{"id":417,"date":"2010-06-06T22:41:18","date_gmt":"2010-06-06T20:41:18","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/06\/06\/sprawiedliwy-transfer-bogactwa-deklaracje-kandydatow-na-urzad-prezydenta\/"},"modified":"2010-06-06T22:41:18","modified_gmt":"2010-06-06T20:41:18","slug":"sprawiedliwy-transfer-bogactwa-deklaracje-kandydatow-na-urzad-prezydenta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/06\/06\/sprawiedliwy-transfer-bogactwa-deklaracje-kandydatow-na-urzad-prezydenta\/","title":{"rendered":"Sprawiedliwy transfer bogactwa. Deklaracje kandydat\u00f3w na urz\u0105d prezydenta."},"content":{"rendered":"

Cz\u0119\u015b\u0107 kandydat\u00f3w na urz\u0105d prezydenta, pr\u00f3buje zach\u0119ci\u0107 do g\u0142osowania na siebie operuj\u0105c has\u0142em – podam je w przybli\u017ceniu – „wzrost gospodarczy musi by\u0107 odczuwalny dla wszystkich, a nie tylko dla wybranych”, „owoce wzrostu gospodarczego musz\u0105 by\u0107 dzielone na wszystkich” i szereg innych podobnie brzmi\u0105cych wypowiedzi.<\/font><\/p>\n

Pomijam to, \u017ce wype\u0142nienie tego typu obietnic pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 prezydenta jest niemo\u017cliwe, bo ka\u017cdy z kandydat\u00f3w musia\u0142by mie\u0107 uprawnienia rz\u0105du i wi\u0119kszo\u015bciow\u0105 koalicj\u0119 w parlamencie, do forsowania swoich pomys\u0142\u00f3w. <\/font><\/p>\n

Niemniej sam w sobie, temat jest ciekawy od strony ekonomicznej. M\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem bardziej ekonomicznym kandydaci na urz\u0105d prezydenta wspominaj\u0105 o transferze bogactwa na obywateli. Dawny czas temu pisa\u0142em o wska\u017aniku Giniego. To jeden z wielu wska\u017anik\u00f3w do mierzenia skali rozpi\u0119to\u015bci wynagrodze\u0144. Polska ma stosunkowo wysoki, czy jak kto woli, wskazuj\u0105cy na istotne rozpi\u0119to\u015bci. Spiesz\u0119 jednak donie\u015b\u0107, \u017ce wbrew pozorom i spo\u0142ecznemu postrzeganiu, na tle pa\u0144stw rozwini\u0119tych wska\u017anik ten wcale nie jest du\u017cy i do\u015b\u0107 charakterystyczny dla pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119. Tak wi\u0119c odpowied\u017a na pytanie czy zaczyna si\u0119 w Polsce rozwarstwienie spo\u0142eczne czy te\u017c mamy ci\u0105gle do czynienia ze skutkami dynamicznego rozwoju i deficycie fachowc\u00f3w w niekt\u00f3rych zawodach, nie jest \u0142atwa. <\/font><\/p>\n

Nie zamierzam odgrywa\u0107 roli „zimnego” libera\u0142a, kt\u00f3ry z okien swojego bankowego klimatyzowanego biurowca nie dostrzega wiele wi\u0119cej pr\u00f3cz czubka swojego nosa. Zdarzy\u0142o mi si\u0119 ju\u017c bodaj kilka razy zwr\u00f3ci\u0107 po\u015brednio czy bezpo\u015brednio uwag\u0119 na problem wynagrodze\u0144 w Polsce. Tak wi\u0119c dla jasno\u015bci obrazu podam, \u017ce mam sporo w\u0105tpliwo\u015bci co do kszta\u0142tu krzywej wynagrodze\u0144 w niekt\u00f3rych \u00a0<\/span>sektorach gospodarki i wysoko\u015bci wynagrodze\u0144. I cz\u0119\u015b\u0107 tych w\u0105tpliwo\u015bci skierowana jest na wy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 krzywej. Dystrybucja efekt\u00f3w wzrostu gospodarczego pozostawia co nieco do dyskusji. Wbrew pozorom, gospodarka z wysokim poziomem zatrudnienia i limitowan\u0105 rozpi\u0119to\u015bci\u0105 wynagrodze\u0144 ma swoje zalety w rozumieniu wska\u017anika Giniego i innych jemu podobnych (co do zasady to s\u0105 bardzo uproszczone mierniki). \u00a0<\/span>By\u0107 mo\u017ce b\u0119dzie okazja o tym wspomnie\u0107 przy innej okazji.<\/font><\/p>\n

Zanim ktokolwiek we\u017amie si\u0119 za manipulacj\u0119 transferem\/dystrybucj\u0105 „owoc\u00f3w”, nale\u017cy sobie powiedzie\u0107, \u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie pod wzgl\u0119dem wynagrodze\u0144 jest immanentn\u0105 cech\u0105 gospodarki wolnorynkowej. Nie jest jej wad\u0105 ani konsekwencj\u0105. Zr\u00f3\u017cnicowanie wynagrodze\u0144 jest silnym bod\u017acem do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 bardziej efektywnych przez ludzi. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c podmiot\u00f3w gospodarczych. Je\u017celi wiec informatyk\u00f3w jest za ma\u0142o i \u015bwietnie zarabiaj\u0105, to dla spo\u0142ecze\u0144stwa jest to sygna\u0142 by kszta\u0142ci\u0107 si\u0119 oraz swoje dzieci w tym kierunku. Je\u017celi wi\u0119c kto\u015b chce si\u0119 wzi\u0105\u0107 za „r\u0119czn\u0105” dystrybucj\u0119 musi uwa\u017ca\u0107, by nie zepsu\u0107 jednego z g\u0142\u00f3wnych bod\u017ac\u00f3w gospodarki wolnorynkowej, kt\u00f3ry stanowi o jej innowacyjno\u015bci, efektywno\u015bci itd. Jest co\u015b na rzeczy nawet w moim przyk\u0142adzie z informatykami czy zawodami „technicznymi”. Jest ju\u017c kilka kraj\u00f3w w Europie, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 cierpie\u0107 na deficyt w zawodach „technicznych”. <\/font><\/p>\n

Dot\u0105d rozwa\u017cnie o dystrybucji efekt\u00f3w wzrostu gospodarczego prowadzi\u0142em w w\u0105skim tego s\u0142owa znaczeniu. Pisa\u0142em o wynagrodzeniu. Je\u017celi kandydaci na prezydenta m\u00f3wi\u0105 o tym, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 manewru jest powa\u017cnie ograniczona. Proste i bezpo\u015brednie podwy\u017cszenie wynagrodzenia mo\u017cliwe jest tylko w przypadku zawod\u00f3w op\u0142acanych z bud\u017cetu. Mamy tu przyk\u0142adowo nauczycieli, wojskowych czy stra\u017c po\u017carn\u0105. Poprzez wska\u017aniki waloryzacji, pa\u0144stwo po\u015brednio wp\u0142ywa na skal\u0119 waloryzacji wynagrodze\u0144 w przedsi\u0119biorstwach pa\u0144stwowych. Nie jestem jednak pewny czy akurat o tych grupach zawodowych m\u00f3wi\u0105 kandydaci. Z przypadkami wyj\u0105tkowo niskich wynagrodze\u0144 mamy do czynienia g\u0142\u00f3wnie w sektorze prywatnym, w tym i w rolnictwie. Pa\u0144stwo nie ma mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na wynagrodzenie w tych sektorach gospodarki. Nie mo\u017cna kaza\u0107 da\u0107 wi\u0119cej, a ewentualne obni\u017cenie obci\u0105\u017ce\u0144 wynagrodzenia (PIT, sk\u0142adka zdrowotna, ZUS itd.) wcale nie musi przenie\u015b\u0107 si\u0119 na wynagrodzenie „na r\u0119k\u0119”. Ponadto mo\u017cliwo\u015bci powa\u017cniejszego obni\u017cenia podatk\u00f3w czy sk\u0142adek, s\u0105 ze wzgl\u0119d\u00f3w obiektywnych do\u015b\u0107 ograniczone. Jako ciekawostk\u0119 podam, \u017ce nawet do\u015b\u0107 liczne grono pracownik\u00f3w „pa\u0144stwowej” s\u0142u\u017cby zdrowia jest r\u00f3wnie\u017c poza zasi\u0119giem bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu prezydenta na ich wzrost.<\/font><\/p>\n

Pa\u0144stwo nie ma wp\u0142ywu na wynagrodzenia w poszczeg\u00f3lnych sektorach gospodarki poza wskazanymi wy\u017cej. Generalnie dzia\u0142a tu mechanizm rynkowy i poziom wynagrodze\u0144 w sektorze prywatnym ma poniek\u0105d silny wp\u0142yw na kszta\u0142towanie wynagrodze\u0144 w sektorze pa\u0144stwowym. Pa\u0144stwo mo\u017ce (i robi to) regulowa\u0107 poziom minimalnych wynagrodze\u0144 i w ten spos\u00f3b zmusi\u0107 prywatnych pracodawc\u00f3w do transferu efekt\u00f3w wzrostu gospodarczego. Tu niestety istnieje jednak silne niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce pracodawca nie odda kasy z osi\u0105gni\u0119tego zysku, tylko zmniejszy zatrudnienie lub podejmie dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do zmniejszanie czynnika ludzkiego w produkcji w d\u0142u\u017cszym okresie. Wynagrodzenie minimalne ma szereg funkcji i ewentualna funkcja dystrybucji wzrostu jest do\u015b\u0107 ograniczona. Pa\u0144stwo (a tym bardziej prezydent) nie ma instrument\u00f3w bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu na popraw\u0119 wynagrodze\u0144 jednocze\u015bnie wszystkim o tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107 okre\u015blon\u0105 nominalnie czy procentowo w chwili poprawy koniunktury. A swoj\u0105 drog\u0105 czy skutki pogorszenia koniunktury te\u017c b\u0119d\u0105 tak samo r\u00f3wno\/proporcjonalnie rozdzielone. Tego ju\u017c kandydaci na prezydenta nie m\u00f3wi\u0105. <\/font><\/p>\n

Znacznie szersze pole do podzia\u0142u bogactwa pojawia si\u0119 je\u017celi rozszerzymy rozwa\u017cania o transfery. Ju\u017c obecnie mamy do czynienia z ogromnym spektrum tego typu instrument\u00f3w. \u00a0<\/span>Mam na my\u015bli przypadki kiedy dostajemy wsparcie w formie po\u015bredniej, co docelowo w kr\u00f3tkim lub d\u0142ugim terminie przek\u0142ada si\u0119 na popraw\u0119 sytuacji ekonomicznej gospodarstwa domowego lub popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia. Jest w tej grupie wsparcie z opieki spo\u0142ecznej (bywa \u017ce dawane w got\u00f3wce), ulgi podatkowe, wsparcie w sp\u0142acie kredytu mieszkaniowego (program „Rodzina na swoim”), publiczne szkolnictwo (uniezale\u017cnione od poziomu wynagrodzenia rodzic\u00f3w), opieka medyczna, regulacje dotycz\u0105ce Funduszu \u015awiadcze\u0144 Socjalnych w zak\u0142adzie pracy, dop\u0142ata do \u017c\u0142obka czy przedszkola, ulgi na oszcz\u0119dzanie na emerytur\u0119 w tzw. III filarze i dziesi\u0105tki innych instrument\u00f3w. \u00a0<\/span>Cech\u0105 jednak wi\u0119kszo\u015bci o ile nawet nie wszystkich transfer\u00f3w jest uwarunkowanie pomocy od zaj\u015bcia okre\u015blonych okoliczno\u015bci lub dodatkowo pe\u0142niona funkcja bod\u017aca (np. ulga podatkowa na dzieci). Wydaje si\u0119 \u017ce, Polacy nie dostrzegaj\u0105 \u017ce swego rodzaju transferem dobrobytu jest dystrybucja pieni\u0119dzy poprzez jednostki samorz\u0105du terytorialnego. Ludzie chyba sobie nie u\u015bwiadamiaj\u0105, \u017ce wiele gmin w oparciu o dochody w\u0142asne nie by\u0142oby w stanie zapewni\u0107 elementarnych us\u0142ug swoim mieszka\u0144com. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 edukacji w pobliskiej szkole i nowa droga oraz o\u015brodek zdrowia to te\u017c forma transferu bogactwa, chocia\u017c nie objawiaj\u0105ca si\u0119 bezpo\u015brednim wp\u0142ywem got\u00f3wki do portfela.<\/font><\/p>\n

Jak wida\u0107 ani rz\u0105d, ani ministrowie, ani tym bardziej prezydent nie maj\u0105 wp\u0142ywu na wzrost naszego wynagrodzenia od pracodawcy. Mo\u017cna wp\u0142ywa\u0107 na popraw\u0119 naszego \u017cycia poprzez dzia\u0142ania po\u015brednie, je\u017celi kto\u015b my\u015bli o ingerencji w mechanizm podzia\u0142u dochodu narodowego. Wola\u0142bym jednak by kandydaci na prezydenta m\u00f3wili o poprawie efektywno\u015bci obecnych transfer\u00f3w spo\u0142ecznych ni\u017c wymy\u015blaniu nowych, szczeg\u00f3lnie je\u017celi mia\u0142oby to si\u0119 ko\u0144czy\u0107 zwi\u0119kszeniem obci\u0105\u017ce\u0144 finansowych. <\/font><\/p>\n

Ca\u0142e swoje rozmy\u015blania opar\u0142em na domniemaniach, poniewa\u017c dywagacje kandydat\u00f3w na prezydenta o poprawie podzia\u0142u efekt\u00f3w wzrostu gospodarczego s\u0105 tak potwornie og\u00f3lne, i\u017c trudno je konkretnie komentowa\u0107.<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/417\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}