{"id":347,"date":"2012-01-29T21:43:49","date_gmt":"2012-01-29T20:43:49","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2012\/01\/29\/acta-a-prawo-wlasnosci-i-model-biznesowy\/"},"modified":"2012-01-29T21:43:49","modified_gmt":"2012-01-29T20:43:49","slug":"acta-a-prawo-wlasnosci-i-model-biznesowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2012\/01\/29\/acta-a-prawo-wlasnosci-i-model-biznesowy\/","title":{"rendered":"ACTA a prawo w\u0142asno\u015bci i „model biznesowy”"},"content":{"rendered":"

Przeczyta\u0142em dokument o nazwie ACTA i tak szczerze m\u00f3wi\u0105c nie wiem o co chodzi protestuj\u0105cym. St\u0105d trudno mi ukry\u0107 zdumienie, kiedy widz\u0119 tylu protestuj\u0105cych na ulicach i w mediach. Najzabawniejsze jest to, i\u017c ludzie protestuj\u0105 przeciwko ograniczaniu wolno\u015bci s\u0142owa, chocia\u017c ten dokument nie ma z tym nic wsp\u00f3lnego, a nawet w jednym miejscu zwraca uwag\u0119, \u017ce kroki podejmowanie z wyznaczonym w nim kierunku dzia\u0142a\u0144, nie mog\u0105 narusza\u0107 wolno\u015bci s\u0142owa itp. Celem ACTA jest ograniczenie handlu towarami podrabianymi, naruszaniu praw autorskich, w\u0142asno\u015bci intelektualnej itd. \u015awiadomie pisz\u0119 „ograniczenie”, bo w\u0105tpi\u0119 czy mo\u017cna ca\u0142kowicie to zjawisko powstrzyma\u0107, a ponadto w wielu sferach zwi\u0105zanych z prawami w\u0142asno\u015bci, patent\u00f3w itd. \u015bwiat si\u0119 zmienia i powinien si\u0119 zmienia\u0107.<\/font><\/p>\n

\n

Zostawiam protestuj\u0105cych z ich walk\u0105 o rzekomo zagro\u017con\u0105 wolno\u015bci\u0105 s\u0142owa, a chcia\u0142bym w bie\u017c\u0105cym wpisie dotkn\u0105\u0107 jedynie tematu w\u0142asno\u015bci i tzw. modelu biznesowego. Przy okazji medialnego szumu o ACTA, w mediach wytoczono ci\u0119\u017ckie dzia\u0142a i hukn\u0119\u0142o tematem: protesty w sprawie ACTA to przyk\u0142ad kolejnej wielkiej rewolucji w prawie w\u0142asno\u015bci<\/b>. I ma to si\u0119 wpisywa\u0107 w historyczny ci\u0105g zmian jakich do\u015bwiadcza\u0142a ludzko\u015b\u0107 wskutek spo\u0142ecznych bunt\u00f3w i wielkich przemian. Likwidowali\u015bmy wi\u0119c niewolnictwo, maj\u0105tki bogatych cz\u0119\u015bciowo (lub ca\u0142kowicie) rozdawali\u015bmy biednym, wymuszamy zmiany w podziale zysku z posiadania i inwestowania (zwi\u0119kszanie stopnia partycypacji i praw pracownik\u00f3w najemnych, przyk\u0142adowo) prywatnego kapita\u0142u . \u00a0<\/span>Czy\u017cby faktycznie na naszych oczach „dzieje” si\u0119 rewolucja? Bez przesady. Jak na razie, to du\u017ca grupa protestuj\u0105cych nie doczyta\u0142a dokumentu i chyba co nie co myli prawo w\u0142asno\u015bci z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 anonimowego podbierania cudzej w\u0142asno\u015bci (i praw jakie s\u0105 z ni\u0105 zwi\u0105zane) w sieci. <\/font><\/p>\n

\n

Obok hase\u0142 o rewolucji w prawie w\u0142asno\u015bci, jest spore grono os\u00f3b kt\u00f3re usprawiedliwiaj\u0105 naruszanie praw autorskich itd., powszechno\u015bci\u0105 dost\u0119pu do kultury jako now\u0105 jako\u015bci\u0105, kt\u00f3ra ma wszystko usprawiedliwia\u0107.<\/font><\/p>\n

\n

Nie mam ambicji opisu i uregulowania w moim wpisie problemu w\u0142asno\u015bci w kontek\u015bcie internetu. To co si\u0119 obecnie w mediach spieramy, to temat niezwykle szeroki temat i w zale\u017cno\u015bci od podejmowanego tematu (patent na wynalazek techniczny, ksi\u0105\u017cka, lekarstwo, muzyka…) za ka\u017cdym razem b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 inaczej. <\/font><\/p>\n

\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce zanim zaczniemy dyskutowa\u0107 o prawie w\u0142asno\u015bci, przyjmijmy \u017ce jedn\u0105 z cech w\u0142asno\u015bci jest jej uszanowanie przez prawo i spo\u0142eczno\u015b\u0107. Chodzi mi o zasady co najmniej minimalne. Bo jak na razie to mamy do czynienia z sytuacj\u0105 kiedy cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci internaut\u00f3w nie b\u0119dzie uznawa\u0107 \u017cadnej zasady, tak d\u0142ugu a\u017c to nie zacznie by\u0107 wymuszane. Moim zdaniem, jednym z wielu wyt\u0142umacze\u0144 obecnych protest\u00f3w jest bunt przeciwko jakiejkolwiek regulacji, czyli inaczej m\u00f3wi\u0105c: tolerowanie ewidentnego chwilami z\u0142odziejstwa w cyberprzestrzeni. <\/font><\/p>\n

\n

Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce coraz szersza dost\u0119pno\u015b\u0107 do wielu d\u00f3br i us\u0142ug za po\u015brednictwem internetu, coraz silniej pokazuje \u017ce prawo w\u0142asno\u015bci intelektualnej i podobne, wymagaj\u0105 zmiany modelu biznesowego. To, zreszt\u0105 ca\u0142kiem zgrabne poj\u0119cie, dobrze oddaje problem, ale tylko od strony ekonomicznej. Dla ekonomisty prawo do filmu, muzyki itd., to decyzja o tym kto, ile i jak d\u0142ugo bierze profity (tw\u00f3rca) lub p\u0142aci (korzystaj\u0105cy). \u00a0<\/span>Pozostaj\u0105 te\u017c kwestie natury moralnej. Je\u017celi tw\u00f3rca X co\u015b udowodni\u0142 naukowo jako pierwszy, to s\u0142awa „pierwszego” powinna na zawsze przypa\u015b\u0107 jemu. Trzeba tak\u0105 osob\u0119 broni\u0107 by kto\u015b nie kopiowa\u0142 jego pracy i og\u0142asza\u0142 si\u0119 wynalazc\u0105 w innej cz\u0119\u015bci \u015bwiata.<\/font><\/p>\n

\n

Jednym z deklaruj\u0105cych niemal zafascynowanie spo\u0142ecznymi i medialnymi protestami jest Jacek \u017bakowski. Osoba znana ludziom \u015bledz\u0105cym publicystyczne spory w mediach. Na og\u00f3\u0142 zgadzam si\u0119 jego spojrzeniem i lubi\u0119 jego odwag\u0119 w \u0142amaniu utartych spo\u0142ecznych opinii, tabu i poruszanie problem\u00f3w jakie milcz\u0105co chcemy omin\u0105\u0107 w \u017cyciu codziennym, albo kt\u00f3rych po prostu nie dostrzegamy. Jednak jego zachwytu nad now\u0105 rewolucj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 nie rozumiem, co wcale nie oznacza \u017ce nie dostrzegam problem\u00f3w i wyzwa\u0144. Jednak osoby zafascynowane spo\u0142ecznym ruchem musz\u0105 sobie r\u00f3wnie odwa\u017cnie odpowiedzie\u0107 na wiele pyta\u0144.<\/font><\/p>\n

\n

Przede wszystkim by\u0142bym ostro\u017cny z por\u00f3wnywaniem obecnego sporu i demonstracji z parcelacj\u0105 d\u00f3br (np. po I wojnie). Tam chodzi\u0142o o podzia\u0142 d\u00f3br wytw\u00f3rczych, poniewa\u017c stan wcze\u015bniejszy utrzymywa\u0142 niemal niewolnicze przywi\u0105zania przy utrzymaniu niskiego poziomu \u017cycia. W przypadku obecnego sporu, chodzi np. o to czy film Agnieszki Holland zobaczy\u0107 teraz za dwadzie\u015bcia kilka z\u0142oty od osoby w kinie (co faktycznie dla kilkuosobowej rodziny jest obci\u0105\u017ceniem), czy poczeka\u0107 bo za rok lub dwa ten film ten b\u0119dzie w sklepach za ok. 30 z\u0142 lub jeszcze taniej w wypo\u017cyczalni, czy telewizji „on demand” (za 10-15 z\u0142). Z drugiej strony jest internauta, \u015bci\u0105gaj\u0105cy pirack\u0105 kopi\u0119 za \u00a0<\/span>darmo. Nie m\u00f3wmy wi\u0119c o dost\u0119pie do kultury, bo jak na razie jest on spory, a ponadto nikomu korona z g\u0142owy nie spadnie jak poczeka na najnowszy film Agnieszki Holland ponad rok, je\u015bli ju\u017c koniecznie nie chce wyda\u0107 ok. 25 z\u0142 na film. Nie ma te\u017c sensu uzasadniaj\u0105ca argumentacja, \u017ce ludzie kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z naruszeniem prawa z r\u00f3\u017cnych tre\u015bci w internecie z zakresu kultury, s\u0105 nabywcami podobnych w „realu”. Na tej zasadzie mo\u017cna zabra\u0107 komu\u015b bez jego zgody auto na kilka dni i potem odda\u0107. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jaka\u015b cze\u015b\u0107 amator\u00f3w „po\u017cyczania” kupi auto jak uzbiera stosown\u0105 kwot\u0119.<\/font><\/p>\n

\n

Sympatycy rewolucji i zmiany modelu biznesowego, teraz przyjmuj\u0105cy poz\u0119 krytyk\u00f3w „systemu” i rzekomo lobbuj\u0105cych krwio\u017cerczych koncern\u00f3w, szybk\u0105 stan\u0105 przed kilkoma wyzwaniami. Przede wszystkim konieczne jest zdyscyplinowanie internaut\u00f3w, \u017ce jednak jakie\u015b zasady w\u0142asno\u015bci istniej\u0105 i cokolwiek zostanie w przysz\u0142o\u015bci ustalone, b\u0119dzie musia\u0142o by\u0107 akceptowane. Inaczej Jacek \u017bakowski b\u0119dzie si\u0119 musia\u0142 pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce czasopisma w kt\u00f3rych pisuje i jego ksi\u0105\u017cki, b\u0119d\u0105 od razu piracko publikowane w internecie w ramach „d\u00f3br kultury” kt\u00f3re powinny by\u0107 \u0142atwo dost\u0119pne. Jacek \u017bakowski b\u0119dzie musia\u0142 stawi\u0107 czo\u0142a prawdzie, \u017ce naruszanie prawa obecnie to nie g\u0142\u00f3d kultury (kt\u00f3ry ma usprawiedliwia\u0107 nawet tzw. piractwo), ale efekt braku kontroli nad tym co si\u0119 dzieje w internecie i rzadkich przypadk\u00f3w karania. Zjawisko tak si\u0119 rozros\u0142o, \u017ce doprowadzi\u0142o do rozdwojenia ja\u017ani w\u015br\u00f3d internat\u00f3w i to jest – obawiam si\u0119 – jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w protestu. Przyk\u0142ad? Mo\u017cna \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 z sieci piracko najnowszy film i nie jest to kradzie\u017c, ale brzydzimy si\u0119 kradzie\u017c\u0105 tego\u017c filmu ze sklepu. Czy b\u0119dzie mia\u0142 odwag\u0119 powiedzie\u0107 to protestuj\u0105cym, kt\u00f3rymi tak bardzo jest zachwycony?<\/font><\/p>\n

\n

Obok moralisty i policjanta, obro\u0144cy protestuj\u0105cych b\u0119d\u0105 musieli przyj\u0105\u0107 rol\u0119 zimnego ekonomisty, kt\u00f3ry wska\u017ce komu ile wolno zarobi\u0107. Je\u017celi wi\u0119c mamy dyskutowa\u0107 o modelu biznesowym, kt\u00f3ry sprosta w omawianym temacie globalizacji i anonimowo\u015bci w internecie, to kto\u015b musi okre\u015bli\u0107 (jak komunistyczny rewolucjonista!) ile wolno zarobi\u0107 tw\u00f3rcy, re\u017cyserowi, piosenkarzowi, wynalazcy czy producentowi nowych lek\u00f3w, autorowi ksi\u0105\u017cki itd. itd. \u017beby kto\u015b wydawa\u0142 ci\u0119\u017ckie pieni\u0105dze na wynalezienie nowych skutecznych lek\u00f3w, musi mie\u0107 zagwarantowany zwrot nak\u0142ad\u00f3w z zyskiem. \u017beby kto\u015b m\u0105dry chcia\u0142 podzieli\u0107 si\u0119 wiedz\u0105, to za czas sp\u0119dzony nad materia\u0142em do ksi\u0105\u017cki i jej pisaniem, kto\u015b musi mu zap\u0142aci\u0107.\u00a0 <\/span>Czy Jacek \u017bakowski podejmie si\u0119 roli moralnego ekonomisty, kt\u00f3ry wdro\u017cy w \u017cycie poj\u0119cie „sprawiedliwego” zysku, mar\u017cy itd. \u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/font><\/p>\n

\n

Moim celem w niniejszym wpisie nie jest stawianie barier przed problemem, kt\u00f3remu trzeba otwarcie stawi\u0107 czo\u0142a. Jak najbardziej wiele dziedzin ludzkiej tw\u00f3rczo\u015bci b\u0119dzie wymaga\u0142o wypracowania nowego modelu biznesowego, bo inaczej wymusi go \u017cycie (ju\u017c wymusza). W pierwszej kolejno\u015bci warto jednak nazwa\u0107 rzeczy po imieniu i nie dorabia\u0107 ideologii. <\/font><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[62],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}