{"id":455,"date":"2009-09-06T20:13:24","date_gmt":"2009-09-06T18:13:24","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2009\/09\/06\/prywatyzacja-pracownicza-to-nie-lek-na-biezace-problemy\/"},"modified":"2009-09-06T20:13:24","modified_gmt":"2009-09-06T18:13:24","slug":"prywatyzacja-pracownicza-to-nie-lek-na-biezace-problemy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2009\/09\/06\/prywatyzacja-pracownicza-to-nie-lek-na-biezace-problemy\/","title":{"rendered":"Prywatyzacja pracownicza to nie lek na bie\u017c\u0105ce problemy"},"content":{"rendered":"

Dyskusja o sposobie sfinansowania deficytu bud\u017cetowego dochodami z prywatyzacji, spowodowa\u0142a powr\u00f3t na \u0142amy prasy idei tzw. prywatyzacji pracowniczej (inaczej zwanej te\u017c: leasingiem pracowniczym z racji stosowanej formy sprzeda\u017cy maj\u0105tku i zap\u0142aty za niego). Wspomniana forma, z racji swoich ogranicze\u0144, przesz\u0142aby pewnie nawet i niezauwa\u017cona w mediach, ale premier Pawlak dostrzeg\u0142 w niej spos\u00f3b na zaanga\u017cowanie w proces prywatyzacji kapita\u0142u krajowego. Przy tej okazji swoje opinie o tej formie prywatyzacji wypowiedzia\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w, przypominaj\u0105c spory ideologiczne, jakie towarzysz\u0105 prywatyzacji pracowniczej (dalej: PP). <\/font><\/p>\n

Znaczenie PP w procesie przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych w Polsce jest praktycznie marginalne, je\u017celi jako miernik przyjmie si\u0119 warto\u015b\u0107 przekazanego maj\u0105tku i wp\u0142yw\u00f3w dla bud\u017cetu. Na PP warto wi\u0119c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nie z racji wp\u0142yw\u00f3w a intryguj\u0105c\u0105 form\u0119 przekszta\u0142ce\u0144, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 kwestie finansowe, zarz\u0105dzanie, odpowiedzialno\u015b\u0107 za losy zak\u0142adu oraz problemy spo\u0142eczne. Inaczej m\u00f3wi\u0105c PP to \u015bwietne pole do rozwa\u017ca\u0144 nad formami dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podmiot\u00f3w w realiach gospodarki wolnorynkowej. <\/font><\/p>\n

Dalsze rozwa\u017cania warto poprzedzi\u0107 gar\u015bci\u0105 informacji i danych, kt\u00f3re pozwol\u0105 przybli\u017cy\u0107 to form\u0119 przekszta\u0142ce\u0144. Kompendium wiedzy o tej formie przekszta\u0142ce\u0144 zawiera m.in. raport NIK z tego roku\u00a0 <\/span>i dane GUS. NIK w swojej analizie opiera si\u0119 na ocenie przekszta\u0142conych t\u0105 drog\u0105 185 podmiot\u00f3w w latach 2000-2007. Raport NIK nosi tytu\u0142: „Informacja o wynikach kontroli prywatyzacji w drodze oddanie przedsi\u0119biorstwa do odp\u0142atnego korzystania”.<\/font><\/p>\n

W tej licznie, 14 prywatyzacji by\u0142o nieudanych, a 29 um\u00f3w zrealizowano pomy\u015blnie przed czasem. W analizowanej grupie NIK dopatrzy\u0142 si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w i zaniecha\u0144, ale nie by\u0142y to b\u0142\u0119dy ra\u017c\u0105ce. Do oceny efektywno\u015bci dzia\u0142ania tej grupy podmiot\u00f3w pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 wynikami za 2008 rok, kt\u00f3re s\u0105 reprezentatywne dla ostatnich lat w rozumienia odniesienia do og\u00f3\u0142u przedsi\u0119biorstw badanych przez GUS. Ot\u00f3\u017c rentowno\u015b\u0107 \u00a0<\/span>brutto i netto wynios\u0142y \u00a0<\/span>odpowiednio :\u00a0 <\/span>4,9% i 4%, co oznacza i\u017c podmioty te osi\u0105gn\u0119\u0142y minimalnie lepsze wyniki ni\u017c wyniki og\u00f3\u0142em w gospodarce. Zaleca\u0142bym jednak pewien dystans do takiego zestawienia, poniewa\u017c na tle poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142\u00f3w gospodarki, wyniki podmiot\u00f3w z PP s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane i nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107 \u017ce por\u00f3wnanie pochodzi w roku korzystnego dla gospodarki. Dla przyk\u0142adu w 2005 rentowno\u015bci by\u0142y odpowiednio: 3,5% i 2,9%, przy 5,1% i 4,1% dla ca\u0142ej gospodarki (tzn. dla podmiot\u00f3w niefinansowych). Generalnie wyniki podmiot\u00f3w tzw. PP, nie potwierdzaj\u0105 by by\u0142y to podmioty s\u0142abe i na progu upadku. Metoda przekszta\u0142ce\u0144 PP, chocia\u017c do\u015b\u0107 popularna (je\u017celi we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 liczb\u0119 podmiot\u00f3w w latach 1990-2007), to pod wzgl\u0119dem warto\u015bci przychod\u00f3w, czy aktyw\u00f3w na tle pozosta\u0142ych form przekszta\u0142ce\u0144, ma skromne znaczenie. W latach 2007-2008, udzia\u0142 PP mie\u015bci\u0142 si\u0119 (w zale\u017cno\u015bci od roku i kryterium) w przedziale od 10% do 15%. Niemal 90% podmiot\u00f3w z PP ma zatrudnienie nie przekraczaj\u0105ce 250 os\u00f3b. Zaledwie w kilku obj\u0119tych PP, zatrudnienie przekracza\u0142o 500 os\u00f3b. <\/font><\/p>\n

Formalnie, metoda PP jest przeznaczona dla podmiot\u00f3w o sprzeda\u017cy nie wi\u0119kszej ni\u017c 6 mln euro, warto\u015bci funduszy w\u0142asnych do 2 mln euro, do sp\u00f3\u0142ki przyst\u0119puje ponad po\u0142owa pracownik\u00f3w, akcjonariuszami s\u0105 osoby fizyczne, 20% akcji przejmuj\u0105 osoby nieb\u0119d\u0105ce pracownikami itd. Od ustawowych warunk\u00f3w mo\u017cliwe jest odst\u0105pienie za zgod\u0105 Rady Ministr\u00f3w. Przejmowany maj\u0105tek sp\u0142aca si\u0119 w oparciu o ide\u0119 leasingu w terminie do 15 lat. Sp\u00f3\u0142ki obj\u0119te PP pochodz\u0105 w najprzer\u00f3\u017cniejszych sektor\u00f3w gospodarki. S\u0105 tu sp\u00f3\u0142ki budowlane, wydawnicze a nawet zajmuj\u0105ca si\u0119 produkcj\u0105 taboru kolejowego. S\u0105dz\u0119 \u017ce najwi\u0119cej o tych podmiotach\u00a0 <\/span>m\u00f3wi ich warto\u015b\u0107 przyj\u0119ta w transakcji. Dla ca\u0142ego okresu 2000-2007, \u015brednia warto\u015b\u0107 to ponad 3,5 mln, przy czym zdarza\u0142y si\u0119 transakcje b\u0119d\u0105ce kilkukrotno\u015bci\u0105 tej kwoty. W ostatnich dw\u00f3ch latach obj\u0119tych badaniem NIKu, liczba przekszta\u0142conych t\u0105 form\u0105 zak\u0142ad\u00f3w nie przekracza\u0142a 5-ciu. <\/font><\/p>\n

Nie ma co ukrywa\u0107, ze w procesie przekszta\u0142ce\u0144 najistotniejszym argumentem, obok samej kwoty sprzeda\u017cy, jest inwestor. Teoretycznie najlepszy by\u0142by inwestor bran\u017cowy lub silny kapita\u0142owo. Idealnie jest kiedy spe\u0142nione s\u0105 obydwa warunki. To w\u0142a\u015bnie najwi\u0119kszy mankament podmiot\u00f3w z PP. \u00a0<\/span>Raty za przej\u0119te przedsi\u0119biorstwo mog\u0105 by\u0107 pokryte z wynik\u00f3w podmiotu, wp\u0142at\/dop\u0142at pracownik\u00f3w czy za pomoc\u0105 kredytu. Z tym ostatnim to nieco przesadzi\u0142em, bo podmiot mo\u017ce nie mie\u0107 wystarczaj\u0105cej liczby zabezpiecze\u0144, a rzadko kiedy bank czy firma leasingowa przejmie na siebie p\u0142atno\u015bci, bo w gruncie rzeczy oznacza\u0142oby praktycznie przej\u0119cie podmiotu i ogromne ryzyko. <\/font><\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c realia ekonomiczne determinuj\u0105 jak du\u017cy podmiot mo\u017ce by\u0107 obj\u0119ty metod\u0105 PP. \u00a0<\/span>Co oczywi\u015bcie nie przeczy istnieniu wyj\u0105tk\u00f3w. <\/font><\/p>\n

Z powy\u017cszych wzgl\u0119d\u00f3w, szersze zastosowanie PP jest ma\u0142o prawdopodobne i niepraktyczne. PP daje moim zdaniem najlepsze skutki przy ma\u0142ej liczbie pracownik\u00f3w, gdzie pracownik ma poczucie i\u017c nie jest anonimowy, ma wp\u0142yw na zarz\u0105dzanie i rozumie obustronn\u0105 zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy kondycj\u0105 zak\u0142adu a w\u0142asn\u0105 sytuacj\u0105 ekonomiczn\u0105. PP mo\u017ce by\u0107 dobr\u0105 metod\u0105 na utrzymanie przy \u017cyciu zak\u0142adu w ma\u0142ych miastach, gdzie nie ma alternatywy na inna prac\u0119. Co ciekawe, metoda PP nie zamra\u017ca przekszta\u0142ce\u0144 w fazie akcjonariatu pracowniczego. Po up\u0142ywie ustawowych termin\u00f3w udzia\u0142owcami mog\u0105 by\u0107 inne podmioty. Ponadto w niekt\u00f3rych przypadkach kadra menad\u017cerska zak\u0142adu skupuje akcje od pracownik\u00f3w, co przyczynia si\u0119 do wyodr\u0119bnienia silniejszego o\u015brodka zarz\u0105dzaj\u0105cego. <\/font><\/p>\n

PP jest jedn\u0105 w wielu metod przekszta\u0142ce\u0144 i w obecnym zakresie zdaje egzamin. Nies\u0142usznie wi\u0119c, cz\u0119\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w \u017cywi niech\u0119\u0107 do tej metody. Trudno mi sobie wyobrazi\u0107, by PP przyj\u0119\u0142a szerszy zakres, a szczeg\u00f3lnie, \u017ceby dotyczy\u0142a du\u017cych podmiot\u00f3w. Zaznaczam, \u017ce m\u00f3wi\u0119 w kontek\u015bcie przekszta\u0142ce\u0144 „tu i teraz”, czyli w Polsce. I w sytuacji kiedy trzeba zebra\u0107 \u015brodki finansowe na sfinansowanie deficytu. Pomys\u0142y premiera Pawlak i jego \u015brodowiska politycznego, wskazuj\u0105 raczej na to i\u017c funkcjonuj\u0105 oni w przestrzeni „pomi\u0119dzy”.\u00a0 <\/span>Z jednej strony maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 powagi sytuacji, a z drugiej forsuj\u0105 pomys\u0142 niemo\u017cliwy do zrealizowania, a ju\u017c na pewno nie w okresie 2009-2010. Tym bardziej, \u017ce pieni\u0105dze z prywatyzacji potrzebne s\u0105 ju\u017c, a PP tego nie zapewnia. <\/font><\/p>\n

Pomys\u0142y wicepremiera i jego zaplecza politycznego jak: pracownicy opr\u00f3cz 15% dokupuj\u0105 np. kolejne 10%, sp\u0142ata roz\u0142o\u017cona jest na 20 lat, do udzia\u0142u w prywatyzacji do\u0142\u0105cza si\u0119 dostawc\u00f3w\/odbiorc\u00f3w, Skarb Pa\u0144stwo por\u0119cza kredyty pracownikom na zakup 30%-40% (!) akcji, bud\u017cet rezygnuje z podatku CIT od sp\u00f3\u0142ek pracowniczych, w ca\u0142\u0105 akcj\u0119 anga\u017cuje si\u0119 \u015brodki zgromadzone przez banki sp\u00f3\u0142dzielcze itd. Wg wicepremiera, w ten spos\u00f3b da\u0142oby si\u0119 sprywatyzowa\u0107 nawet sp\u00f3\u0142ki w\u0119glowe. Teoretycznie wszystko to jest mo\u017cliwe. Ale tylko teoretycznie. Powstawanie firm opartych o ide\u0119 akcjonariatu menad\u017cersko-pracowniczego jest mo\u017cliwe, ale to proces rozci\u0105gni\u0119ty w czasie. Ponadto – mimo podawanych przez premiera przyk\u0142ad\u00f3w innych kraj\u00f3w – udzia\u0142 idei akcjonariatu w kreowaniu w\u0142asno\u015bci czy udzia\u0142 tego typu firm w gospodarce og\u00f3\u0142em, jest marginalny. Pracownicy prywatyzowanych przez gie\u0142d\u0119 krajowych moloch\u00f3w interesowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie zyskiem z akcji. Za ca\u0142y „akcjonariat”, pracownikom sp\u00f3\u0142ek w\u0119glowych czy KGHM wystarcz\u0105 zwi\u0105zki zawodowe. Godziwe wynagrodzenia, bonusy, 10 letnie gwarancje zatrudnienia itd., bez brania na siebie odpowiedzialno\u015bci za firm\u0119. Akcjonariat wymaga r\u00f3wnie\u017c zmiany mentalno\u015bci pracownik\u00f3w. \u00a0<\/span>A swoj\u0105 drog\u0105 chcia\u0142bym zobaczy\u0107 jak premier wycenia sp\u00f3\u0142ki w\u0119glowe, energetyczne itd. i jakie zaproponuje dyskonto by zach\u0119ci\u0107 za\u0142og\u0119 do idei akcjonariatu. Jak na razie, to g\u00f3rnicy z pa\u0144stwowych firm og\u00f3le nie maj\u0105 ochoty na prywatyzacj\u0119.<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/455"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=455"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/455\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}