{"id":296,"date":"2013-04-14T01:17:34","date_gmt":"2013-04-13T23:17:34","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2013\/04\/14\/przed-kolejna-runda-dyskusji-o-przyszlosci-ofe-warto-spojrzec-na-i-i-ii-filar-z-wiekszego-dystansu\/"},"modified":"2013-04-14T01:17:34","modified_gmt":"2013-04-13T23:17:34","slug":"przed-kolejna-runda-dyskusji-o-przyszlosci-ofe-warto-spojrzec-na-i-i-ii-filar-z-wiekszego-dystansu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2013\/04\/14\/przed-kolejna-runda-dyskusji-o-przyszlosci-ofe-warto-spojrzec-na-i-i-ii-filar-z-wiekszego-dystansu\/","title":{"rendered":"Przed kolejn\u0105 rund\u0105 dyskusji o przysz\u0142o\u015bci OFE warto spojrze\u0107 na I i II filar z wi\u0119kszego dystansu."},"content":{"rendered":"

O systemie emerytalnym chyba faktycznie rozmawia\u0142oby si\u0119 \u0142atwiej, gdyby przyj\u0119to zasad\u0119 \u017ce co roku ca\u0142o\u015b\u0107 lub poszczeg\u00f3lne segmenty systemu emerytalnego podlega\u0142yby analizie i ocenie. W naszym przypadku powracamy do dyskusji o systemie emerytalnym g\u0142\u00f3wnie w wyniku takiego czy innego bod\u017aca. Mo\u017ce to by\u0107 sytuacja finans\u00f3w publicznych, kolejna pr\u00f3ba zmniejszenia przywilej\u00f3w emerytalnych, z\u0142e wyniki OFE lub – jak ostatnio – zaskakuj\u0105ca propozycja przedstawicieli II filaru systemu emerytalnego. Inicjowanie dyskusji wskutek incydentalnych wydarze\u0144 czy opinii rozpalaj\u0105cych na og\u00f3\u0142 emocje, utrudnia ocen\u0119 systemu emerytalnego. Tym razem bod\u017acem do dyskusji o OFE i systemie emerytalnym, by\u0142a propozycja wyp\u0142aty emeryt\u00f3r przez OFE, przedstawiona przez przedstawicieli sektora i zapowiadana analiza rz\u0105du dotycz\u0105ca OFE z wysoce prawdopodobnymi decyzjami o przysz\u0142ym kszta\u0142cie OFE i – by\u0107 mo\u017ce – o zasadach i wielko\u015bci portfela jakim b\u0119d\u0105 zarz\u0105dza\u0107. Nie jest moim celem ocena dyskusji w tym wpisie. Przedstawi\u0119 gar\u015b\u0107 refleksji i odniesienie do niekt\u00f3rych opinii, kt\u00f3re raczej dyskusj\u0119 utrudniaj\u0105 ni\u017c jej pomagaj\u0105. Warto te\u017c pozna\u0107 kilka mit\u00f3w, kt\u00f3rymi obro\u0144cy OFE si\u0119 pos\u0142uguj\u0105. Zapewniam, \u017ce i bez tych mit\u00f3w OFE mo\u017cna obroni\u0107.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Tak naprawd\u0119 istnienie OFE nie jest niezb\u0119dnym warunkiem naprawy systemu emerytalnego. System finansowania wyp\u0142at bie\u017c\u0105cymi sk\u0142adkami jest wbrew pozorom systemem naturalnym i sensownym, pod warunkiem oczywi\u015bcie \u017ce si\u0119 bilansuje, albo jego deficyt nie jest zbyt du\u017cy i nie jest trwa\u0142y. Idea OFE ma oczywi\u015bcie swoje zalety. Ocena tych zalet mo\u017ce by\u0107 jednak r\u00f3\u017cna w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej perspektywy i sytuacji finans\u00f3w publicznych. Najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 reformy z 1999 r. by\u0142o przej\u015bcie na indywidualne konto i zapowied\u017a likwidacji przywilej\u00f3w. Przej\u015bcie na indywidualne konto radykalnie zmieni\u0142o sytuacj\u0119 ka\u017cdego przysz\u0142ego emeryta. W uproszczeniu chodzi o to, \u017ce dostanie si\u0119 tyle ile uzbiera na koncie w okresie pracy. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem zacz\u0119li\u015bmy ujednolica\u0107 system emerytalny i redukowa\u0107 przywileje. Dopiero obecna koalicja zabra\u0142a si\u0119 za przeprowadzanie zmian i trzeba przyzna\u0107, \u017ce ma na koncie spore osi\u0105gni\u0119cia. Do tego dochodzi wyd\u0142u\u017cenie wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119. Zmiany niestety zacz\u0119\u0142y by\u0107 przeprowadzane z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, pod presj\u0105 z\u0142ej sytuacji w finansach publicznych i niekorzystnych prognoz demograficznych na kolejne dziesi\u0105tki lat. Niestety do zako\u0144czenia reformy systemu merytalnego (radykalna redukcja finansowanych przez podatnik\u00f3w przywilej\u00f3w) jeszcze daleka droga. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Najwi\u0119kszym problemem zwi\u0105zanym z OFE jest jego budowa (finansowanie) z bie\u017c\u0105cych sk\u0142adek. W przeciwie\u0144stwie do I filaru, II filar (OFE) ma realne pieni\u0105dze, kt\u00f3re lokuje w r\u00f3\u017cne instrumenty finansowe. Pocz\u0105tkowo ok. 1\/3 naszych sk\u0142adek zamiast finansowa\u0107 bie\u017c\u0105ce wyp\u0142aty emerytur, przesy\u0142ana by\u0142a do OFE. Polakom rzadko si\u0119 u\u015bwiadamia, \u017ce w ten spos\u00f3b przyczyniamy si\u0119 do radykalnego powi\u0119kszenia deficytu w I filarze. Przez pierwsze lata po reformie emerytalnej, finansowanie nie stanowi\u0142o jeszcze takiego problemu. Po wej\u015bciu do UE poprawi\u0142a si\u0119 sytuacja gospodarcza, a do tego trafili\u015bmy w okres koniunktury. Budowali\u015bmy wi\u0119c mozolnie II filar, niewiele przejmuj\u0105c si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania w kolejnych latach. Po rozpocz\u0119ciu kryzysu finansowego, rz\u0105dz\u0105cy zdali sobie powoli spraw\u0119 z tego \u017ce finanse pa\u0144stwa nie s\u0105 w stanie rekompensowa\u0107 ZUSowi, tego co jest przelewane do OFE. W 2003 przelewy do OFE si\u0119gn\u0119\u0142y 10 mld z\u0142. w 2010 r. by\u0142o to ju\u017c 23 mld z\u0142. Kryzys gospodarczy i jego skutki dla polskiej gospodarki, zmusi\u0142y rz\u0105d do rewizji II filaru. Jak g\u0142osili ekonomi\u015bci przeciwni ograniczeniu przelew\u00f3w na OFE, mo\u017cna by\u0142o ograniczy\u0107 wydatki bud\u017cetu o analogiczn\u0105 kwot\u0119 i by\u0142oby po problemie. Tylko, \u017ce dwadzie\u015bcia kilka mld z\u0142, to w skali bud\u017cetu sprzed dw\u00f3ch lat, ok. 8%. \u017baden rz\u0105d nie jest w stanie zredukowa\u0107 wydatk\u00f3w bud\u017cetowych o tak\u0105 warto\u015b\u0107. Tym bardziej w okresie niepewnym gospodarczo. Ju\u017c sam spadek tempa przychod\u00f3w bud\u017cetowych by\u0142 wystarczaj\u0105cym problemem. Cze\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w pr\u00f3buje to ignorowa\u0107, ale finansowanie OFE tak naprawd\u0119 deficytem bud\u017cetowym, radykalnie zmienia perspektyw\u0119 i ocen\u0119 problemu.. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Obro\u0144cy OFE zwracaj\u0105 uwag\u0119 na bezpiecze\u0144stwo \u015brodk\u00f3w i wi\u0119ksz\u0105 stop\u0119 zwrotu w por\u00f3wnaniu z ofert\u0105 ZUS. Aktywa OFE to przede wszystkim rz\u0105dowe papiery warto\u015bciowe. Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa \u015brodk\u00f3w, obligacje skarbu pa\u0144stwa nie s\u0105 wiele wi\u0119kszym zabezpieczeniem ni\u017c zapisy na kontach ZUS. W przypadku kryzysu finans\u00f3w publicznych wywo\u0142anych stricte sytuacj\u0105 makroekonomiczn\u0105 lub trudno\u015bciami w pokryciu wydatk\u00f3w sektora finans\u00f3w publicznych, pa\u0144stwo mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c problemy z wykupem obligacji. Ceny akcji niestety te\u017c nie tylko rosn\u0105. Mo\u017cna oczywi\u015bcie wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, ze znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w OFE lokowana jest za granic\u0105. Ale co gdyby by\u0142y to obligacje wyemitowane na przyk\u0142ad przez Grecj\u0119? Zreszt\u0105 nie wiem, czy nawet wariant inwestowania w szerszej skali za granic\u0105 powinienem rozwa\u017ca\u0107, poniewa\u017c obro\u0144cy OFE ch\u0119tnie wskazuj\u0105 na wspieranie rozwoju kraju przez OFE, o czym za chwil\u0119.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Oprocentowanie obligacji zbli\u017cone jest do stopy indeksacji \u015brodk\u00f3w w I filarze. Trudno wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o jakiej\u015b istotnej zmianie w por\u00f3wnaniu ze \u015brodkami w I filarze. Obligacje mia\u0142y przewag\u0119 kr\u00f3tko po reformie z 1999 r., kiedy to indeksacja by\u0142a oparta na stopie wzrostu sk\u0142adek pobieranych. Po co wi\u0119c zwi\u0119ksza\u0107 d\u0142ug pa\u0144stwowy i finansowa\u0107 przelewy do OFE deficytem\u00a0 <\/span>w przypadku obligacji? \u00a0<\/span>Ma sens na pewno lokowanie na rynku akcji, ze wzgl\u0119du na mo\u017cliw\u0105 (i wysoce prawdopodobn\u0105) stop\u0119 wzrostu sk\u0142adki niemo\u017cliw\u0105 do uzyskania w ZUS. Dzi\u0119ki temu, przyszli emeryci maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania ze rozwoju gospodarki, mierzonego stop\u0105 wzrostu indeks\u00f3w gie\u0142dowych. I tu pojawia si\u0119 jedno z najwa\u017cniejszych pyta\u0144. Czy aby nie warto ograniczy\u0107 OFE do inwestycji przede wszystkim w aktywa inne ni\u017c rz\u0105dowe papiery d\u0142u\u017cne? <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Obro\u0144cy OFE wskazuj\u0105 m.in. na fakt finansowania rozwoju gospodarki, maj\u0105c na my\u015bli m.in. lokowanie \u015brodk\u00f3w w akcje. Cze\u015b\u0107 analityk\u00f3w do\u015b\u0107 odwa\u017cnie wskazuje, \u017ce OFE przyczyni\u0142y si\u0119 do rozwoju gie\u0142dy. Co do rozwoju gospodarki, to ograniczenie go do inwestowania na gie\u0142dzie jest pot\u0119\u017cnym uproszczeniem lub nawet nadu\u017cyciem. S\u0105dz\u0119, ze pieni\u0105dze emeryt\u00f3w nie s\u0105 po to by utrzymywa\u0107 przy \u017cyciu sektor finansowy w Polsce i dawa\u0107 prac\u0119 maklerom i doradcom inwestycyjnym. \u00a0<\/span>A co gdyby II filaru nie by\u0142o? Stawianie sprawy jak wy\u017cej jest troch\u0119 szanta\u017cem \u015brodowiska finansowego wobec decydent\u00f3w (tzn. polityk\u00f3w). Gdyby II filaru nie by\u0142o, to gie\u0142da tak jak w innych krajach by istnia\u0142a. Wtedy pieni\u0105dze obywateli by\u0142yby anga\u017cowane bezpo\u015brednio poprzez atrakcyjno\u015b\u0107 emisji, fundusze inwestycyjne czy ca\u0142y zestaw instrument\u00f3w okre\u015blanych obecnie III filarem. Po drugie, skoro pieni\u0105dze emeryt\u00f3w maj\u0105 wspiera\u0107 rozw\u00f3j kraju, to ograniczenie tego do gie\u0142dy jest uproszczeniem. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest to finansowanie obecnie tak naprawd\u0119 poprzez deficyt. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

W dyskusji o II filarze zbyt rzadko wspomina si\u0119 o tym, \u017ce pierwotne ustalenie cz\u0119\u015bci sk\u0142adki dla OFE na ok. 1\/3 sk\u0142adki pobieranej\u00a0 <\/span>z naszych wynagrodze\u0144 okaza\u0142o si\u0119 po prostu zbyt du\u017cym ci\u0119\u017carem dla finans\u00f3w pa\u0144stwa. Obecnie (i przej\u015bciowo) \u00a0<\/span>jest to ponad dwa razy mniej. Niemniej decyzja ma charakter tymczasowy i mo\u017ce warto podyskutowa\u0107 o wielko\u015bci sk\u0142adki do OFE i tego na co ma by\u0107 przeznaczona. Obro\u0144cy OFE nie m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce poziom sk\u0142adki przeznaczonej na II filar by\u0142 w Polsce ustalony na relatywnie wysokim poziomie. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Jednym ze zjawisk jakie mnie najbardziej niepokoi w dyskusji o OFE jest obrona OFE poprzez straszenie ZUSem. \u00a0<\/span>Podwa\u017caniem wiarygodno\u015bci ZUSu i podawanie w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wyp\u0142aty przysz\u0142ych emerytur jest nie fair. Szczeg\u00f3lnie w zestawieniu z tendencyjnymi informacjami uzasadniaj\u0105cymi funkcjonowanie OFE, co cz\u0119\u015bciowo przedstawi\u0142em w bie\u017c\u0105cym wpisie. Idea I filaru, czyli finansowanie wyp\u0142at wp\u0142atami jest do\u015b\u0107 powszechnym rozwi\u0105zaniem w krajach rozwini\u0119tych naszej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Polska nie jest tu jakim\u015b wyj\u0105tkiem. Straszenie, \u017ce nasza emerytura to tylko zapis w ZUS, a nie realne pieni\u0105dze, to udawanie ze nie rozumie si\u0119 zasad dzia\u0142ania systemu repartycyjnego i wykorzystywanie niewiedzy przysz\u0142ych emeryt\u00f3w. Wobec tego dlaczego nie straszy\u0107 bankami. Nasze lokaty, to tylko elektroniczne zapisy na kontach. Zapewniam, \u017ce gdyby wszyscy Polacy jednego dnia czy tygodnia chcieli wyci\u0105gn\u0105\u0107 zdeponowane \u015brodki w bankach, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas odejdzie z tzw. kwitkiem. Drug\u0105 manipulacj\u0105 jak\u0105 cz\u0119sto si\u0119 wykorzystuje, to nieinformowanie przysz\u0142ych emeryt\u00f3w, \u017ce tworzenie II filaru w Polsce powoduje deficyt kt\u00f3rego koszty i tak ostatecznie pokrywaj\u0105 podatnicy (czyli m.in. przyszli emeryci). Manipulacj\u0105 jest te\u017c twierdzenie, \u017ce rz\u0105d okrada przysz\u0142ych emeryt\u00f3w ograniczaj\u0105c przelewy do OFE , czy – czego wykluczy\u0107 nie mo\u017cna – przy przeniesieniu cz\u0119\u015bci naszych \u015brodk\u00f3w z \u00a0<\/span>OFE do I filaru. Tak naprawd\u0119 z okradaniem b\u0119dziemy mieli do czynienia, w przypadku gdy \u00a0<\/span>zmniejszy si\u0119 administracyjnie zapisy na kontach I czy II filaru. <\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}