{"id":394,"date":"2010-12-12T18:53:23","date_gmt":"2010-12-12T17:53:23","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/12\/12\/punkt-dla-rzadu\/"},"modified":"2010-12-12T18:53:23","modified_gmt":"2010-12-12T17:53:23","slug":"punkt-dla-rzadu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/12\/12\/punkt-dla-rzadu\/","title":{"rendered":"Punkt dla rz\u0105du."},"content":{"rendered":"

Kilka dni zw\u0142oki w napisaniu tekstu o bie\u017c\u0105cej dyskusji dotycz\u0105cej zmian w II filarze w kontek\u015bcie deficytu finans\u00f3w publicznych i zad\u0142u\u017cenia, zaowocowa\u0142o zmian\u0105 wst\u0119pu. Trzeba by\u0107 uczciwym i powiedzie\u0107, \u017ce najnowsze uzgodnienia z KE dot. zasad liczenia d\u0142ugu i deficytu, to sukces rz\u0105du.<\/b> Nie tylko tego rz\u0105du, poniewa\u017c od kilku lat Polska stawia pod dyskusj\u0119 temat ul\u017cenia krajom, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y reformowa\u0107 systemy emerytalnie. Mam na my\u015bli tzw. II filar, kt\u00f3rego powstanie jest pot\u0119\u017cnym obci\u0105\u017ceniem dla finans\u00f3w pa\u0144stwa. To \u017ce akurat sukces w negocjacjach przypad\u0142 na czasu rz\u0105d\u00f3w koalicji PO-PSL, jest zas\u0142ug\u0105 polityk\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w, ale i tego \u017ce po 2008 radykalnie zmieni\u0142o si\u0119 t\u0142o dyskusji. Szereg kraj\u00f3w odczu\u0142o kryzys gospodarczy, z ca\u0142ymi konsekwencjami dla finans\u00f3w publicznych.<\/font><\/p>\n

Zanim przejd\u0119 do oceny zachowa\u0144 uczestnik\u00f3w dyskusji o II filarze, deficycie i zad\u0142u\u017ceniu, kr\u00f3tki wst\u0119p. Po to by\u015bmy wiedzieli gdzie jeste\u015bmy i po jakim gruncie st\u0105pamy. <\/font><\/p>\n

Ponad 10 lat temu politycy podj\u0119li decyzj\u0119 o reformie systemu emerytalnego. Reforma by\u0142a odwa\u017cna i ambitna nie tylko w rozumieniu politycznym. Przej\u015bcie z systemu finansowania wyp\u0142at emerytur, bie\u017c\u0105cymi wp\u0142ywami na system mieszany, wymusza wsp\u00f3\u0142istnienie przez kilkadziesi\u0105t lat (okres sk\u0142adkowy jednego pokolenia) dw\u00f3ch system\u00f3w. By wykreowa\u0107 II filar, trzeba rocznie przelewa\u0107 ponad dwadzie\u015bcia miliard\u00f3w z\u0142otych z bud\u017cetu na nasze konta w OFE. Oko\u0142o 1\/3 naszej sk\u0142adki przelewana jest do OFE, co oznacza\u00a0 <\/span>– na tle innych kraj\u00f3w – do\u015b\u0107 ambitny wariant reformy. By\u0107 mo\u017ce nawet zbyt ambitny. „Ambitno\u015b\u0107” nie jest problemem, je\u017celi decydentom i uczestnikom debaty o finansach pa\u0144stwa, nie brakuje elastyczno\u015b\u0107 i we w\u0142a\u015bciwym czasie od\u0142o\u017c\u0105 na chwil\u0119 swoje doktryny ekonomiczne i up\u00f3r. <\/font><\/p>\n

Przelew roczny na OFE (j.w.) to ok. 1,6% PKB. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce deficyt finans\u00f3w publicznych do 3% przyj\u0119to uwa\u017ca\u0107 za „zdrowy” (tzn. dopuszczalny), to wida\u0107 jak niewiele miejsca pozostaje na inne przyczyny deficytu. Oko\u0142o 60% portfela OFE lokowana jest w obligacje. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce zarz\u0105dzanie portfelem obligacji nie wymaga kosmicznej wiedzy. Zwracam na to uwag\u0119, bo dyskutowany by\u0142 niedawno wariant uszczuplenia przep\u0142yw\u00f3w do OFE o warto\u015b\u0107 podobn\u0105 do inwestycji w obligacje. Formalnie t\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adki mo\u017cna by trzyma\u0107 w ZUS na odr\u0119bnym koncie. By\u0142by to zapis na koncie gwarantuj\u0105cy nam wyp\u0142at\u0119 w przysz\u0142o\u015bci. Nie ma problemu z opracowaniem formu\u0142y naliczania odsetek. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce specyfika instrumentu (obligacja) i zarz\u0105dzanie du\u017cym portfelem powoduje, ze OFE i tak nie s\u0105 w stanie wyczarowa\u0107 cud\u00f3w z portfela obligacji. Przy obecnych zasadach funkcjonowania OFE, ok 25% d\u0142ugu przypada na obligacje z portfela OFE. To oznacza, \u017ce nikt nie przejmowa\u0142by si\u0119 skal\u0105 zad\u0142u\u017cenia pa\u0144stwa gdyby OFE nie by\u0142o. Zamiast wi\u0119c zamartwiania si\u0119 czy d\u0142ug przekroczy\u0142 55% PKB czy nie, byliby\u015bmy gdzie\u015b na poziomie 40% do PKB. <\/font><\/p>\n

Nale\u017cy wspomnie\u0107 o innym aspekcie sprawy, a kt\u00f3ry jest w rozwa\u017caniach najwa\u017cniejszy. Chodzi o d\u0142ug emerytalny. Ka\u017cdy z nas podejmuj\u0105c prac\u0119 i p\u0142ac\u0105c sk\u0142adki, wytwarza zobowi\u0105zania ZUS wobec siebie w przysz\u0142o\u015bci. Jak wiele innych spo\u0142ecze\u0144stw, mamy problem ze zbilansowaniem systemu emerytalnego, jego uczciwo\u015bci\u0105 (zale\u017cno\u015b\u0107 emerytury od zgromadzonych sk\u0142adek), indywidualno\u015bci\u0105 oraz odpowiedzialno\u015bci\u0105 \u00a0<\/span>i wyd\u0142u\u017caniem \u017cycia. II filar nie jest bynajmniej sztucznym bytem niewiadomo po co , ale sposobem na cz\u0119\u015bciowe zniwelowanie wskazanych problem\u00f3w. <\/font><\/p>\n

Tyle zarysu. Tak wi\u0119c politycy wiele lat temu podj\u0119li wyzwanie i zrobili najtrudniejszy krok w reformie emerytalnej. A co nie wysz\u0142o? Co nieco nie wysz\u0142o nam bilansowanie reformy. Wp\u0142aty na OFE mia\u0142y by\u0107 rekompensowane m.in. wp\u0142ywami z prywatyzacji i reform\u0105 I filara. Nie wysz\u0142o w pe\u0142ni ani jedno ani drugie. Nie zamierzam w pe\u0142ni usprawiedliwia\u0107 polityk\u00f3w i ekspert\u00f3w, ale albo nie doceniali oni skutk\u00f3w powstawania II filara systemu emerytalnego, albo naiwnie wierzyli w determinacj\u0119 kolejnych ekip rz\u0105dz\u0105cych i parlamentarzyst\u00f3w w reform\u0119 bie\u017c\u0105cego systemu emerytalnego oraz szukaniu oszcz\u0119dno\u015bci. Nie czyni\u0142bym z tego najwi\u0119kszego zarzutu<\/b>. <\/font><\/p>\n

Dla mnie problem powsta\u0142 w du\u017cym stopniu teraz, w obliczu powi\u0119kszenia deficytu finans\u00f3w publicznych i d\u0142ugu publicznego. Gor\u0105czkowo szukamy sposob\u00f3w na zmniejszenie wydatk\u00f3w. Lec\u0105 gromy pod adresem obecnej ekipy. Mo\u017cna stawia\u0107 pytanie, dlaczego ju\u017c w 2009 rz\u0105d ostro nie stawia\u0142 tematu deficytu i d\u0142ugu. Dopiero w tym roku mamy otwarte postawienie problemu i szukanie rozwi\u0105za\u0144. Tak jak obecnie otwarcie dyskutujemy o problemie finans\u00f3w publicznych, mogli\u015bmy rozmawia\u0107 ju\u017c w 2009 r. Zagro\u017cenia by\u0142y znane. \u00a0<\/span>Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania nie by\u0142y zbyt du\u017ce. \u015arodowisko makroekonomist\u00f3w chce tylko rozmawia\u0107 o obni\u017ceniu wydatk\u00f3w i d\u0142ugu. Ugrupowania opozycyjne praktycznie w og\u00f3le si\u0119 nie daj\u0105 wci\u0105gn\u0105\u0107 w dyskusj\u0119 o kosztach spo\u0142ecznych zmniejszenia deficytu finans\u00f3w publicznych.<\/b> \u00a0<\/span>Dyskusja o przej\u015bciowym zmniejszeniu wydatk\u00f3w na wojsko czy ostatnia heca z Lasami Pa\u0144stwowymi, wskazuj\u0105 \u017ce w tak kr\u00f3tkim czasie nie ma mowy o wprowadzeniu szeregu zmian ustaw dotykaj\u0105cych r\u00f3\u017cnych sfer dzia\u0142ania pa\u0144stwa. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, co\u015b co czasami okre\u015bla si\u0119 „reform\u0105 finans\u00f3w pa\u0144stwa” jest nie do wprowadzenia w kr\u00f3tkim czy nawet \u015brednim okresie. Udawanie obecnie, \u017ce si\u0119 tego nie dostrzega jest tylko \u015bwiadectwem ucieczki od odpowiedzialno\u015bci w debacie publicznej. Przyj\u0119cie pozy dogmatycznego krytyka, kt\u00f3r\u0105 przybiera cz\u0119\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w, jest ucieczk\u0105 od powa\u017cnej dyskusji<\/b>. <\/font><\/p>\n

Tak naprawd\u0119 w obecnych okoliczno\u015bciach pozosta\u0142a nam dyskusja o prostych formach zwi\u0119kszania dochod\u00f3w (np. zwi\u0119kszanie akcyzy, VAT i podatek bankowy) oraz zmniejszania wydatk\u00f3w (m.in. tzw. regu\u0142a wydatkowa). Po stronie wydatk\u00f3w pozostaj\u0105 takie dzia\u0142ania jak: odk\u0142adanie w czasie, ograniczanie wydatk\u00f3w (lub np. waloryzacji \u015bwiadcze\u0144) za pomoc\u0105 rozporz\u0105dze\u0144 ministerialnych oraz chwyty „ksi\u0119gowe”. Od pewnego czasu na celowniku s\u0105 ulgi podatkowe dla os\u00f3b fizycznych. Faktycznie warto je przedyskutowa\u0107, ale nie s\u0105dz\u0119 by w \u015brednim terminie rz\u0105d utargowa\u0142 tu wi\u0119cej ni\u017c kilka-, kilkana\u015bcie miliard\u00f3w rocznie. <\/font><\/p>\n

Suma sk\u0142adek przelewanych na OFE jest powa\u017cnym obci\u0105\u017ceniem dla finans\u00f3w pa\u0144stwa. \u015awiatowy kryzys ekonomiczny skutkowa\u0142 powa\u017cnym spowolnieniem (kr\u00f3tkim na szcz\u0119\u015bcie) tempa wzrostu PKB w Polsce. Da\u0142o nam to wyobra\u017cenie o skali skutk\u00f3w dla bud\u017cetu. Mam wra\u017cenie, \u017ce dopiero teraz cz\u0119\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w zda\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce obecne progi ostrozno\u015bciowe (dla deficytu i zad\u0142u\u017cenia) s\u0105 nieracjonalne dla pa\u0144stwa kt\u00f3re reformuj\u0105 system emerytalnym pod postaci\u0105 wyodr\u0119bnionych funduszy emerytalnych. Limity nie bior\u0105 pod uwag\u0119 sytuacji kryzysowych, tzn. gwa\u0142townych spadk\u00f3w dochod\u00f3w w kr\u00f3tkim okresie. By\u0142o dla mnie naturalne, \u017ce dyskusja powinna i\u015b\u0107 w stron\u0119 subkont w ZUS („niby” II filar na kontach ZUS), przep\u0142yw\u00f3w do OFE i limit\u00f3w ostro\u017cno\u015bciowych. Pod tymi trzema has\u0142ami mie\u015bci si\u0119 mn\u00f3stwo rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby nam przetrwa\u0107 najtrudniejszy okres, czyli 3 do 5 lat. <\/font><\/p>\n

Niestety z t\u0105 dyskusj\u0105 rz\u0105d zosta\u0142 sam, spieraj\u0105c si\u0119 we w\u0142asnym gronie. Z jednej strony premier, minister finans\u00f3w i Micha\u0142 Boni, a drugiej pani Fedak.<\/b> Wbrew pozorom dyskusja o deficycie, zad\u0142u\u017ceniu i OFE w kontek\u015bcie limit\u00f3w ostro\u017cno\u015bciowych, to nie ucieczka przed „reform\u0105 finans\u00f3w”, ale w du\u017cym stopniu bardzo powa\u017cna dyskusja, kt\u00f3ra wykracza poza proste schematy makroekonomiczne. <\/font><\/p>\n

Rozwi\u0105zania zaakceptowane przez KE, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 przeniesione na grunt naszych ustaw (o finansach publicznych), s\u0105 chyba najlepszym wyj\u015bciem w obecnej sytuacji. Z jednej strony mo\u017cemy kontynuowa\u0107 projekt pod nazw\u0105 II filar w rozumieniu OFE, a z drugiej – nie musimy straszy\u0107 si\u0119 wzajemnie konsekwencjami przekroczenia limit\u00f3w ostro\u017cno\u015bciowych dla d\u0142ugu. 1:0 dla rz\u0105du.<\/font><\/p>\n

To wszystko przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce informacje medialne z ko\u0144ca tygodnia oraz deklaracje co do zmian w polskim ustawodawstwie s\u0105 prawdziwe. Mam nadziej\u0119, \u017ce deklaracje szefa KE Jose Manuela Barroso, to nie \u017cart. Oczywi\u015bcie d\u0142ug emerytalny obci\u0105\u017caj\u0105cy przysz\u0142e pokolenia jest d\u0142ugiem. Czy widzimy go w aktyw\u00f3w OFE czy zobowi\u0105za\u0144 emerytalnych kt\u00f3r\u0105 „wisz\u0105” nad ZUSem, ma drugorz\u0119dne znaczenie. Deficyt finans\u00f3w publicznych i tak musimy zmniejszy\u0107, nie czekaj\u0105c a\u017c zrobi to za nas dobra koniunktura gospodarcza w postaci zwi\u0119kszonych wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. Uzyskane deklaracje o nieujmowaniu konsekwencji reform systemu emerytalnego we wska\u017anikach ostro\u017cno\u015bciowych, pozwol\u0105 nam przetrwa\u0107 najgorszy okres. <\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[43,64],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}