{"id":461,"date":"2009-08-07T02:15:16","date_gmt":"2009-08-07T00:15:16","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2009\/08\/07\/walka-rolnikow-o-marze\/"},"modified":"2009-08-07T02:15:16","modified_gmt":"2009-08-07T00:15:16","slug":"walka-rolnikow-o-marze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2009\/08\/07\/walka-rolnikow-o-marze\/","title":{"rendered":"Walka rolnik\u00f3w o mar\u017c\u0119"},"content":{"rendered":"

Zarzuty rolnik\u00f3w pod adresem handlu detalicznego, zamieszczone we wczorajszej Gazecie Wyborczej przypomnia\u0142y, \u017ce gospodarka rynkowa to r\u00f3wnie\u017c ostra rywalizacja o mar\u017c\u0119, toczona przez podmioty gospodarcze. Zanim przejd\u0119 to w\u0142asnego komentarza to pretensji i propozycji rolnik\u00f3w i ich przedstawicieli, pokr\u00f3tce przypomn\u0119 o co posz\u0142o. Ot\u00f3\u017c rolnicy skar\u017c\u0105 si\u0119, i\u017c maj\u0105 coraz wi\u0119ksze trudno\u015bci z zapewnieniem op\u0142acalno\u015bci produkcji. Ceny skupu spadaj\u0105, a tymczasem ceny artyku\u0142\u00f3w \u017cywno\u015bciowe nie. To prowokuje pytanie: kto przej\u0105\u0142 mar\u017c\u0119? A skoro kto\u015b mar\u017ce rolnik\u00f3w przej\u0105\u0142, to jest to akt niegodziwy ich zdaniem i nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 dzia\u0142ania przywracaj\u0105ce normalno\u015b\u0107. W cytowanych przez GWyborcz\u0105 wypowiedziach jako winny wskazany jest handel detaliczny, a przede wszystkim os\u0142awione ju\u017c wielkopowierzchniowe markety. <\/span><\/p>\n

\n

W pretensjach rolnik\u00f3w jest troch\u0119 racji, ale procesy ekonomiczne kt\u00f3re do tego doprowadzi\u0142y mo\u017cna bez ryzyka b\u0142\u0119du nazwa\u0107 obiektywnymi. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 warto zwr\u00f3ci\u0107 na komentarz, poziom zarzut\u00f3w i pomys\u0142\u00f3w reprezentant\u00f3w rolnictwa. Bo te wskazuj\u0105, \u017ce od dwudziestu lat stoj\u0105 w miejscu i chyba nadal nie rozumiej\u0105 \u017ce mamy wolny rynek. <\/span><\/p>\n

\n

Wpierw kr\u00f3tki rys historyczny. Jakie\u015b dwadzie\u015bcia lat temu zmienili\u015bmy ustr\u00f3j spo\u0142eczno-gospodarczy na rozs\u0105dniejszy. Patrz\u0105c na przemiany z perspektywy grup zawodowych, rolnicy byli w\u015br\u00f3d tych, przed kt\u00f3rymi wspomniane zmiany postawi\u0142y najwi\u0119cej wyzwa\u0144. Rolnictwo wesz\u0142o w okres wolnego rynku bardzo rozdrobnione i takie pozostaje do dzisiaj. Z biegiem czasu powoli produkcj\u0119 rynkow\u0105 zacz\u0119\u0142y przejmowa\u0107 gospodarstwa kilkudziesi\u0119ciohektarowe i wi\u0119ksze. W pionowym uk\u0142adzie rolnictwo – przetw\u00f3rstwo spo\u017cywcze – handel detaliczny, pierwszy elementy pod wzgl\u0119dem organizacyjnym przekszta\u0142ca si\u0119 najwolniej. Sektor przetw\u00f3rstwa spo\u017cywczego zacz\u0105\u0142 si\u0119 modernizowa\u0107 i \u0142\u0105czy\u0107 w wi\u0119ksze podmioty ju\u017c od pierwszych lat ubieg\u0142ej dekady. Trzeci element – handel wielkopowierzchniowy – zacz\u0105\u0142 nabiera\u0107 rozp\u0119du od II po\u0142owy lat 90-tych. Jest faktem i\u017c szanse nie by\u0142y wyr\u00f3wnane, ale to nie oznacza \u017ce nie by\u0142o ich wcale. Mo\u017cna dyskutowa\u0107 czy dynamiczny rozw\u00f3j sieci market\u00f3w aby faktycznie nie zak\u0142\u00f3ci\u0142 r\u00f3wnowagi na styku producent\/przetw\u00f3rca – handel – konsument. W innych krajach proces ten trwa\u0142 d\u0142u\u017cej. My do\u0142\u0105czyli\u015bmy do normalnego \u015bwiata do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano i handel wielkopowierzchniowy prowadzony przez silne ekonomicznie sieci handlowe pojawi\u0142 si\u0119 z tego punktu widzenia, do\u015b\u0107 raptownie. To jednak obiektywna konsekwencja zbyt d\u0142ugiej izolacji ekonomicznej Polski. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce rozw\u00f3j market\u00f3w ma akceptacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, w postaci rzesz obywateli kt\u00f3rzy codziennie te markety odwiedzaj\u0105. <\/span><\/p>\n

\n

Rozdrobnione rolnictwo w starciu ekonomicznym z silniejszym uczestnikami cyklu, czyli przetw\u00f3rstwem i handlem, z natury rzeczy stoi na gorszej pozycji w rywalizacji o podzia\u0142 mar\u017cy. Stan ten mo\u017cna zmieni\u0107, poprzez tworzenie organizacji zrzeszaj\u0105cych drobnych wytw\u00f3rc\u00f3w i zastanowienie si\u0119 czy upieraniu si\u0119 przy modelu rolnictwa opartym na gospodarstwach rodzinnych (czyli w naszych warunkach, gospodarstwach stosunkowo ma\u0142ych) ma sens. U\u017cyte przeze mnie poj\u0119cie „organizacji zrzeszaj\u0105cych..” jest og\u00f3lne, ale obejmuj\u0119 tym wszelkie formy od przedsi\u0119biorstw po lu\u017ane formy pozwalaj\u0105ce na wsp\u00f3ln\u0105 reprezentacj\u0119 wobec dostawc\u00f3w i odbiorc\u00f3w. Unia Europejska wspiera powstawanie grup producenckich. Nie ma te\u017c co ukrywa\u0107, \u017ce jeszcze na obecnym etapie rozwoju rolnictwa, wi\u0119ksze korzy\u015bci mo\u017ce nadal przynosi\u0107 kontynuowanie poprawy wydajno\u015bci. <\/span><\/p>\n

\n

Do rolnik\u00f3w nadal to chyba jednak nie dociera, s\u0105dz\u0105c z poziomu komentarzy i pomys\u0142\u00f3w jakie cytowane s\u0105 przez Gazet\u0119 Wyborcz\u0105. Nie dziwi\u0105 mnie emocjonalne wypowiedzi zwyk\u0142ych rolnik\u00f3w, ale wypowiedzi przedstawicieli organizacji rolniczych i Ministerstwa Rolnictwa budz\u0105 rozczarowanie a czasami \u015bmiech.<\/span><\/p>\n

\n

<\/span>„Prezes KRIR Wiktor Szmulewicz chce, by na ka\u017cdym produkcie \u017cywno\u015bciowym by\u0142a cena sugerowana, za jak\u0105 sklep powinien sprzedawa\u0107 ten towar. Zawiera\u0142aby ona koszt jego produkcji oraz "rozs\u0105dn\u0105" mar\u017c\u0119 handlow\u0105.”<\/span><\/i><\/p>\n<\/p>\n

\n

<\/span><\/i>Idea ceny sugerowanej mo\u017ce mie\u0107 zastosowanie tylko do w\u0105skiej cz\u0119\u015bci towar\u00f3w i z racji du\u017cej liczby producent\u00f3w rolnych oraz zr\u00f3\u017cnicowanych koszt\u00f3w magazynowani i transportu nie jest mo\u017cliwa do zastosowania w szerszym zakresie. Ju\u017c zupe\u0142nie nie widz\u0119 tego w przypadku produkt\u00f3w rolnych. Mog\u0105 tego pr\u00f3bowa\u0107 zak\u0142ady przetw\u00f3rcze, ale w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci z nich, rolnicy (dostawcy surowca) nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na polityk\u0119 cenow\u0105. A teoretyzuj\u0105c,….. to w zastosowanie tego w masowej skali by\u0142oby powrotem do socjalizmu.<\/span><\/p>\n<\/p>\n

\n

Nie wiem co to jest „rozs\u0105dna” mar\u017ca. Jak pomys\u0142odawca b\u0119dzie dolicza\u0142 si\u0119 mar\u017cy dla poszczeg\u00f3lnych bran\u017c. Oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji bywa wysoce zr\u00f3\u017cnicowana pomi\u0119dzy bran\u017cami. R\u00f3\u017cne s\u0105 potrzeby inwestycyjne, tzn. wykraczaj\u0105ce poza uj\u0119t\u0105 w kosztach amortyzacj\u0119. Oczywi\u015bcie intuicyjnie rozumiem poj\u0119cie „rozs\u0105dna..” ale w rozumieniu mar\u017cy w danym sektorze, kt\u00f3ry jest silnie konkurencyjny, czyli mar\u017cy osi\u0105ganej w okresach ju\u017c historycznych. Bywa\u0142o, ze w niekt\u00f3rych sektorach przetw\u00f3rstwa spo\u017cywczego mar\u017ca wskutek wyniszczaj\u0105cej konkurencji uniemo\u017cliwia\u0142a inwestowanie na poziomie koniecznym. A swoj\u0105 drog\u0105, zg\u0142aszam sw\u00f3j udzia\u0142 do komisji kt\u00f3ra b\u0119dzie ustala\u0142a „rozs\u0105dn\u0105” mar\u017c\u0119 na produkty rolne, bo przyjmuje i\u017c producenci rolni tez b\u0119d\u0105 tym pomys\u0142em obj\u0119ci. <\/span><\/p>\n

\n

<\/span>„Minister rolnictwa Marek Sawicki chce powo\u0142a\u0107 mi\u0119dzyresortowy zesp\u00f3\u0142 do badania, czy hipermarkety nie zawy\u017caj\u0105 przypadkiem cen \u017cywno\u015bci. I bada\u0107, kto, gdzie zarabia najwi\u0119cej.”………….” W maju tego roku Sawicki z\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c na posiedzeniu unijnych ministr\u00f3w rolnictwa wniosek o przeanalizowanie mar\u017c w handlu.”….” W \u015brod\u0119 wicepremier Waldemar Pawlak w Programie III Polskiego Radia m\u00f3wi\u0142, \u017ce dzia\u0142aj\u0105ce w Polsce sieci ledwo wychodz\u0105 na zero, a w Europie Zachodniej maj\u0105 pi\u0119tna\u015bcie procent rentowno\u015bci. – W oczywisty spos\u00f3b mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce nast\u0119puje transfer zysk\u00f3w. I to oznacza, \u017ce to, co jest nadwy\u017ck\u0105, jest transferowane do macierzystej centrali, a u nas pozostaj\u0105 problemy i k\u0142opoty”….” To niedopuszczalne. Tym trzeba si\u0119 zaj\u0105\u0107. Urz\u0119dy skarbowe, UOKiK musz\u0105 to kontrolowa\u0107, przejrze\u0107 dokumentacj\u0119 tych sieci – oburza si\u0119 Wies\u0142aw Woda, pose\u0142 PSL”.<\/span><\/i><\/p>\n<\/p>\n

\n

<\/span>No i na koniec my\u015bl finalizuj\u0105ca powy\u017csze cytaty:” Zdaniem PSL ukrywane zyski hipermarket\u00f3w powinny zasili\u0107 kas\u0119 pa\u0144stwa, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 obecnie w kryzysie<\/i>.”<\/span><\/p>\n<\/p>\n

\n

<\/span>Zastawiam si\u0119 co ci ludzie robili przez minione dwadzie\u015bcia lat wolnego rynku. Czy\u017cby do tej pory procesy ekonomiczne kszta\u0142tuj\u0105ce cen\u0119 finaln\u0105 przetwor\u00f3w spo\u017cywczych ich nie interesowa\u0142y? Ch\u0119tnie bym przeczyta\u0142 w codziennej ekonomicznej prasie informacje o tym, ale nikt si\u0119 nie kwapi z zaryzykowaniem takiego opracowania. Ma\u0142a grupa analityk\u00f3w zaopatrzona w dane z GUS i dost\u0119pne raporty finansowe firm handlowych i przetw\u00f3rstwa spo\u017cywczego, bez wi\u0119kszych przeszk\u00f3d diagnozuje problem. Skoro na rynku artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych tak \u0142atwo o du\u017c\u0105 mar\u017c\u0119, to co do tej pory zrobili autorzy powy\u017cszych my\u015bli by w ten rzekomo „\u0142atwy” rynek uzupe\u0142ni\u0107 podmiotami kt\u00f3re b\u0119d\u0105 sprzedawa\u0107 taniej i z „rozs\u0105dn\u0105” mar\u017c\u0105. Kierowanie niesmacznych zarzut\u00f3w pod adresem „zagranicznych” sieci jest ju\u017c troch\u0119 nudne. „Polski” handel detaliczny, bardziej rozdrobniony, tez nie ma ochoty obni\u017ca\u0107 cen. <\/span><\/p>\n<\/p>\n

\n

Problem rywalizacji o mar\u017ce faktycznie istnieje, ale w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci jest on efektem rozdrobnienia rolnictwa i wynikaj\u0105ce st\u0105d niskiej wydajno\u015bci. <\/span><\/p>\n

\n

Przygotowuj\u0105c si\u0119 do tego wpisu, sprawdzi\u0142em zmiany cen mleka i cen tzw. nabia\u0142u. Od czasu skoku cen skupu w 2007, rolnicy musieli zaakceptowa\u0107 jej spadek z ok. 130 zl za litr (XI, XII 2007) do 86 z\u0142 obecnie. Tymczasem cena produkt\u00f3w finalnych praktycznie nie spad\u0142a. Nie wyja\u015bnia to jednak tego, kto przej\u0105\u0142 „mar\u017ce” rolnik\u00f3w i czy aby na pewno by\u0142y to sieci market\u00f3w i czy aby na pewno kto\u015b ma t\u0105 mar\u017c\u0119 czy te\u017c „zjad\u0142y” j\u0105 koszty produkcji. Jako\u015b\u0107 argument\u00f3w rolnik\u00f3w i odruchowe wskazanie winnego, sugeruje \u017ce nikt z nich powa\u017cnie tego problemu nawet nie analizowa\u0142. <\/span><\/p>\n

\n

Poni\u017cej link do komentowanego artyku\u0142u:<\/span><\/p>\n

\n

http:\/\/gospodarka.gazeta.pl\/gospodarka\/1,33181,6899247,Klient_musi_wiedziec__ile_przeplaca.html<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}