{"id":401,"date":"2010-10-11T01:29:18","date_gmt":"2010-10-10T23:29:18","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/10\/11\/rodzina-na-swoim-watpliwosci-dot-programu\/"},"modified":"2010-10-11T01:29:18","modified_gmt":"2010-10-10T23:29:18","slug":"rodzina-na-swoim-watpliwosci-dot-programu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/10\/11\/rodzina-na-swoim-watpliwosci-dot-programu\/","title":{"rendered":"Rodzina na swoim, w\u0105tpliwo\u015bci dot. programu"},"content":{"rendered":"

Wielka dziura w finansach publicznych jaka powsta\u0142a wskutek r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy wydatkami i wp\u0142ywami, zmusza do gor\u0105czkowego poszukiwania oszcz\u0119dno\u015bci. Na li\u015bcie pozycji do zlikwidowania lub redukcji do\u015b\u0107 cz\u0119sto pojawia si\u0119 program Rodzina na swoim (RNS). Wymieniaj\u0105 ta pozycj\u0119 zar\u00f3wno ekonomi\u015bci i analitycy z instytucji niezwi\u0105zanych z rz\u0105dem, ale i coraz cz\u0119\u015bciej urz\u0119dnicy reprezentuj\u0105cy stron\u0119 rz\u0105dow\u0105. Ostatnio, wg informacji „Rzeczpospolitej”, wnioski dotycz\u0105ce m.in. RNS przekaza\u0142 kancelarii ministra Micha\u0142a Boniego Bank Gospodarstwa Krajowego, kt\u00f3ry obs\u0142uguje ten program. Zadaniem BGK by\u0142a analiza obs\u0142ugiwanych przez ten bank program\u00f3w, na potrzeby rz\u0105du. BGK proponuje likwidacj\u0119 programu. Informacja prasowa podaje jedynie, \u017ce w opinii BGK, RNS przyczynia si\u0119 do wzrostu cen mieszka\u0144, korzystaj\u0105 na nim g\u0142\u00f3wnie banki i \u017ce nie spe\u0142nia swojej roli spo\u0142ecznej, bo korzystaj\u0105 na nim g\u0142\u00f3wnie osoby dobrze zarabiaj\u0105ce (tzn. posiadaj\u0105ce zdolno\u015b\u0107 kredytow\u0105). Wg BGK, rezygnuj\u0105c z programu, pa\u0144stwo zaoszcz\u0119dzi\u0142oby do 2020 \u00a0<\/span>4,5 mld z\u0142. <\/font><\/p>\n

Jednym z najtrudniejszych zada\u0144 w przypadku program\u00f3w wsparcia budownictwa jest odpowied\u017a na pytanie, czy w og\u00f3le s\u0105 one potrzebne. To temat na powa\u017cne rozwa\u017cania. W du\u017cym skr\u00f3cie przyznam, \u017ce jestem za wspieraniem budownictwa mieszkaniowego. Dyskusyjna jest skala i kierunki wsparcia. By\u0107 mo\u017ce b\u0119dzie okazja wr\u00f3ci\u0107 do tego tematu. W tym wpisie skupie g\u0142\u00f3wnie na programie RNS w kontek\u015bcie uwag BGK.<\/font><\/p>\n

Z jednej strony mamy program wsparcia, ale z drugiej trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie odgrywa on specjalnie nadzwyczajnej roli. W 2007 z programu (pokrycie po\u0142owy odsetek przez pierwsze osiem lat sp\u0142aty) skorzysta\u0142o zaledwie 4 tys. rodzin. Rok p\u00f3\u017aniej niewiele wi\u0119cej, bo tylko 6,6 tys. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142y limity cenowe metra kwadratowego, powy\u017cej kt\u00f3rych wsparcie si\u0119 nie nale\u017ca\u0142o. Koszt metra liczony jest dla miast – g\u0142\u00f3wnie wojew\u00f3dzkich – i pozosta\u0142ego obszaru wojew\u00f3dztwa jako iloczyn kosztu budowy i wska\u017anika (obecnie 1,4). Przyk\u0142adowo, w 2008 dla Warszawy program pozwala\u0142 na wsparcie przy cenie nie wi\u0119kszej ni\u017c 6,7 tys. i \u015bredniej cenie rynkowej – 8,3 tys. W kolejnym roku ceny metra kwadratowego spad\u0142y \u00a0<\/span>w Polsce na og\u00f3\u0142 o nie wi\u0119cej ni\u017c 10%, ale pu\u0142apy cenowe dla RNS wzros\u0142y \u015brednio a\u017c o 33% (por\u00f3wnanie III kw 2008 z IV kw 2009). Radykalna zmiana parametr\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 do w najwi\u0119kszym stopniu do popularno\u015bci kredytu w 2009 r. W ubieg\u0142ym roku skorzysta\u0142o z programu 31 tys. rodzin. By\u0142o to 16% kredyt\u00f3w hipotecznych udzielnych przez banki. W latach 2007 i 2008 by\u0142o to odpowiednio 1,3% i 2,3%. W 2010 popularno\u015b\u0107 programu RNS utrzymuje si\u0119 na poziomie ubieg\u0142orocznym w rozumieniu udzia\u0142u w kredytach hipotecznych og\u00f3\u0142em. Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119 wzrost liczby udzielnych kredyt\u00f3w hipotecznych, to w tym roku mo\u017ce skorzysta\u0107 z programu od 35 tys. do 40 tys. rodzin. \u00a0<\/span><\/font><\/p>\n

Ka\u017cdy kolejny kredyt to koszt dla bud\u017cetu. Przy takim zainteresowaniu RNS jak obecnie, za dwa-trzy lata obs\u0142uga programu mo\u017ce poch\u0142on\u0105\u0107 nawet 1 mld z\u0142 rocznie. Zwracam na to uwag\u0119, poniewa\u017c prawdopodobnie to aspekt kosztowy zmusi\u0142 rz\u0105d do przegl\u0105du program\u00f3w. Wg BGK rezygnacja z programu oznacza oszcz\u0119dno\u015bci rz\u0119du 4,5 mld do 2020 r. Z przeprowadzonych przeze nie oblicze\u0144 wynika, \u017ce BGK robi\u0142 obliczenia przy za\u0142o\u017ceniu popularno\u015bci programu na obecnym poziomie. Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce rz\u0105d sam wywo\u0142a\u0142 popularno\u015b\u0107 programu poprzez podniesienie wska\u017anika a\u017c do 1,4. I bez tego od III kw 2008 (g\u00f3rka cenowa na rynku mieszkaniowym) do chwili obecnej deklarowane koszty budowy (czyli bez wska\u017anika) wzros\u0142y o ponad 25%. Rz\u0105d ma wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 sterowania zainteresowaniem RNS. Je\u017celi wi\u0119c koszty s\u0105 za du\u017ce, to po co podnoszono wska\u017anik. Dodatkowo dost\u0119pno\u015b\u0107 programu RNS mo\u017cna by\u0142o regulowa\u0107 innych parametrami okre\u015blaj\u0105cymi dost\u0119p do programu. <\/font><\/p>\n

Zarzut o przyczynianie si\u0119 do wzrostu cen mieszka\u0144 jest dyskusyjny, co nie oznacza \u017ce pozbawiony racji. Po prostu nie przecenia\u0142bym go. Po drugie rz\u0105d sam jest tu winien, bo – jak wy\u017cej wspomnia\u0142em – sam podnosi pu\u0142apy kwalifikacyjne ceny metra kwadratowego. Musimy pami\u0119ta\u0107, ze ka\u017cdy program wsparcia, w tym i RNS, jest przy okazji ingerencj\u0105 w mechanizm rynkowy, czyli relacje popyt i poda\u017c. BGK zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na negatywn\u0105 stron\u0119 okre\u015blania pu\u0142apu cenowego. To co jest teraz wad\u0105 RNS, mo\u017ce by\u0107 jego zalet\u0105, na co dowodem s\u0105 lata 2007 i 2008. Owszem, RNS ma cechy ingerencji w rynek, ale decydenci mogli tak ustawia\u0107 pu\u0142apy cenowe (co najmniej za pomoc\u0105 wska\u017anika) by unikn\u0105\u0107 dofinansowania dro\u017cszych mieszka\u0144 w najwi\u0119kszych miastach. <\/font><\/p>\n

Wp\u0142yw programu na ceny rynkowe nie jest moim nadmiernie istotny. W ponad po\u0142owie kredyty w ramach RNS przeznaczone s\u0105 na zakup mieszka\u0144 na rynku wt\u00f3rnym i w kilkunastu procentach na domy jednorodzinne. W rzeczywisto\u015bci RNS obni\u017ca koszt sp\u0142aty kredytu tylko (kapita\u0142 + odsetki) o ok. 9%. Bior\u0105c pod uwag\u0119 \u015bredni kredyt ze wsparciem RNS (ok. 175 tys.), to i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych kt\u00f3rzy skorzystali z programu i tak skorzysta\u0142aby z normalnych kredyt\u00f3w. Przy kredycie na 25 lat na kwot\u0119 175 tys. miesi\u0119cznie trzeba sp\u0142aca\u0107 przynajmniej 1 tys. z\u0142. RNS pozwala obni\u017cy\u0107 p\u0142atno\u015b\u0107 o ponad dwie\u015bcie z\u0142otych miesi\u0119cznie przez pierwsze osiem lat. To istotne je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 sugestie BGK, i\u017c program wspiera osoby kt\u00f3re i tak sta\u0107 na mieszkanie. To dziwny i zabawny zarzut. Trzeba sobie odwa\u017cnie i uczciwie powiedzie\u0107, \u017ce programu wsparcia tego typu i tak b\u0119d\u0105 dotyczy\u0142y rodzin o dobrych dochodach, poniewa\u017c rodziny gdzie rodzice otrzymuj\u0105 wynagrodzenie poni\u017cej \u015bredniej krajowej ka\u017cdy (czyli przynajmniej 2\/3 spo\u0142ecze\u0144stwa), nie maj\u0105 szans na sprostanie obs\u0142udze kredyty hipotecznego. Tu niewielk\u0105 szans\u0105 s\u0105 idee typu TBS\u00f3w, a dalej to ju\u017c tylko budownictwo komunalne. Te za\u015b jest przeznaczone raczej dla innej grupy klient\u00f3w. Nie sta\u0107 nas na razie na pot\u0119\u017cne wsparcie budownictwa dla os\u00f3b o s\u0142abych wynagrodzeniach. Nie gard\u017amy wi\u0119c programami dla os\u00f3b \u015bredniozamo\u017cnych, bo one – id\u0105c do nowych mieszka\u0144 – odst\u0119puj\u0105 stare. <\/font><\/p>\n

RNS mo\u017cna chwali\u0107 i gani\u0107, jak ka\u017cdy inny program wsparcia budownictwa mieszkaniowego opieraj\u0105cy si\u0119 na wsparciu w sp\u0142acie. \u00a0<\/span>Z perspektywy czasu mniej mnie ju\u017c kr\u0119ci krytykowanie takiego czy innego programu wsparcia, a dostrzegam coraz wi\u0119kszy brak konsekwencji. Nie potrafimy si\u0119 na co\u015b zdecydowa\u0107. Mieli\u015bmy kilka r\u00f3\u017cnego typu program\u00f3w i zawsze po kilku latach zainteresowanie s\u0142abnie. \u00a0<\/span>Na razie widz\u0119, \u017ce najwa\u017cniejsza jest walka z deficytem finans\u00f3w publicznych. Ok., zgoda. Ale w\u0142a\u015bnie tego typu program pozwalaj\u0105 rz\u0105dowi na sterowanie popytem na program, za pomoc\u0105 parametr\u00f3w zawartych w ustawie i za\u0142\u0105cznikach. Przy m\u0105drym wykorzystanie mo\u017cna by walczy\u0107 z patologiami rynkowymi (ceny) na rynku nowych mieszka\u0144. Nie jest problemem zmniejszenie zainteresowania RNS nawet o po\u0142ow\u0119 i to w ci\u0105gu 2-3 kwarta\u0142\u00f3w. Swoj\u0105 drog\u0105 jest to dobry przyk\u0142ad tzw. odsztywnienia wydatk\u00f3w bud\u017cetowych. W okresach niebezpiecznych dla finans\u00f3w publicznych mo\u017cna zmniejszy\u0107, decyzj\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w, wydatki bud\u017cetowe. Oczywi\u015bcie z pewn\u0105 bezw\u0142adno\u015bci\u0105 i bez mo\u017cliwo\u015bci ca\u0142kowitego uci\u0119cia wydatk\u00f3w (trzeba wyp\u0142aca\u0107 wsparcie dla wcze\u015bniej podpisanych um\u00f3w). <\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=401"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}