{"id":343,"date":"2012-02-26T23:02:49","date_gmt":"2012-02-26T22:02:49","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2012\/02\/26\/emerytura-panstwowa-i-prywatna\/"},"modified":"2012-02-26T23:02:49","modified_gmt":"2012-02-26T22:02:49","slug":"emerytura-panstwowa-i-prywatna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2012\/02\/26\/emerytura-panstwowa-i-prywatna\/","title":{"rendered":"Emerytura “pa\u0144stwowa” i “prywatna”"},"content":{"rendered":"

W toku dyskusji o przed\u0142u\u017ceniu wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119 co chwil\u0119 przemykaj\u0105 przez media do\u015b\u0107 niekorzystne opinie o II filarze (OFE). Mam na my\u015bli zmian\u0119 sposobu postrzegania emerytury z cz\u0119\u015bci „pa\u0144stwowej” (ZUS) i „prywatnej” (OFE), a na pewno bardziej tej drugiej. To mieszanina \u017cali i pretensji, cz\u0119\u015bciowo s\u0142usznych ale i wynikaj\u0105cych z niezrozumienia czym jest oszcz\u0119dzanie w II filarze. Tak naprawd\u0119 dyskusja o OFE zacz\u0119\u0142a si\u0119 przed rokiem przy okazji redukcji sk\u0142adki przelewanej na OFE. By\u0142a to dobra, na og\u00f3\u0142 merytoryczna rozmowa miedzy ekonomistami. Poruszali\u015bmy wtedy w\u0105tek koszt\u00f3w budowy r\u00f3wnoleg\u0142ego niezale\u017cnego filaru w obliczu narastania deficytu finans\u00f3w publicznych. By\u0142 te\u017c poruszany w\u0105tek stopy zwrotu z I i II filaru przy okazji sporu o wielko\u015b\u0107 emerytury. Ten drugo w\u0105tek nie by\u0142 specjalnie zauwa\u017cony szerzej przez media, st\u0105d by\u0107 mo\u017ce z wi\u0119ksza czkawk\u0105 od czasu do czasu powraca. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0105 porusza\u0142 tematu czy II filar w postaci OFE by\u0142 niezb\u0119dny do zbudowania systemu, gdzie emerytura jest uzale\u017cniona tylko od sk\u0142adki, czy nie. Moim zdaniem nie jest niezb\u0119dny, ale skoro OFE s\u0105, to jest zostawmy i traktujmy jako sk\u0142adnik (uzupe\u0142nienie) systemu emerytalnego. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Zauwa\u017cy\u0142em \u017ce ostatnio wiele razy przedstawiciele medi\u00f3w i cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w przypomina reklamy OFE, gdzie pokazywano emeryt\u00f3w na tle jednorodzinnych dom\u00f3w (te pami\u0119tam) czy na zagranicznych wakacjach. Ja te\u017c nie lubi\u0119 naci\u0105ganych reklam, ale chyba nikt nie wierzy\u0142 \u017ce z inwestowania cz\u0119\u015bci sk\u0142adki w OFE b\u0119dzie mo\u017cna budowa\u0107 dom lub je\u017adzi\u0107 na zagraniczne urlopy. O ile zreszt\u0105 pami\u0119tam, to takie deklaracje nie pada\u0142y, ale obrazki by\u0142y sugestywne i kusz\u0105ce. Akurat t\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 krytyki uwa\u017cam za dziecinn\u0105, poniewa\u017c poziom reklam nie odbiega\u0142 od reklamowej codzienno\u015bci jak\u0105 nam serwuj\u0105 media. Niemniej wielokrotne odnoszenie si\u0119 do nich sugeruj\u0105 \u017ce publicy\u015bci i dziennikarze w nie uwierzyli (w co w\u0105tpi\u0119) lub szukaj\u0105 jakichkolwiek argument\u00f3w do krytykowania OFE. Tylko, \u017ce to troch\u0119 tak jakby uwierzy\u0107 w sms, \u017ce w zasadzie to w\u0142a\u015bnie wygrali\u015bmy bmw, tylko trzeba jeszcze wykona\u0107 kilka telefon\u00f3w. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Pocz\u0105tkowe zaufanie do OFE bra\u0142o si\u0119 nie tyle z rozumienia idei inwestowania przez OFE, co mi\u0119dzy innymi z popularnej w Polsce fatalnej opinii ZUS. Opinii zreszt\u0105 mocno przesadzonej, ale o tym Polacy zaczynaj\u0105 si\u0119 dopiero bardzo powoli dowiadywa\u0107. Nie tyle z powodu poprawy wizerunku przez sam ZUS, co pocz\u0105tku dostrzegania wad OFE. OFE s\u0105 niepubliczn\u0105 (pomijam tu dyskusj\u0119 Komisj\u0105 Europejsk\u0105 o zaliczaniu lub nie OFE do finans\u00f3w publicznych) form\u0105 zarz\u0105dzania i inwestowania przymusowo odprowadzanej sk\u0142adki. Taj jak I filar, II filar ma wady i zalety. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Z biegiem lat Polacy zauwa\u017cyli, \u017ce „prywatne” OFE to nie jest maszynka do ponadprzeci\u0119tnego pomna\u017cania pieni\u0119dzy. Ta refleksja pojawi\u0142a si\u0119 znowu po podaniu wynik\u00f3w za rok ubieg\u0142y. Cz\u0119\u015b\u0107 komentator\u00f3w zacz\u0105\u0142 narzeka\u0107, ze na koniec 2011 r. warto\u015b\u0107 jednostki w OFE spad\u0142a w por\u00f3wnaniu z 2010 r. Spad\u0142a jednak tylko o 4,5% co jest do\u015b\u0107 naturalnym wynikiem bior\u0105c pod uwag\u0119 w co OFE inwestuj\u0105. OFE maj\u0105 narzucone ustawowo ograniczenia w co mog\u0105 inwestowa\u0107. Nie wnikaj\u0105c w detale i w du\u017cym uproszczeniu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jeszcze niedawno do 40% OFE mog\u0142y da\u0107 w \u00a0<\/span>akcje a reszt\u0119 w papiery d\u0142u\u017cne. Po redukcji sk\u0142adki przelewanej do OFE, granica udzia\u0142u akcji jest powoli podnoszona. W ci\u0105gu ostatnich lat \u015brednia udzia\u0142y akcji w portfelu og\u00f3\u0142em wynios\u0142a nieco ponad 31%. Warto\u015b\u0107 maksymalna 38%( hossa w 2007), a minimalna 20% na pocz\u0105tku 2009 r. Wahania udzia\u0142u akcji to efekt zmiany wyceny (tzn. cen akcji w portfelu) oraz ich sprzeda\u017cy lup kupna przez OFE. Z punktu widzenia sk\u0142adu portfela i jego zmienno\u015bci, OFE przypominaj\u0105 fundusze (zarz\u0105dzanie przez TFI) typu MIS wg terminologii prezentowanych czasami przeze mnie wynik\u00f3w funduszy przez firm\u0105 Analizy Online. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Struktura portfela wydaje si\u0119 by\u0107 naturalna. OFE to nie maszynka do spekulacji, chocia\u017c w innych krajach, tego typu fundusze mog\u0105 niejednokrotnie wi\u0119cej inwestowa\u0107 w akcje. \u00a0<\/span>Rz\u0105dowe papiery d\u0142u\u017cne s\u0105, jak na warunki rynkowe, instrumentem do\u015b\u0107 bezpiecznym i daj\u0105 dodatni\u0105 stop\u0119 zwrotu. Od 2003 (do tego czasu RPP radyklanie obni\u017cy\u0142a stopy procentowe wskutek spadku inflacji) \u015brednia rentowno\u015b\u0107 krajowych papier\u00f3w to 5,6%. Dla dalszych rozwa\u017ca\u0144 zmienno\u015b\u0107 oprocentowania nie ma znaczenia. Tyle wi\u0119c mo\u017cemy dosta\u0107 z inwestowania ponad 60% portfela \u015brodk\u00f3w w OFE. Sk\u0142adnikiem, kt\u00f3ry ma nam zapewni\u0107 ponadprzeci\u0119tn\u0105 stop\u0119 zwrotu s\u0105 akcje. Roczne stopy zwrotu od 2003 dla naszej gie\u0142dy to ok. 18%. To warto\u015b\u0107 dla WIG. WIG20 w tym okresie daje ok. 13%. \u00a0<\/span>Ale to tylko \u015brednia, bo bywa\u0142y lata kiedy WIG spada\u0142 a\u017c o 52%! (np.XII 2008 \/ XII 2007). Zmienno\u015b\u0107 to niestety ogromna wada rynku akcji. Zarz\u0105dzaj\u0105cy w OFE s\u0105 od tego by minimalizowa\u0107 efekt gwa\u0142townych spadk\u00f3w. OFE nie mog\u0105 jednak ca\u0142kowicie wysprzedawa\u0107 si\u0119 z akcji, bo to dobi\u0142oby ju\u017c ca\u0142kowicie nasz rynek. Wskazane \u015brednie stopy wzrostu i wagi (tzn. sk\u0142ad portfela) jednoznacznie wskazuj\u0105 na mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia stopy zwrotu. Teoretycznie ok. 9%. I faktycznie w tym czasie \u015brednia roczna zmiana jednostki w OFE to ponad 8%. Najgorszym rokiem dla OFE by\u0142 2008, kiedy to na koniec roku warto\u015b\u0107 jednostki w uj\u0119ciu rocznym spad\u0142a o 14%. Tak jak i teraz, media strasznie narzeka\u0142y. Niestety ma\u0142o kto ludziom t\u0142umaczy, \u017ce OFE to nie kura znosz\u0105ca z\u0142ote jajka i osi\u0105ganie wy\u017cszej ni\u017c w ZUS warto\u015bci waloryzacji (pod warunkiem poprawnego inwestowania) wcale nie da wyg\u00f3rowanej stopy zwrotu. Tego typu fundusze od czasu do czasu przynosz\u0105 straty. Kiepskie ostatnie kilka miesi\u0119cy na gie\u0142dach oraz wysokie warto\u015bci w okresach odniesienia, spowodowa\u0142y \u017ce w ci\u0105gu trzech lat \u015brednia wa\u017cona jednostki wzros\u0142a w ci\u0105gu trzech lat wzros\u0142a tylko o 6,4%. To wcale nie oznacza, \u017ce OFE s\u0105 z\u0142e. Po prostu na rynkach nie zawsze panuje hossa, a w OFE pracuj\u0105 normalni ludzie, kt\u00f3rzy pomimo ogromnego do\u015bwiadczenia nie mog\u0105 (bo to po prostu niemo\u017cliwe) przewidywa\u0107 przysz\u0142o\u015bci z idealn\u0105 precyzj\u0105.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Problem z rozczarowaniem i krytyk\u0105 OFE (w zakresie zmienno\u015bci wynik\u00f3w i stopy zwrotu) wynika z niezrozumienia warunk\u00f3w rynkowych (zmienno\u015b\u0107 rynk\u00f3w akcji) oraz z wiary, \u017ce „prywatny” pozwala osi\u0105ga\u0107 zawsze wi\u0119ksz\u0105 stop\u0119 zwrotu. \u017beby by\u0142o \u015bmieszniej, to \u015brednia stopa po kt\u00f3rej od 2003 (bez 2011) ZUS waloryzuje nasze sk\u0142adki to 7,3%. Bez lat 2007 i 2008, kt\u00f3re zawy\u017cy\u0142y \u015bredni\u0105, wynosi ona 4,3%. Ponadto w ZUS stopa waloryzacji nie by\u0142a ujemna. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce podane przeze mnie \u015brednie stopy zwrotu dla rynku akcji i obligacji to warto\u015bci historyczne. Zak\u0142adaj\u0105c normalny rozw\u00f3j naszego kraju i regionu, to w przysz\u0142o\u015bci stopy te istotnie spadn\u0105. B\u0119dzie to r\u00f3wnie\u017c dotyczy\u0107 w pewnym stopniu wska\u017anika waloryzacji w ZUS. Zreszt\u0105 sama jego konstrukcja mo\u017ce ulega\u0107 zmianom. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Polacy powoli si\u0119 wi\u0119c dowiaduj\u0105, \u017ce zar\u00f3wno odk\u0142adanie w ZUS jak i w OFE maj\u0105 swoje wady i zalety. R\u00f3\u017cnica to nie tylko stopa zwrotu, kt\u00f3ra powinna by\u0107 nieco wi\u0119ksza w przypadku OFE. Do tego dochodzi ryzyko polityczne wi\u0119ksze w przypadku ZUS i rynkowe, wi\u0119ksze w przypadku OFE. W uproszczeniu, rol\u0105 I filaru jest bezpiecze\u0144stwo (gwarancja pa\u0144stwa) i cz\u0119\u015bciowo solidarno\u015b\u0107 pokoleniowa, a II filaru wi\u0119ksza stopa zwrotu i odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. <\/p>\n

<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0<\/font><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/343\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}