{"id":437,"date":"2010-01-18T01:27:04","date_gmt":"2010-01-18T00:27:04","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/01\/18\/zlota-regula-systemu-emerytalnego\/"},"modified":"2010-01-18T01:27:04","modified_gmt":"2010-01-18T00:27:04","slug":"zlota-regula-systemu-emerytalnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2010\/01\/18\/zlota-regula-systemu-emerytalnego\/","title":{"rendered":"Z\u0142ota regu\u0142a systemu emerytalnego"},"content":{"rendered":"

W ostatnich tygodniach sporo dyskutowano o systemie emerytalnym. Gdzie\u015b tam w tle toczonych spor\u00f3w pojawia\u0142 si\u0119 problem stopniu przymusu, czy te\u017c naszej wolno\u015bci w decydowaniu o odk\u0142adania (oszcz\u0119dzaniu) na emerytur\u0119. Z dyskusji wyodr\u0119bni\u0107 mo\u017cna dwa g\u0142\u00f3wne kr\u0119gi sporu. Pierwszy to pytanie czy cz\u0142owiek jest na tyle odpowiedzialn\u0105 istot\u0105 by pozostawi\u0107 mu swobod\u0119 dzia\u0142ania. Drugi, to problem naczelnej zasady ustrojowej wolnego rynku czyli swoboda dzia\u0142ania. W tym przypadku ujawnia\u0142a si\u0119 ona w\u015br\u00f3d os\u00f3b o silnych przekonaniach liberalnych, kt\u00f3re zasad\u0119 wolno\u015bci i s\u0142uszno\u015bci wybor\u00f3w dokonywanych przez indywidualnych uczestnik\u00f3w wolnego rynku traktuj\u0105 niemal jak religijny kanon. Kanon, w kt\u00f3rego zwi\u0105tpienie jest traktowane jak niemal grzech. <\/font><\/p>\n

Trzymaj\u0105c si\u0119 w\u0105tku emerytalnego warto si\u0119 bli\u017cej temu przyjrze\u0107 i zaw\u0119zi\u0107 pole dyskusji ile tej samodzielno\u015bci by\u0107 powinno. Na wst\u0119pie warto sobie przypomnie\u0107\/u\u015bwiadomi\u0107 pewn\u0105 relacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by nawet okre\u015bli\u0107 z\u0142ot\u0105 regu\u0142\u0105 systemu emerytalnego. Regu\u0142a mo\u017ce si\u0119 nazywa\u0107: 20%, 1:5 lub inaczej. Idzie tu o relacje kwoty jak\u0105 powinno si\u0119 obci\u0105\u017cy\u0107 nasze wynagrodzenia, by mie\u0107 z czego \u017cy\u0107 na emeryturze. Sk\u0105d to wyliczenie? Jest to funkcja czasu aktywno\u015bci zawodowej, d\u0142ugo\u015bci \u017cycia na emeryturze, koszt\u00f3w funkcjonowania systemu emerytalnego, mo\u017cliwej do osi\u0105gni\u0119cia stopy zwrotu, stopy zast\u0105pienia rozumianej jako relacji emerytury do wcze\u015bniejszego wynagrodzenia, relacji emeryt\u00f3w do pracuj\u0105cych, skali uprzywilejowa\u0144 w danym systemie emerytalnym itd. itd. wszelkie tego typy szacunki s\u0105 silnie podatne na przyj\u0119te za\u0142o\u017cenia. We w\u0142asnych analizach przyj\u0105\u0142em przypadek osoby zarabiaj\u0105cej 2\/3 \u015bredniej krajowej, co o ile dobrze pami\u0119tam, odpowiada medianie w rozk\u0142adzie wynagrodze\u0144 Polak\u00f3w.\u00a0 <\/span>Dyskutuj\u0105c o skali sk\u0142adki, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 \u017ce obecne rozwi\u0105zania dadz\u0105 przysz\u0142ym emerytom stop\u0119 zast\u0105pienia 40%-60%. Je\u017celi we\u017amiemy od uwag\u0119 wynagrodzenie rz\u0119du 2,3 tys. to po\u0142owa z tego na emeryturze, nie gwarantuje nam \u017cycia pozbawionego trosk. Niestety. Niemniej jednak w starszym wieku nie mamy ju\u017c na utrzymaniu dzieci i nie musimy ju\u017c – przyk\u0142adowo – ponosi\u0107 koszt\u00f3w dojazd\u00f3w do pracy itp.<\/font><\/p>\n

Mo\u017cna mi oczywi\u015bcie zarzuci\u0107, \u017ce podana wy\u017cej „regu\u0142a” ska\u017cona jest obecnymi warunkami, czyli zbyt ma\u0142\u0105 liczb\u0105 pracuj\u0105cych (przez co mniejsze s\u0105 wp\u0142ywy ze sk\u0142adek) i przywilejami emerytalnymi. W takim rozumieniu wysoko\u015b\u0107 sk\u0142adki jest zawy\u017cona i przy usuni\u0119cie wi\u0119kszo\u015bci wspomnianych barier i wyidealizowaniu pozosta\u0142ych warunk\u00f3w, sk\u0142adka mo\u017ce i mog\u0142aby by spa\u015b\u0107 do 15%. Pami\u0119ta\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce niekt\u00f3re grupy zawodowe nie odprowadzaj\u0105 sk\u0142adek, albo odprowadzaj\u0105 w stopniu nieadekwatnym do pobieranych \u015bwiadcze\u0144. W zwi\u0105zku z tym bud\u017cet dop\u0142aca do ZUSu co roku. A bud\u017cet to my, nasze pieni\u0105dze. Powracamy wi\u0119c w stron\u0119 20% sk\u0142adki. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 jednak upiera\u0142 i przyznam \u017ce 20% jest pewnym uproszczeniem. Moim celem jest bardziej wskazanie relacji, ni\u017c precyzja, bo o t\u0105 trudno z racji wielowariantowo\u015bci przeprowadzanych szacunk\u00f3w.<\/font><\/p>\n

Do czego jednak potrzebna mi wskazana „z\u0142ota regu\u0142a”. Ot\u00f3\u017c bez wzgl\u0119du na to czy mamy przymusow\u0105 sk\u0142adk\u0119 czy absolutn\u0105 wolno\u015b\u0107 decyzji, by w miar\u0119 bezpiecznie prze\u017cy\u0107 na emeryturze, powinny\u015bmy odk\u0142ada\u0107 ok. 20% swojego wynagrodzenia. <\/font><\/p>\n

A czy powinien to by\u0107 obowi\u0105zek odk\u0142adania na emerytur\u0119 w rozumieniu przymusowej sk\u0142adki. B\u0119d\u0119 okrutny: TAK. Problem polega na tym, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ludzi lekkomy\u015blnie podchodzi do swojej przysz\u0142o\u015bci. <\/font><\/p>\n

Ponadto kiedy ma si\u0119 ju\u017c ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kilka lat, napotykamy cz\u0119sto na obiektywn\u0105 barier\u0119. Jest to zar\u00f3wno obni\u017cony cz\u0119\u015bciowo przydatno\u015b\u0107 do wykonywania wielu zawod\u00f3w jak i obni\u017cone zainteresowania pracodawc\u00f3w osobami po 60-tce. <\/font><\/p>\n

Na „wolno\u015b\u0107” czyli decydowanie czy p\u0142aci si\u0119 sk\u0142adk\u0119 czy nie, zgodzi\u0142bym si\u0119 np. pod warunkiem, \u017ce taka osoba z\u0142o\u017cy deklaracj\u0119 i\u017c nie b\u0119dzie w starszym wieku korzysta\u0107 z wsparcia, okre\u015blanego og\u00f3lnie pomoc\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Pojawia si\u0119 tu jednak problem rynku pracy. W okresach dekoniunktury pracodawcy mogliby wymusza\u0107 rezygnacj\u0119 z p\u0142acenia sk\u0142adek. <\/font><\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy obni\u017cy\u0107 przymusow\u0105 sk\u0142adk\u0119 do takiego poziomu by emerytura zapewnia\u0142a minimum egzystencji. Problem w tym \u017ce ju\u017c obecnie osoby starsze i samotne (a takich w\u015br\u00f3d emeryt\u00f3w jest niema\u0142o) cz\u0119sto o takie minimum si\u0119 ocieraj\u0105. Dla cz\u0119\u015bci os\u00f3b obecnie czynnych zawodowo, stopa zast\u0105pienia np. 40% oznacza bied\u0119. <\/font><\/p>\n

Gdzie\u015b tam w tle pojawia si\u0119 warunek: skoro pobieraj\u0105 mi przymusow\u0105 sk\u0142adk\u0119 to niech j\u0105 godziwie inwestuj\u0105 w oparciu o wyodr\u0119bnione konto. W sumie racja. Mamy jednak system pokoleniowy, w kt\u00f3rym cz\u0119\u015b\u0107 grup emeryt\u00f3w jest uprzywilejowana i co ciekawe, wg jednego z najnowszych sonda\u017cy ponad po\u0142owa ankietowanych akceptuje taki stan rzeczy. Uprzywilejowanie wyklucza indywidualno\u015b\u0107 kont. Indywidualno\u015b\u0107 kont utrudnia te\u017c demografia. System pokoleniowy pozwala amortyzowa\u0107 zmienno\u015b\u0107 relacji pracuj\u0105cych do niepracuj\u0105cych w d\u0142ugich okresach czasu oraz zaciera\u0107 konsekwencje niskich sk\u0142adek w okresach np. dekoniunktury. System pokoleniowy daje wiec mo\u017cliwo\u015b\u0107 manewru pod warunkiem, \u017ce jest m\u0105drze zarz\u0105dzany przez polityk\u00f3w. Obecnie niestety mamy problem z ograniczeniem niepotrzebnego uprzywilejowania emerytalnego, wiec s\u0142owa „m\u0105drze” nie mog\u0119 w pe\u0142ni przypisa\u0107 do obecnej sytuacji. Nie oznacza to jednak pora\u017cki wspomnianego rozwi\u0105zania. <\/font><\/p>\n

Je\u017celi mieliby\u015bmy i\u015b\u0107 w stron\u0119 zmniejszenia sk\u0142adki, to wola\u0142bym aby i\u015b\u0107 raczej w stron\u0119 samodzielnego inwestowania cz\u0119\u015bci uwolnionej, by tutaj da\u0107 upust wolno\u015bci. Ma to jednak swoj\u0105 wad\u0119. Spadek zainteresowania IKE i pora\u017cka setek tysi\u0119cy Polak\u00f3w w inwestowaniu w jednostki funduszy inwestycyjnych (nieszcz\u0119sny rok 2007), zarzuty pod adresem OFE po spadku warto\u015bci ich aktyw\u00f3w, wskazuj\u0105 na to i\u017c wiedza Polak\u00f3w na temat racjonalnego inwestowania nie jest zbyt powszechna. Co jest wi\u0119c lepsze: samodzielno\u015b\u0107 z pora\u017ckami, czy koszt ZUSu. A skoro o kosztach ZUSu, to proponuj\u0119 je sprawdzi\u0107 i zapewniam, \u017ce na tle zada\u0144 wykonywanych przez ZUS koszty (czyli prowizja od naszych ska\u0142ek) wcale nie s\u0105 du\u017ce.<\/font><\/p>\n

Jak wi\u0119c wida\u0107, przy za\u0142o\u017ceniu \u017ce odsuwany na bok ideologi\u0119 ekonomiczn\u0105, mo\u017cliwo\u015b\u0107 manewru wcale nie jest du\u017ca. Mo\u017cna oczywi\u015bcie wierzy\u0107 w powszechn\u0105 racjonalno\u015b\u0107 obywateli i umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewidywania przysz\u0142o\u015bci, ale s\u0105dz\u0119 \u017ce po dok\u0142adnym przedstawieniu wad i zalet zlikwidowania czy powa\u017cnej redukcji sk\u0142adek emerytalnych, liczba zwolennik\u00f3w powa\u017cnie spadnie.<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0<\/font><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[64],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}