![\"\"](\"resources\/2009_10_18_male_podmioty_NEWimage002.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Z ciekawo\u015bci\u0105 czeka\u0142em na dane dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci przedsi\u0119biorstw o zatrudnieniu do 9 os\u00f3b za 2008. Dane za okres 2004-2008, pozwalaj\u0105 co nieco powiedzie\u0107 o ma\u0142ych podmiotach w okresie dobrej koniunktury gospodarczej i roli tych\u017ce przedsi\u0119biorstw w gospodarce. Przyst\u0119puj\u0105c do analizy danych podanych przez GUS, nale\u017cy zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 w formu\u0142owaniu wniosk\u00f3w, z powodu wysokiego stopnia agregacji danych. Drugim powodem ostro\u017cno\u015bci, s\u0105 zmiany na rynku pracy, zmiany przepis\u00f3w i przyczyny wp\u0142ywaj\u0105ce na zmian\u0119 op\u0142acalno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w okre\u015blonych sektorach gospodarki. Niemniej jednak, jak si\u0119 chce i pami\u0119ta o pewnych ograniczeniach, mo\u017cna z ka\u017cdego zbioru danych wyci\u0105gn\u0105\u0107 mn\u00f3stwo ciekawych informacji. Wi\u0119c spr\u00f3bujmy.<\/font><\/p>\n Oficjalnie wg GUS, w Polsce dzia\u0142a\u0142o na koniec 2008 ponad 3,7 mln podmiot\u00f3w gospodarczych. Z tego 3,6 mln to podmioty prywatne. Dominuj\u0105c\u0105 form\u0119 dzia\u0142alno\u015bci w cz\u0119\u015bci prywatnej polskiej gospodarki stanowi dzia\u0142alno\u015b\u0107 drobna \u00a0<\/span>prowadzona przez osoby fizyczne. To a\u017c 2,8 mln podmiot\u00f3w. To liczba oficjalna. Nie wszystkie z tych podmiot\u00f3w prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. W dziesi\u0119cioleciu poprzedzaj\u0105cym rok 2004, liczba tych ma\u0142ych podmiot\u00f3w ros\u0142a o kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy rocznie. \u015arednia dynamika z tego okresu, to niemal 6%. W latach 90-tych po rozwoju przedsi\u0119biorczo\u015bci Polak\u00f3w, dynamika zak\u0142adania nowych podmiot\u00f3w powoli zwalnia\u0142a, by w okresie ostatnich kilka lat niemal si\u0119 zatrzyma\u0107. Na pocieszenia jednak powiem, \u017ce proces ten w grubo mniejszym stopniu dotkn\u0105\u0142 pozosta\u0142e formy prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Przyczyn wyhamowania tempa wzrostu najmniejszych podmiot\u00f3w jest kilka. Przede wszystkim gospodarka si\u0119 nasyci\u0142a ma\u0142ymi podmiotami. Ponadto okres dynamicznego rozwoju w ostatnich kilku latach i otwarcie granic, kusi\u0142 Polak\u00f3w posadami w wi\u0119kszych firmach i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zawodowej realizacji poza granica kraju. Dalszy wzrost liczby fundacji, sp\u00f3\u0142ek handlowych i osobowych, wskazuje \u017ce realizujemy cele gospodarcze (i nie tylko) w bardziej zorganizowanych formach dzia\u0142alno\u015bci. <\/font><\/p>\n Tyle dane oficjalne. Ja natomiast, analiz\u0119 dzia\u0142alno\u015bci ma\u0142ych podmiot\u00f3w opieram na badaniach GUSu w oparciu o dane z formularzy SP-1. Badania jako ma\u0142\u0105 firm\u0119, traktuj\u0105 podmiot o zatrudnieniu do 9 os\u00f3b. Wg GUS takich podmiot\u00f3w, kt\u00f3re prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 by\u0142o w 2008 1,78 mln. W analizowanym przeze mnie okresie (2004\/2005 do 2008), na t\u0105 liczb\u0119 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 a\u017c w ok. 95% podmioty os\u00f3b fizycznych. Zaznacz\u0119 przy okazji, \u017ce na og\u00f3\u0142 analiza obejmuje okres 2005-2008, poniewa\u017c dane za 2004 z racji specyfiki roku powa\u017cnie utrudniaj\u0105 analiz\u0119. Ta specyfika, to spadek liczby podmiot\u00f3w w por\u00f3wnaniu z 2004 r. wobec otwarcia wspomnianych alternatyw jak emigracja zarobkowa i praca na „etacie” w wi\u0119kszej firmie. <\/font><\/p>\n W latach 2006-2008, liczba ma\u0142ych podmiot\u00f3w ros\u0142a odpowiednio o 2,4%; 3,7% i 4,2%. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce wzrost gospodarczy przyczynia si\u0119 do powolnego wzrostu liczby ma\u0142ych podmiot\u00f3w. Ze wzrost liczby podmiot\u00f3w w analizowanym okresie w a\u017c 40% odpowiada budownictwo. Na 171 tys. powsta\u0142ych podmiot\u00f3w, 68 tys. to podmioty z sektora budowlano-remontowego. Tymczasem w liczbie og\u00f3\u0142em analizowanych podmiot\u00f3w, podmioty budowlane stanowi\u0105 ok. 12% w dw\u00f3ch ostatnich analizowanych latach. Na drugim miejscu wzrostem liczby podmiot\u00f3w stoj\u0105: obs\u0142uga nieruchomo\u015bci i ochrona zdrowia wraz z opiek\u0105 spo\u0142eczn\u0105. <\/font><\/p>\n W latach 2005-2008 zatrudnienie z 3,37 mln wzros\u0142o do 3,68 mln os\u00f3b. I tu ciekawostka. \u015arednie roczne tempo wzrostu zatrudnienia to 3%. Por\u00f3wnanie z du\u017cymi i \u015brednimi podmiotami wskazuje i\u017c w sk\u0142onno\u015bci do zatrudniania ma\u0142e podmioty s\u0105 o 25% mniej wydajne w zatrudnianiu w okresie wzrostu.\u00a0 <\/span>R\u00f3wnie\u017c i w tym uj\u0119ciu za tak wzrost zatrudnienia odpowiada w niemal 40% budownictwo. Dwa kolejne miejsca zajmuj\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie: obs\u0142uga nieruchomo\u015bci i transport, magazynowanie i \u0142\u0105czno\u015b\u0107. Obydwa maj\u0105 po 17% udzia\u0142u w przyro\u015bcie zatrudnienia. <\/font><\/p>\n \u015arednia roczna dynamika przychod\u00f3w w latach 2005-2008 si\u0119gn\u0119\u0142a niemal 9,8%. Dla por\u00f3wnania dla przedsi\u0119biorstw du\u017cych tak liczona dynamika daje 13,2%. Kiedy por\u00f3wna si\u0119 sektorowo sprzeda\u017c z 2008 i 2005, to sk\u0142ad lider\u00f3w wzrostu sektora ma\u0142ych firm jest ju\u017c inny. W 25% za wzrost odpowiada sektor handlowy. Jest to warto\u015b\u0107 istotnie ni\u017csza ni\u017c w przypadku du\u017cych podmiot\u00f3w. Wyja\u015bnienie jest proste: nasz sza\u0142 zakupowy z ostatnich lat w wi\u0119kszym stopniu skierowany by\u0142 na sklepy wielkopowierzchniowe. Na trzech dalszych miejscach (ale r\u00f3wnorz\u0119dnych) w\u015br\u00f3d lider\u00f3w wzrostu przychod\u00f3w ma\u0142ych podmiot\u00f3w s\u0105: po\u015brednictwo finansowe, obs\u0142uga nieruchomo\u015bci i budownictwo.<\/font><\/p>\n Z roku na rok udawa\u0142o si\u0119 ma\u0142ym podmiotom podnosi\u0107 rentowno\u015b\u0107. Relacja koszt\u00f3w do przychod\u00f3w z 11,6% w 2005 poprawi\u0142a si\u0119 na 13,9% w 2008. Liderami w „robieniu pieni\u0119dzy” okaza\u0142o si\u0119 po\u015brednictwo finansowe, ochrona zdrowia wraz z opiek\u0105 spo\u0142eczn\u0105 oraz – wbrew medialnym narzekaniom – rybactwo i rybo\u0142\u00f3wstwo.<\/font><\/p>\n Ma\u0142e podmioty nie ust\u0119powa\u0142y du\u017cym w dynamice nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych. \u015arednia dynamika dla analizowanych lat to : 20% przy 17,8% dla du\u017cych przedsi\u0119biorstw. Godne podkre\u015blenia jest to i\u017c w relacja nak\u0142ady\/przychody z roku na rok ulega\u0142a poprawie. Niemniej \u015brednia to 2,6% i jest ona 2 do 3 razy mniejsza od relacji osi\u0105ganych dla du\u017cych podmiot\u00f3w. Nie zamierzam jednak deprecjonowa\u0107 ma\u0142ych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do \u015brednich i du\u017cych firm, sektor ma\u0142ych firm w oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w zdominowany jest przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 us\u0142ugow\u0105. Podmioty zaliczane do przemys\u0142u to zaledwie 10% jednostek i 10% przychod\u00f3w. Bior\u0105c chocia\u017cby to pod uwag\u0119, dzia\u0142alno\u015b\u0107 inwestycyjna jest godna pochwa\u0142y. Mimo to nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 i\u017c na tle ca\u0142ej gospodarki 19,7 mld z\u0142 nak\u0142ad\u00f3w to tylko 9% inwestycji w ca\u0142ej gospodarce. <\/font><\/p>\n Jako ciekawostk\u0119, podam i\u017c struktura nak\u0142ad\u00f3w ma\u0142ych podmiot\u00f3w istotnie si\u0119 r\u00f3\u017cni od du\u017cych. O ile podobny udzia\u0142 maja nak\u0142ady na budynki i budowle (pomi\u0119dzy 35%-40%), to ma\u0142e podmioty maja ponad dwukrotnie mniejszy udzia\u0142 nak\u0142ad\u00f3w na maszyny i urz\u0105dzenia (tylko 21% przy 48% dla du\u017cych podmiot\u00f3w). Proporcja si\u0119 odwraca przy nak\u0142adach na \u015brodki transportu: 33% u ma\u0142ych podmiot\u00f3w i 13% u du\u017cych. (do wylicze\u0144 struktury bra\u0142em wyniki z lat 2007-2008).<\/font><\/p>\n Analiza wynagrodze\u0144 potwierdza, \u017ce ma\u0142e podmioty nie s\u0105 \u0142atwym pracodawc\u0105, co tez mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 walk\u0105 o utrzymanie koszt\u00f3w w ryzach, konkurencj\u0105 du\u017cych podmiot\u00f3w (np. handel) ale i tym \u017ce cz\u0119sto ma\u0142e podmioty korzystaj\u0105 nisko wykwalifikowanej si\u0142y roboczej. Niestety patrz\u0105c na wynagrodzenia w poszczeg\u00f3lnych sektorach trudno powstrzyma\u0107 si\u0119 przed wnioskiem i\u017c statystyki oficjalne nienajlepiej odzwierciedlaj\u0105 poziom wynagrodze\u0144. \u015arednie wynagrodzenie z 1,42 tys. z\u0142. w 2005 wzros\u0142o do 1,61 w 2008 r., co daje \u015brednio roczny wzrost rz\u0119du 4,3% przy 8,1 w du\u017cych firmach. Bior\u0105c pod uwag\u0119 inflacje w tym okresie, wzrost wynagrodze\u0144 by\u0142 marginalny.<\/font><\/p>\n Wyniki ma\u0142ych podmiot\u00f3w za okres 2004\/2005-2008 pokazuj\u0105 jaka jest rola ma\u0142ych firm w gospodarce. Dokonanie ich analizy poleca\u0142bym ka\u017cdemu. Zar\u00f3wno tym kt\u00f3rzy czuj\u0105 niech\u0119\u0107 do „drobnych kapitalist\u00f3w” (zaznaczam ze jej nie podzielam) jak i tym kt\u00f3rzy przypisuj\u0105 sektorowi ma\u0142ych firm jakie\u015b ponadprzeci\u0119tne w\u0142a\u015bciwo\u015bci w gospodarce i oczekuj\u0105 wyj\u0105tkowego traktowania. Sektor ma\u0142ych firm ma swoj\u0105 rol\u0119 do spe\u0142nienia w gospodarce i mo\u017cna tylko mie\u0107 \u017cyczenie by przynajmniej nikt nie utrudnia\u0142 mu \u017cycia. Jest przede wszystkim dostarczycielem drobnych us\u0142ug dnia codziennego, szans\u0105 rozwoju od zera do wi\u0119kszego przedsi\u0119biorstwa oraz samodzielnej pracy dla indywidualist\u00f3w. Sektor ten pe\u0142ni tez rol\u0119 amortyzatora na rynku pracy. Za rozw\u00f3j gospodarczy, pozycj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 (eksport), spadek bezrobocia i innowacyjno\u015b\u0107 odpowiadaj\u0105 w wi\u0119kszym stopniu \u015brednie i du\u017ce podmioty, co nie oznacza wcale gorszej oceny dla podmiot\u00f3w ma\u0142ych. Jego rola w gospodarce jest po prostu nieco inna.<\/font><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej