![\"\"](\"resources\/2009_05_05_stocznie.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Tytu\u0142 pozornie jest prowokuj\u0105cy i przewrotny. Ale tylko pozornie. Poddanie si\u0119 decyzji UE w sprawie stoczni i kilka wydarze\u0144 natury politycznej oraz zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 rocznica wybor\u00f3w czerwcowych, wywo\u0142a\u0142y istn\u0105 lawin\u0119 dyskusji, \u017cal\u00f3w i pretensji wszystkich przeciwko wszystkim w sprawie los\u00f3w trzech du\u017cych polskich stoczni. Z przykro\u015bci\u0105 powiem, \u017ce takiego koncertu cynizmu, niewiedzy i l\u0119ku przed polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 oraz dziwnie postrzeganego ekonomicznego patriotyzmu jeszcze nie widzia\u0142em. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wszyscy chcieli dobrze i nikt nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za obecn\u0105 sytuacj\u0119 stoczni. Politycy i media wskazuj\u0105 jako winnych dawnych lub obecnych premier\u00f3w i ministr\u00f3w lub rzekomo niewdzi\u0119czn\u0105 Uni\u0119 Europejsk\u0105. Nikt nie ma odwagi rzetelnie spojrze\u0107 na sytuacj\u0119 finansow\u0105 naszych stoczni. Proponuj\u0119 spojrze\u0107 do wydawnictwa Monitor Polski B na wyniki stoczni i zada\u0107 sobie pytanie jakim sposobem nasze stocznie maja tak z\u0142e wyniki i to pomimo rzeki pa\u0144stwowej pomocy finansowej i politycznego nadzoru, kt\u00f3ry utrzymywa\u0142 stocznie z dala od regu\u0142 rynkowych i racjonalnych decyzji. Pytanie mo\u017cna postawi\u0107 jeszcze inaczej. Jak to jest \u017ce w\u0142a\u015bnie mija okres \u015bwietnej koniunktury, a nasz sektor stoczniowy ma fatalne wyniki. Przecie\u017c politycy nie zabraniali podpisywa\u0107 dobrych kontrakt\u00f3w i wykorzystywa\u0107 koniunktury.<\/font><\/p>\n W rzeczywisto\u015bci stoczniowcy powinni by\u0107 politykom wdzi\u0119czni za to, \u017ce utrzymywali sektor stoczniowy w takiej skali przez ca\u0142e lata. Stocznie powinny by\u0142y przej\u015b\u0107 ju\u017c wiele lat temu powa\u017cn\u0105 restrukturyzacj\u0119, kt\u00f3re (nie ma tego co ukrywa\u0107) z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem sko\u0144czy\u0142aby si\u0119 powa\u017cn\u0105 redukcja mocy produkcyjnych, ale i najprawdopodobniej lepsz\u0105 kondycj\u0105 finansow\u0105. Do polityk\u00f3w mo\u017cna mie\u0107 \u017cal o to, \u017ce zabrak\u0142o im w przesz\u0142o\u015bci odwagi w efekcie czego stocznie przechodz\u0105 obecnie drastyczne dostosowanie si\u0119 do rzeczywisto\u015bci. Mo\u017cna by je nazwa\u0107: „bezwarunkowe”. Proces ten m\u00f3g\u0142 by\u0107 rozpisany na lata przy zachowaniu lepszej pozycji negocjacyjnej wobec inwestor\u00f3w i z wi\u0119kszym szacunkiem dla pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w.<\/font><\/p>\n By dobrze zrozumie\u0107 problemy stoczni i narodowo-polityczn\u0105 otoczk\u0119 wok\u00f3\u0142 nich, warto przeczyta\u0107 opinie, analizy i programy restrukturyzacyjne wyprodukowane w minionych latach. Ja opr\u0119 si\u0119 na „Strategii dla sektora stoczniowego w Polsce w latach 2006-2010” z III kw 2006. Dokument ten jest niezwykle reprezentatywny dla innych tego typu strategii i program\u00f3w dla sektora stoczniowego a na dodatek ma walor \u015bwie\u017co\u015bci i by\u0142 przedmiotem sporu z UE. To co uderza w programie i w wypowiedziach ludzi zwi\u0105zanych z sektorem zawodowo czy emocjonalnie, to niezwyk\u0142a wiara \u017ce sektor stoczniowy si\u0119 odrodzi i przyczynia si\u0119 do rozwoju ekonomicznego Polski. Jednak w samej Strategii, jak w soczewce, skupia si\u0119 z trudem ukrywana niemoc i l\u0119k przed decyzj\u0105. Dokument przygotowano po kilkunastu latach nowej rzeczywisto\u015bci ekonomicznej i niepowodzeniu wcze\u015bniejszych program\u00f3w. Za ka\u017cdym razem za\u0142o\u017ceniem program\u00f3w by\u0142o przywr\u00f3cenie rentowno\u015bci i samodzielno\u015bci finansowej. Przez t\u0105 ostatni\u0105 nale\u017cy rozumie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 inwestowania, utrzymanie dzia\u0142alno\u015bci w okresach dekoniunktury oraz p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105. A wszystko to w ramach dozwolonej w UE pomocy i ochrony przed,\u00a0 <\/span>w sporym stopniu, niezbyt uczciw\u0105 konkurencj\u0105 stoczni azjatyckich. \u017baden z tych cel\u00f3w nie zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty do dzisiaj i to pomimo opieki pa\u0144stwa i minionych kilku lat \u015bwietnej koniunktury. Jedn\u0105 z zalet opieki pa\u0144stwa by\u0142o nie tylko wsparcie finansowe ale i prawne, gdy\u017c np. program obejmuj\u0105cy pierwsze lata bie\u017c\u0105cej dekady broni\u0142 stocznie przed postawieniem w stan upad\u0142o\u015bci.<\/font><\/p>\n Grupa Stoczni Gdynia za dwa ostatnie lata (mam na my\u015bli opublikowane w MP B wyniki za lata 2006-2007) ma ujemny kapita\u0142. Stocznia Szczeci\u0144ska kapita\u0142 w latach 2006-2007 mia\u0142a dodatni, ale uleg\u0142 on zmniejszeniu, a na dodatek w obydwu latach mia\u0142a strat\u0119 netto. Obydwa podmioty mia\u0142y strat\u0119 ju\u017c na poziomie sprzeda\u017cy, co m\u00f3wi samo za siebie oraz stanowi \u015bwietn\u0105 ocen\u0119 skuteczno\u015bci program\u00f3w. Bo nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce w proponowanej skali programy nie mog\u0142y by\u0107 skuteczne. W zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tych wska\u017anik\u00f3w mierzenia efektywno\u015bci produkcji czy wydajno\u015bci do\u015b\u0107 powa\u017cnie odstajemy od \u015bredniej dla stoczni europejskich. Wg warto\u015bci euro z tony przeliczeniowej nasza produkcja by\u0142a niemal dwukrotnie mniejsza, a w przypadku produkcji na zatrudnionego by\u0142o\u00a0 <\/span>jeszcze gorzej. Jeste\u015bmy s\u0142absi technicznie. <\/font><\/p>\n Tymczasem omawiany program robi wra\u017cenie jakby pisany by\u0142 w innej rzeczywisto\u015bci. Jeden z powa\u017cniejszych grzech\u00f3w, to przekonanie \u017ce Polska musi mie\u0107 przemys\u0142 stoczniowy, jakby za wszelk\u0105 cen\u0119 i w dotychczasowym rozmiarze. Taki sen o pot\u0119dze. Wg Strategii zak\u0142ady mia\u0142y utrzyma\u0107 profil dzia\u0142alno\u015bci i mierzon\u0105 przychodami wielko\u015b\u0107 produkcji (ponad 3 mld z\u0142 rocznie). Z drugiego za\u0142o\u017cenia strona polska i tak potem rezygnowa\u0142a (redukcja mocy o blisko 30%) a pierwszy by\u0142 jednym z temat\u00f3w spornych z UE. Moim zdaniem urz\u0119dnicy UE s\u0142usznie zwracali uwag\u0119, \u017ce celem restrukturyzacji nie mo\u017ce by\u0107 utrzymania dzia\u0142alno\u015bci stoczniowej dla niej samej, ale poprawa sytuacji finansowej i odzyskanie zdolno\u015bci terminowego regulowania zobowi\u0105za\u0144. Dodatkowo, wg UE strona polska ogranicza\u0142a pole manewru dla przysz\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli. <\/font><\/p>\n Standardowym punktem tego typu program\u00f3w jest przekonanie, \u017ce sektor musi dalej dzia\u0142a\u0107, bo\u00a0 <\/span>daje zatrudnienie (blisko 15 tys. os\u00f3b), zatrudnienie w firmach kooperuj\u0105cych (szacunki bardzo rozbie\u017cne, ale w Strategii podano 50 tys, os\u00f3b) i zapewnienie tym firmom stabilnego rozwoju oraz przyczynia si\u0119 do rozwoju my\u015bli technicznej. Problem w tym, \u017ce na tej zasadzie mo\u017cna broni\u0107 ka\u017cdego. Czy g\u00f3rnictwo i hutnictwo te\u017c mieli\u015bmy utrzymywa\u0107 na poziomie wydobycia\/produkcji sprzed dwudziestu lat, tylko po to by nikogo nie skrzywdzi\u0107. Kto by za to p\u0142aci\u0142 i ile. Wg UOKiK programy pomocy stoczniom w\u00a0okresie V 2004\u00a0– VII 2008\u00a0si\u0119gn\u0119\u0142y kwoty 8,5 mld z\u0142. Wg tzn. ekwiwalentu dotacji (bo cz\u0119\u015b\u0107 pomcy to gwarancje itp.) by\u0142o to niemal 1,5 mld z\u0142.\u00a0Warto by\u0142o? Moim zdaniem koszt by\u0142 zbyt du\u017cy, szczeg\u00f3lnie bior\u0105c pod uwag\u0119 form\u0119 restrukturyzacji jak\u0105 wymusi\u0142a na nas UE. Trzeba niestety przyzna\u0107, \u017ce sami prowokowali\u015bmy konflikt. Zasady udzielania pomocy publicznej w og\u00f3le, jej cel i pomocy dla sektora stoczniowego, by\u0142y nam znane i korespondencja pomi\u0119dzy nami a UE polega\u0142a na tym, \u017ce udawali\u015bmy \u017ce nie wiemy o co chodzi, graj\u0105c na zw\u0142ok\u0119, wierz\u0105c \u017ce UE nie zdob\u0119dzie si\u0119 na tak drastyczne kroki. I tak grali\u015bmy w ciuciubabk\u0119 co najmniej od chwili wej\u015bcia do UE. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce zarzutami pod naszym adresem by\u0142y m.in. udzielanie pomocy publicznej bez osi\u0105gni\u0119cia deklarowanego w programach celu i marnotrawienie publicznych pieni\u0119dzy. Mo\u017cna oczywi\u015bcie bez ko\u0144ca spekulowa\u0107 czy mog\u0142o by\u0107 inaczej, \u017ce nie umieli\u015bmy walczy\u0107 metodami politycznymi o swoje racje (np. sp\u00f3r o kwalifikacj\u0119 wsparcia przez KUKE), \u017ce \u017ale wynegocjowali\u015bmy traktat akcesyjny itd. Je\u017celi jednak kto\u015b zada sobie lektur\u0119 dokument\u00f3w restrukturyzacyjnych, efekt\u00f3w tych dzia\u0142a\u0144, wynik\u00f3w finansowych stoczni to zda sobie spraw\u0119, \u017ce co najwy\u017cej mogliby\u015bmy przed\u0142u\u017cy\u0107 okres marnego \u017cywota naszych stoczni. Czytaj\u0105c strategie mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce sami autorzy nie wierzyli w jej skuteczno\u015b\u0107. Tak naprawd\u0119, problemy finansowe (wsparcie) to kwestia drugoplanowa. Nie jeste\u015bmy po prostu w stanie pod wzgl\u0119dem technologicznym, asortymentowym (typy statk\u00f3w) i wydajno\u015bci, sprosta\u0107 konkurencji. Ka\u017cde powa\u017cniejsze publiczne zasilanie i nadz\u00f3r pozwala co najwy\u017cej przetrwa\u0107 w \u015brednim terminie.<\/font><\/p>\n Wracaj\u0105c na moment do roli sektora stoczniowego, w strategii powo\u0142ywano si\u0119 na udzia\u0142 w eksporcie i zwracano uwag\u0119 na jego rol\u0119 jako no\u015bnika post\u0119pu technicznego. Zwracam uwag\u0119, \u017ce w Polsce w minionych kilkunastu latach rozwija\u0142y si\u0119 inne sektory przemys\u0142owe kt\u00f3re bez innowacji technologicznych nie mia\u0142yby szans. Doceniam rol\u0119 eksportu i sektor\u00f3w kt\u00f3re s\u0105 wyj\u0105tkowo „eksportogenne” (m.in. stocznie; ok. 90% produkcji trafia na eksport), ale zwracam uwag\u0119 \u017ce w ci\u0105gu kilkunastu ostatnich lat udzia\u0142 eksport w PKB zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 ponad dwukrotnie i to bez udzia\u0142u stoczni i przy radykalnie mniejszym koszcie publicznym.<\/font><\/p>\n Na zako\u0144czenie warto zaznaczy\u0107, \u017ce efektem decyzji UE, nie musi by\u0107 zako\u0144czenie dzia\u0142alno\u015bci stoczni statk\u00f3w pe\u0142nomorskich w Polsce. Maj\u0105tek firm, zam\u00f3wienia i umiej\u0119tno\u015bci za\u0142ogi w znacznym stopniu determinuj\u0105 ich najbli\u017csz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna by\u0142o jednak unikn\u0105\u0107 tak drastycznej restrukturyzacji, ale o to\u00a0nale\u017cy mie\u0107 wi\u0119ksze pretensje do polityk\u00f3w.<\/font><\/p>\n\n \u00a0<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej