![\"\"](\"resources\/2008_10_29_male_podmioty.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
W ostatnich dniach GUS opublikowa\u0142 dane o sytuacji przedsi\u0119biorstw o liczbie pracuj\u0105cych do 9 os\u00f3b w 2007 r. Ta informacja plus wcze\u015bniejsze raporty, pozwalaj\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 pewne wnioski dotycz\u0105ce roli ma\u0142ych podmiot\u00f3w w gospodarce oraz spojrze\u0107 z pewnego dystansu na kr\u0105\u017c\u0105ce na ich temat teorie.<\/font><\/p>\n Warto przy tej okazji zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce raport GUS to jedno z wielu sposob\u00f3w na definiowania poj\u0119cia „ma\u0142e przedsi\u0119biorstwo”. W tym przypadku, rol\u0119 kryterium pe\u0142ni zatrudnienie. Nie jest to pomys\u0142 z\u0142y, ale na pewno nie wyczerpuje w ca\u0142o\u015bci definicji ma\u0142ego przedsi\u0119biorstwa co powoduje i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 wniosk\u00f3w b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142 formu\u0142owa\u0107 w miar\u0119 ostro\u017cnie. Problemem jest te\u017c niesp\u00f3jno\u015b\u0107 danych za 2004 r. co troch\u0119 utrudnia por\u00f3wnanie z rokiem 2005. W tek\u015bcie opieram si\u0119 na danych z lat 2004 – 2007, czyli na okres przypadaj\u0105cy na znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ostatniego cz\u0119\u015b\u0107 mijaj\u0105cego cyklu gospodarczego. Zalet\u0119 kryterium zatrudnienia jest jego precyzyjno\u015b\u0107. Ponadto takie uj\u0119cie kieruje uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie na fakt zatrudnienia, czyli jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych funkcji spo\u0142ecznych jak\u0105 ma\u0142e pod mioty maj\u0105 pe\u0142ni\u0107. <\/font><\/p>\n W ostatnich trzech latach liczba podmiot\u00f3w zatrudniaj\u0105cych do 9 os\u00f3b wzros\u0142a z 1,610 mln do 1,709. Daje to wzrost o nieco ponad 3% rocznie. W tej liczbie prawie 95% podmiot\u00f3w to jednostki nale\u017c\u0105ce do os\u00f3b fizycznych. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce podmiot\u00f3w zarejestrowanych jako jednoosobowa dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza w omawianym okresie by\u0142o blisko 2,8 mln, ponadto raport GUS na kt\u00f3rym si\u0119 opieram nie obejmuje rolnictwa. W podobnym tempie ros\u0142o w ma\u0142ych podmiotach zatrudnienie. W tym okresie du\u017ce przedsi\u0119biorstwa w tempie o ok. 1% szybszym. Dwu- trzykrotnie wy\u017csze tempo zatrudnienia w ma\u0142ych podmiotach wykazuj\u0105 dane o zatrudnieniu w gospodarce pochodz\u0105ce z Biuletynu GUS. Spad\u0142o zatrudnienie w rybo\u0142\u00f3wstwie i przemy\u015ble w ma\u0142ych podmiotach. O ile pierwszy przypadek wynika z przemian jakie dotkn\u0119\u0142y rybo\u0142\u00f3wstwo, to zmiany w przemy\u015ble zwracaj\u0105 uwag\u0119 na do\u015b\u0107 istotna cech\u0119 ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw. Motorem produkcji przemys\u0142owej w gospodarce s\u0105 \u015brednie i du\u017ce podmioty. Nie zamierzam negowa\u0107 roli ma\u0142ych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, ale o pozycji Polski na arenie mi\u0119dzynarodowej decyduj\u0105 podmioty wi\u0119ksze i to tam koncentruje si\u0119 produkcja eksportowa i post\u0119p techniczny. Na obron\u0119 ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw mo\u017cna przyj\u0105\u0107, i\u017c w wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142\u00f3w gospodarki nale\u017c\u0105cych do przemys\u0142u znaczenie ma efekt skali dzia\u0142alno\u015bci. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, nie ma ekonomiczne sensu ani wr\u0119cz mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia koksowni czy huty przy zatrudnieniu 9 os\u00f3b. Dzia\u0142y przemys\u0142owe w przypadku ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw zatrudniaj\u0105 jedynie ok. 13% z og\u00f3\u0142u zatrudnionych w ma\u0142ych firmach. Zatrudnienie w budownictwie skoczy\u0142o w tym okresie a\u017c o 1\/3. W du\u017cych budowlanych firmach wzrost ten wynosi\u0142 jedynie 13% w okresie 2004-2007. Do wzrostu zatrudnienia silnie przyczyni\u0142 si\u0119 sektor edukacji, us\u0142ug zdrowotnych czy po\u015brednictwa i doradztwa finansowego. Handel i naprawy z najwi\u0119kszym udzia\u0142em zatrudnienia w\u015br\u00f3d ma\u0142ych firm (36% w 2007) nie odnotowa\u0142 powa\u017cniejszych wzrost\u00f3w zatrudnienia w okresie 2004-2007. <\/font><\/p>\n Analiza danych dotycz\u0105cych ma\u0142ych podmiot\u00f3w pokazuje nam nieco inn\u0105 Polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 ni\u017c podstawowe wska\u017aniki gospodarcze. W badanym okresie wynagrodzenie wzros\u0142o nominalnie jedynie o 8%, czyli realnie niemal si\u0119 nie zmieni\u0142o. Trudno jednak uwierzy\u0107 by w czasach dobrej koniunktury i gwa\u0142townego spadku bezrobocia pracodawcy nie chcieli mocniej podnie\u015b\u0107 wynagrodze\u0144. Wynagrodzenie \u015brednie w ma\u0142ych firmach wynios\u0142o w 2007 tylko 1,5 tys. z\u0142, co stanowi\u0142o nieco ponad po\u0142ow\u0119 \u015bredniego wynagrodzenia w przemy\u015ble. Innym mankamentem dla zatrudnionych w ma\u0142ych firmach jest udzia\u0142 zatrudnionych na zasadzie umowy o prac\u0119. W okresie 2004-2007 tylko 35% do 42% zatrudnionych mia\u0142o umow\u0119 o prac\u0119. Okres wzrostu gospodarczego nie mia\u0142 powa\u017cniejszego wp\u0142ywu na form\u0119 zatrudnienia. Tak wi\u0119c sektor ma\u0142ych firm kt\u00f3ry zatrudnia ok. 3,5 mln os\u00f3b daje prac\u0119 o niskich dochodach i niestabilnym zatrudnieniu. Jedynie cz\u0119\u015bciowym usprawiedliwieniem jest fakt i\u017c ma\u0142e firmy do\u015b\u0107 cz\u0119sto potrzebuj\u0105 pracownik\u00f3w o niskich kwalifikacjach a zatrudnienie na umow\u0119 o prac\u0119 bywa po prostu kosztowne i nieelastyczne w przypadku ma\u0142ych firm. <\/font><\/p>\n Przychody firm ma\u0142ych wzros\u0142y w ci\u0105gu czterech lat o 23%, a du\u017cych podmiot\u00f3w a\u017c o 38%, czyli w tempie o ponad 1\/3 wolniejszym. W przypadku wzrostu zatrudnienia w zale\u017cno\u015bci od tego co rozumie\u0107 pod poj\u0119ciem ma\u0142a firma, r\u00f3\u017cne s\u0105 wyniki wzrostu zatrudnienia. Od 5% do ok. 10%, czyli w najlepszym przypadku takim stopniu jak w najwi\u0119kszych 15,6 tys. podmiotach kt\u00f3rych wyniki co kwarta\u0142 podaje GUS. Trzymaj\u0105c si\u0119 por\u00f3wnania tych dw\u00f3ch grup przedsi\u0119biorstw ma\u0142e firmy ust\u0119powa\u0142y tez wzrostem wydajno\u015bci. Wzrost wydajno\u015bci stanowi\u0142 75% wzrostu wydajno\u015bci firm najwi\u0119kszych.<\/font><\/p>\n Celem niniejszego wpisu nie jest deprecjonowanie ma\u0142ych podmiot\u00f3w. Dane za ostatnie cztery lata wskazuj\u0105 i\u017c popularna teoria o blokowanym\u00a0 <\/span>rozwoju ma\u0142ych podmiot\u00f3w nie znajduje powa\u017cniejszego uzasadnienia. Warunki ekonomiczne w ostatnich latach (wzrost popytu) by\u0142y bardzo korzystne dla rozwoju. Rozmiary ekonomiczne (zatrudnienie, przychody itd.) sektora ma\u0142ych podmiot\u00f3w s\u0105 przede wszystkim determinowane zapotrzebowaniem na jego us\u0142ugi i ewentualne blokady administracyjne w rozwoju sektora, tak cz\u0119sto wyra\u017cane, s\u0105 grubo przesadzone. Nasycenie ma\u0142ymi firmami (liczba firm na 1 tys. mieszka\u0144c\u00f3w) wzros\u0142o w okresie 2005-2007 o 6%, czyli do 44,8. Przy por\u00f3wnaniu z danymi za 2004, co do kt\u00f3rych mam pewne w\u0105tpliwo\u015bci, wzrost wyni\u00f3s\u0142 ju\u017c tylko 3,5%. <\/font><\/p>\n W\u015br\u00f3d ma\u0142ych firm przewa\u017caj\u0105 podmioty, kt\u00f3re wype\u0142niaj\u0105 naturaln\u0105 dla siebie rol\u0119, czyli ma\u0142ych podmiot\u00f3w us\u0142ugowych jak firmy remontowo-budowlane, ma\u0142e plac\u00f3wki handlowe czy firmy przewozowe. W dominuj\u0105cej wiec cz\u0119\u015bci udzia\u0142 tych firm w gospodarce jest determinowany wzgl\u0119dnie sta\u0142ym lub powoli rosn\u0105cym popytem na ich us\u0142ugi i wzrostem zamo\u017cno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ry te\u017c przecie\u017c nie odbywa si\u0119 gwa\u0142townie. Trudno te\u017c o radykalny wzrost wydajno\u015bci, bo w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jest to niemo\u017cliwe. Post\u0119p technologiczny w ma\u0142ych punktach sprzeda\u017cy detalicznej czy firmie remontowej ma ograniczone znaczenie. <\/font><\/p>\n Obok naturalnej roli ma\u0142ych podmiot\u00f3w, ich ogromn\u0105 zalet\u0105 jest zatrudnianie os\u00f3b o niskich kwalifikacjach oraz danie mo\u017cliwo\u015bci samodzielnej dzia\u0142alno\u015bci na rynku. Sektor ma\u0142ych firm mo\u017ce by\u0107 amortyzatorem zmian zatrudnienia w gospodarce i w por\u00f3wnaniu z du\u017cymi podmiotami wydaje si\u0119 g\u00f3rowa\u0107 elastyczno\u015bci\u0105 w reakcji na zmiany rynkowe. <\/font><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej