0142otych oszcz\u0119dno\u015bci na wypadek kryzysu rocznie. Rz\u0105d w okresach kryzysowych nie by\u0142by zmuszony do redukcji wydatk\u00f3w o charakterze inwestycyjnym i zachowa\u0142by wi\u0119ksz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 manewru. <\/p>\n<\/font><\/p>\n Nie wiem dlaczego w Polsce tak trudno si\u0119 rozmawia o s\u0142uszno\u015bci ju\u017c ponoszonych wydatk\u00f3w czy zmianach w systemie emerytalnym. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce w kraju gdzie wszyscy krytykuj\u0105 w\u0142adz\u0119 za wzrost zad\u0142u\u017cenia pa\u0144stwa, nie powinno by\u0107 problemu z dyskusj\u0105. Niestety za ka\u017cdym razem kiedy kto\u015b inicjuje rozmow\u0119 o redukcji czy ograniczeniu wzrostu wydatk\u00f3w publicznych w takiej czy innej pozycji, natychmiast do g\u0142osu dochodz\u0105 rzesze obro\u0144c\u00f3w i dyskusja si\u0119 ko\u0144czy r\u00f3wnie szybko jak zacz\u0119\u0142a.\u00a0 <\/span><\/font><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej