![\"\"](\"resources\/2009_11_15_OFE_reforma.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Propozycja ograniczenia przep\u0142yw\u00f3w do OFE, da\u0142a okazje do ciekawych rozmy\u015bla\u0144 i opinii. Bynajmniej nie my\u015bl\u0119 tylko o w\u0142asnych, kt\u00f3re przedstawiam poni\u017cej, ale o szeregu postaw jakich byli\u015bmy \u015bwiadkami od czasu przedstawienia propozycji ograniczenia sk\u0142adki przekazywanej do OFE. Prosta odpowied\u017a na pytanie czy propozycja ministra Rostowskiego jest dobra czy nie, wcale nie jest \u0142atwa. Obecna sytuacja makroekonomiczna jest faktycznie niecodzienna, a okre\u015blone przelewy (mowa o 7,3%) na OFE s\u0105 ka\u017cdego roku nie lada wyzwaniem dla finans\u00f3w pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n\n Reforma emerytalna powo\u0142a\u0142a do \u017cycia Powszechne Towarzystwa Emerytalne, w ramach kt\u00f3rych dzia\u0142aj\u0105 Otwarte Fundusze Emerytalne, bezpo\u015brednio zarz\u0105dzaj\u0105ce cz\u0119\u015bci\u0105 naszych sk\u0142adek emerytalnych. Dla uproszczenia, omawiaj\u0105c dalej dzia\u0142anie tych podmiot\u00f3w, b\u0119d\u0119 si\u0119 w uproszczeniu pos\u0142ugiwa\u0142 skr\u00f3tem OFE. OFE by\u0142o tylko cz\u0119\u015bci\u0105 reformy emerytalnej, sprzed dziesi\u0119ciu lat, a kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna oceni\u0107 jako jeden z ja\u015bniejszych punkt\u00f3w naszych przemian spo\u0142eczno-ekonomicznych w minionym dwudziestoleciu i to pomimo i\u017c nie zosta\u0142a ona w ca\u0142o\u015bci do dzisiaj zrealizowana. OFE to zupe\u0142nie inna filozofia oszcz\u0119dzania na emerytur\u0119 w por\u00f3wnaniu z nadal dominuj\u0105cym systemem finansowania mi\u0119dzypokoleniowego. Z naszych sk\u0142adek, ponad 1\/3 jest przelewana na nasze konto w OFE, gdzie b\u0119d\u0105c poza zasi\u0119giem polityk\u00f3w, inwestowana jest na rynku finansowym. Ustawodawca w celu ograniczenia konsekwencji niefrasobliwo\u015bci os\u00f3b zarz\u0105dzaj\u0105cych, narzuci\u0142 limity na instrumenty poszczeg\u00f3lne typy instrument\u00f3w. Pomin\u0119 drobiazgow\u0105 prezentacj\u0119 limit\u00f3w i zasad ich \u0142\u0105czenia. Bior\u0105c pod uwag\u0119 limity, p\u0142ynno\u015b\u0107 rynk\u00f3w itd., w bie\u017c\u0105cej dekadzie \u015bredni udzia\u0142 obligacji w portfelu wyni\u00f3s\u0142 65%, akcji – 31% (dozwolony limit 40%), a lokat bankowych 5%. Szczeg\u00f3lnie udzia\u0142 akcji wykazywa\u0142 znaczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 (od 19% do 39%). Utworzenie OFE mia\u0142o nas zach\u0119ci\u0107 do przed\u0142u\u017cenia okresu pracy, uzale\u017cni\u0107 nasz\u0105 emerytur\u0119 od naszych sk\u0142adek a nie kaprys\u00f3w polityk\u00f3w i wprowadzi\u0107 – w spos\u00f3b ograniczony – dziedziczenie sk\u0142adek. Pewn\u0105 wad\u0105 ( tu opinie mog\u0105 by\u0107 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne, tzn. czy jest to wada) jest wi\u0119ksze uzale\u017cnienie emerytury od wielko\u015bci sk\u0142adek. W przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce to prowadzi\u0107 do wi\u0119kszego zr\u00f3\u017cnicowania sytuacji ekonomicznej w\u015br\u00f3d emeryt\u00f3w, na co nam zreszt\u0105 zwraca\u0142a uwag\u0119 OECD. <\/span><\/p>\n\n Z punktu widzenia finans\u00f3w publicznych, przekazywanie w zarz\u0105dzanie instytucjom prywatnym ponad 20 mld z\u0142 (w ubieg\u0142ym roku), to spore wyzwanie. Z pozosta\u0142ych pieni\u0119dzy (reszta sk\u0142adek + dotacja bud\u017cetowa) trzeba upora\u0107 si\u0119 z bie\u017c\u0105c\u0105 obs\u0142ug\u0105 emerytur obs\u0142ugiwanych na starych zasadach. Zasady te mia\u0142y by\u0107 reformowane, ale op\u00f3r poszczeg\u00f3lnych grup zawodowych i cz\u0119\u015bci polityk\u00f3w, by\u0142 na tyle skuteczny \u017ce zmiany te nast\u0119puj\u0105 zbyt wolno i wci\u0105\u017c niekt\u00f3rym grupom zawodowym (np. g\u00f3rnicy) udaje si\u0119 odwlec w czasie racjonalizacje odr\u0119bnych zasad emerytalnych. Do tego relatywnie du\u017ce bezrobocie w Polsce na tle kraj\u00f3w UE, zmniejsza istotnie kwot\u0119 zebranych sk\u0142adek. <\/span><\/p>\n\n Rosn\u0105cy deficyt finans\u00f3w publicznych powoduje wzrost d\u0142ugu publicznego, co w przysz\u0142ym roku grozi przekroczeniem pu\u0142apu 55%. Jednym z serii pomys\u0142\u00f3w zmierzaj\u0105cych do obni\u017cenia wielko\u015bci d\u0142ugu ma by\u0107 m.in. ograniczenie przelew\u00f3w na OFE o blisko 60%. Zamiast 7,3%, tylko 3% mia\u0142oby trafia\u0107 do OFE. 4,3% pozostawa\u0142oby w ZUS na indywidualnym koncie, a zbierany kapita\u0142 by\u0142by pomna\u017cany o \u015bredni\u0105 rentowno\u015b\u0107 obligacji. Dla ZUS i finans\u00f3w publicznych zalet\u0105 by\u0142y mniejszy deficyt. Dla klient\u00f3w OFE – wg t\u0142umacze\u0144\u00a0 <\/span>ministra finans\u00f3w – ma nie by\u0107 \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy. Ba, takie rozwi\u0105zanie ma by\u0107 wr\u0119cz rzekomo lepsze. Sk\u0142adki na filarze I”b” (czyli te 4,3%) b\u0119d\u0105 na indywidualnych kontach, a stopa zwrotu b\u0119dzie nawet wy\u017csza, poniewa\u017c w przeciwie\u0144stwie do OFE, ZUS nie b\u0119dzie pobiera\u0142 prowizji, tak jak to robi\u0105 OFE. I tutaj zaczynaj\u0105 si\u0119 schody w okre\u015bleniu co jest lepsze. Do OFE nasze sk\u0142adki s\u0105 przelewane, a w ZUS I”b” ma to by\u0107 zapis. Takie rozwi\u0105zanie oznacza, \u017ce wzrasta ryzyko i\u017c ZUS przenosi problem deficytu na przysz\u0142e lata. I albo z tym sobie poradzi, albo nie i znowu kto\u015b zmieni zasady wyp\u0142aty na gorsze. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, takie rozwi\u0105zanie zwi\u0119ksza ryzyko, \u017ce ja tych pieni\u0119dzy nie zobacz\u0119 w takiej wielko\u015bci w jakiej wylicza to ZUS. Drugim utrudnieniem szacowania stopy po jakiej inwestowane s\u0105 moje sk\u0142adki jest skuteczno\u015b\u0107 OFE w pomna\u017caniu pozostawionego im 3% i wp\u0142at wcze\u015bniejszych. Czy odebranie wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adki, i indeksowanie jej w filarze I”b” rentowno\u015bci\u0105 obligacji, oznacza radykalna modyfikacj\u0119 zasad inwestowania dla OFE? Je\u017celi za\u0142o\u017cymy \u017ce na rynku kapita\u0142owym (akcje) stopa zwrotu jest wy\u017csza, to przynajmniej dla utrzymania dotychczasowych relacji, OFE musia\u0142yby mie\u0107 zwi\u0119kszony limit na akcje, b\u0105d\u017a wprowadzi\u0107 r\u00f3\u017cne portfele w II filarze. Minister finans\u00f3w nie podaje jednak szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nowych rozwi\u0105za\u0144. <\/span><\/p>\n\n Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce ZUS te\u017c b\u0119dzie ponosi\u0142 koszty zarz\u0105dzania\/prowadzenia \u015brodk\u00f3w gromadzonych w filarze I”b”, ryzyka zmiany na gorsze i dzia\u0142a\u0144 na rzecz obni\u017cenia prowizji pobieranych przez OFE, moim zdaniem proponowane rozwi\u0105zanie b\u0119dzie dla mnie mniej korzystne. Wg moich szacunk\u00f3w kwota nie b\u0119dzie wielka. Powiedzmy, \u017ce dla obywatela kt\u00f3ry ma wynagrodzenie na poziomie mediany, mo\u017ce to oznacza\u0107 strat\u0119 nawet 20-30 z\u0142 miesi\u0119cznie na emeryturze. <\/span><\/p>\n\n W ca\u0142ej tej dyskusji o zmianie sk\u0142adek mnie jednak razi najbardziej co innego. Co? Nonszalanckie wyra\u017canie si\u0119 o obecnym rozwi\u0105zaniu. By zainteresowa\u0107 mnie swoj\u0105 propozycj\u0105, wystarczy i\u017c minister finans\u00f3w zaprezentuje mi racjonalne argumenty, \u0142\u0105cznie z tym najwa\u017cniejszym, czyli ogromn\u0105 dziur\u0105 w finansach pa\u0144stwa. Mam \u015bwiadomo\u015b\u0107 niecodzienno\u015bci sytuacji makroekonomicznej i ryzyka przekroczenia prog\u00f3w 55% i 60%. Tymczasem grupa reprezentant\u00f3w rz\u0105du (kilku ministr\u00f3w i wiceministr\u00f3w) z niezwyk\u0142ym uporem w ostatnich dniach forsuje w mediach now\u0105 propozycj\u0119 jako rozwi\u0105zanie lepsze finansowo od obecnego (OFE) dla przysz\u0142ych emeryt\u00f3w, o\u015bmieszaj\u0105c przy tym bie\u017c\u0105ce rozwi\u0105zania. Pr\u00f3buje si\u0119 w ten spos\u00f3b odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 od faktycznego problemu, czyli poniesienie konsekwencji politycznych jakie si\u0119 pojawi\u0105 w przypadku ograniczenia wydatk\u00f3w i podniesienia wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu. Do tego jeszcze prezydent nie ukrywa satysfakcji z tego \u017ce zagranicznym finansistom kto\u015b utrudni \u017cycie. Dla obywatela o niskiej \u015bwiadomo\u015bci ekonomicznej kreuje si\u0119 taki o to obraz: OFE to kompletne nieporozumienie i strata pieni\u0119dzy i w og\u00f3le podejrzany biznes, skoro przecie\u017c od zawsze ZUS m\u00f3g\u0142 nasze sk\u0142adki waloryzowa\u0107 rzeteln\u0105 stop\u0105 procentow\u0105 (obligacje) na indywidualnych kontach. <\/span><\/p>\n\n W takiej sytuacji politycy i ministrowie trac\u0105 na wiarygodno\u015bci. Do antypatii ekonomicznych prezydenta ju\u017c si\u0119 przyzwyczai\u0142em, ale gdy minister Kotecki pakuje si\u0119 w ideologizacj\u0119 kolejnego ju\u017c problemu ekonomicznego (pierwszym by\u0142o euro), to ju\u017c troch\u0119 budzi rozczarowanie i niekorzystnie odbija si\u0119 na zaufaniu.\u00a0 <\/span>Czy\u017cby mia\u0142a to by\u0107 forma dyskusji nad rol\u0105 i sensem istnienia prywatnych instytucji zarz\u0105dzaj\u0105cych naszymi sk\u0142adkami? To budzi podejrzenie, \u017ce wielu polityk\u00f3w nie wiedzia\u0142o co uchwala\u0142o przed ponad dziesi\u0119ciu laty i wci\u0105\u017c ma nisk\u0105 wiedz\u0119 na ten temat. Postaram si\u0119 jeszcze kilka refleksji na ten temat napisa\u0107 w najbli\u017cszym czasie. <\/span><\/p>\n\n Kierunek obrany przy powstawaniu OFE by\u0142 w\u0142a\u015bciwy. Niew\u0105tpliwie minione 10 lat pokaza\u0142o niekt\u00f3re u\u0142omno\u015bci obecnego rozwi\u0105zania. Ale s\u0105 to b\u0142\u0119dy pope\u0142niane przez pionier\u00f3w i dotycz\u0105 zar\u00f3wno pomys\u0142odawc\u00f3w jak i tej cz\u0119\u015bci liberalnych ekonomist\u00f3w, kt\u00f3rzy nie chcieli dostrzega\u0107 szeregu ryzyk przyj\u0119tych rozwi\u0105za\u0144. Dyskusja nad dylematem: likwidacja\/podwy\u017cszenie prog\u00f3w dla d\u0142ugu publicznego czy zmniejszenie przelew\u00f3w na OFE straci\u0142a sens w chwili deklaracji rz\u0105du i\u017c progi nie b\u0119d\u0105 zmieniane. Osobi\u015bcie nie b\u0119d\u0119 rozpacza\u0142 je\u017celi \u015brednioterminowo przyjmiemy rozwi\u0105zanie z filarem I”b”. Niemniej jednak je\u017celi ca\u0142y ten zgie\u0142k jest tylko po to by nie przekroczy\u0107 minimalnie progu 55%, to ja jednak proponuj\u0119 by rz\u0105d zaryzykowa\u0142 swoj\u0105 polityczn\u0105 reputacj\u0119 i spadek popularno\u015bci w celu podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 na rzecz zmniejszenia deficytu finans\u00f3w publicznych. Kto wie, a mo\u017ce przekroczenie progu 55% by\u0142oby bardzo o\u017cywcze dla inicjatyw na rzecz reformy strony wydatk\u00f3w bud\u017cetowych.<\/span><\/p>\n\n *ilustracja pochodzi z materia\u0142\u00f3w Ministerstwa Finans\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej