Kilka dni temu media poda\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania emerytalnej trzynastki. Wed\u0142ug Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej (MRPiPS), \u015brodki na sfinansowanie dodatkowych emerytur maj\u0105 pochodzi\u0107 z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych (FUS), Funduszu Pracy (FP), Funduszu Emerytur Pomostowych (FEP) oraz z innych pomniejszych \u017ar\u00f3de\u0142\u00a0 z obszaru finans\u00f3w publicznych. Na emerytaln\u0105 trzynastk\u0119 mo\u017cna spojrze\u0107 z wielu perspektyw. Ja chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na podej\u015bcie rz\u0105du do idei funduszy celowych, z uwzgl\u0119dnieniem funduszy trwale deficytowych.<\/p>\n
Podane przez MRPiPS \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania tzw. trzynastej emerytury potwierdzaj\u0105, \u017ce nie ma \u017cadnych nowych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania, tylko po prostu pieni\u0105dze zostan\u0105 podebrane z kilku \u017ar\u00f3de\u0142, w tym z mniejszych ni\u017c planowano dotacji. Po raz kolejny naruszona zostaje idea funduszy celowych . Rz\u0105d PIS nie jest tu bynajmniej prekursorem. Ze wzgl\u0119du na silne obecnie podzia\u0142y polityczne i ekonomiczne, rz\u0105dy koalicji prawicowej niemal automatycznie por\u00f3wnywane s\u0105 do dzia\u0142a\u0144 rz\u0105d\u00f3w PO-PSL. Z funduszy celowych r\u00f3wnie\u017c ch\u0119tnie podbiera\u0142 pieni\u0105dze na inne cele rz\u0105d PO-PSL. Tylko, \u017ce rz\u0105d PO-PSL dokonywa\u0142 tego w radykalnie innej, gorszej, sytuacji finans\u00f3w publicznych. Tymczasem obecna koalicja, nakr\u0119ca spiral\u0119 populizmu, nie przejmuj\u0105c si\u0119 specjalnie tym co b\u0119dzie dalej.<\/p>\n
FUS jako taki nie ma \u017cadnych nadwy\u017cek. System emerytalny funkcjonuje w warunkach sta\u0142ego deficytu i deficyt ten nominalnie z biegiem lat b\u0119dzie si\u0119 zwi\u0119ksza\u0142. Sukcesem b\u0119dzie, je\u017celi w ci\u0105gu kilku najbli\u017cszych lat zatrzymamy jego wzrost w uj\u0119ciu relacji do PKB. Przedstawiciele rz\u0105du tymczasem uznali, \u017ce mniejsze od planowanych dotacje s\u0105 form\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci, wi\u0119c mo\u017cna teoretycznie zaoszcz\u0119dzone \u015brodki wyda\u0107 na tzw. trzynastki.\u00a0 To jaki\u015b absurd, ale si\u0119 dzieje i politycy uzyskali demokratyczny mandat by takie rzeczy robi\u0107. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rocznymi wydatkami FUS a wp\u0142ywam ze sk\u0142adek, po przej\u015bciowym spadku g\u0142\u00f3wnie z powodu koniunktury gospodarczej, znowu zaczyna rosn\u0105\u0107 (sumy roczne, krocz\u0105ce) w drugiej po\u0142owie 2018 r.<\/p>\n
FEP ma s\u0142u\u017cy\u0107 finansowaniu emerytur dla os\u00f3b wykonuj\u0105cych zawody\u00a0 o szczeg\u00f3lnych charakterze lub wykonywane w szczeg\u00f3lnych warunkach. Chodzi o osoby wykonuj\u0105ce wylistowane kilkadziesi\u0105t zawod\u00f3w, kt\u00f3re z racji szkodliwo\u015bci itd. b\u0119d\u0105 musia\u0142y (b\u0119d\u0105 mia\u0142y prawo) m.in. szybciej przej\u015b\u0107 na emerytur\u0119 lub zgromadzone sk\u0142adki b\u0119d\u0105 rekompensowa\u0142y utrat\u0119 zdrowia. Na chwil\u0119 obecn\u0105 FEP ma niewielk\u0105 nadwy\u017ck\u0119, ale wg prognoz ZUS w najbli\u017cszych latach FEP b\u0119dzie mia\u0142 deficyt wymagaj\u0105cy dotacji. Ten pomys\u0142 wywo\u0142a\u0142 oburzenie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, czemu trudno si\u0119 dziwi\u0107. Je\u017celi wg rz\u0105du, pomi\u0119dzy w FEP jest za du\u017co, to warto rozwa\u017cy\u0107: zmniejszenie sk\u0142adki, zwi\u0119kszenie wyp\u0142acanych \u015bwiadcze\u0144, wyd\u0142u\u017cenie listy zawod\u00f3w lub kilka innych pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n
FP to ju\u017c niemal \u2018kultowy\u2019 przedmiot sporu. Politycy traktuj\u0105 FP jak \u017celazn\u0105 rezerw\u0119 na finansowanie politycznych pomys\u0142\u00f3w i oczekiwa\u0144 p\u0142acowych wymuszonych przez tak\u0105 czy inn\u0105 grup\u0119 zawodow\u0105. W latach 2010-2015 FP mia\u0142 na przemian relatywnie ma\u0142e nadwy\u017cki i deficyty. Poprawa sytuacji gospodarczej zaowocowa\u0142a zwi\u0119kszonym nap\u0142ywem sk\u0142adek i spadkiem wyp\u0142at na zasi\u0142ki dla bezrobotnych, \u015bwiadczenia przedemerytalne, aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 itd. Efekt? Ponad 5 mld z\u0142 nadwy\u017cki w uj\u0119ciu rocznym (cztery kwarta\u0142y) na koniec III kw 2018 r. Przy rocznych wp\u0142ywach (g\u0142\u00f3wnie ze sk\u0142adek na FP) w wysoko\u015bci niemal 14 mld z\u0142 i podanej nadwy\u017cce, pojawia si\u0119 pytanie o cel i sens funkcjonowania FP w obecnej postaci i dost\u0119pie do niego polityk\u00f3w.<\/p>\n
Dzia\u0142ania obecnego rz\u0105du dobitnie okazuj\u0105, \u017ce w du\u017cym stopniu s\u0142uszna idea funduszy celowych jest nazbyt \u0142atwo naruszana przez polityk\u00f3w. Tym razem cel jest ju\u017c tylko i wy\u0142\u0105cznie populistyczny. Mniejsza dotacja do FUS powinna by\u0107 wykorzystana g\u0142\u00f3wnie do zmniejszenie deficytu finans\u00f3w publicznych, by mie\u0107 dobr\u0105 pozycj\u0119 startow\u0105 na zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 okres s\u0142abszej koniunktury. M.in. po to by chroni\u0107 emeryt\u00f3w przed ci\u0119ciem wydatk\u00f3w na \u015bwiadczenia, us\u0142ugi itd., z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 ludzie w wieku emerytalnym.<\/p>\n
Wykorzystywanie FP rodzi seri\u0119 trudnych pyta\u0144 i refleksji. Najwyra\u017aniej obecny rz\u0105d woli dawa\u0107 trzynast\u0105 emerytur\u0119 ni\u017c zwi\u0119kszy\u0107 czas otrzymywania i wielko\u015b\u0107 zasi\u0142ku dla bezrobotnych. Polska charakteryzuje si\u0119 relatywnie s\u0142abym wsparciem dla bezrobotnych. A by\u0107 mo\u017ce sk\u0142adka na FP jest po prostu za du\u017ca? W takim razie zmniejszmy j\u0105 lub cz\u0119\u015bciowo zamie\u0144my na sk\u0142adk\u0119 NFZ. Rozwi\u0105za\u0144 i pomys\u0142\u00f3w jest wiele.<\/p>\n
Traktowanie niezrealizowanych dotacji w przypadku funduszy celowych charakteryzuj\u0105cych si\u0119 trwa\u0142ym deficytem (np. FUS) jako extra pieni\u0119dzy, kt\u00f3re mo\u017cna natychmiast wyda\u0107, \u00a0jest zwyk\u0142\u0105 nieodpowiedzialno\u015bci\u0105. \u00a0Je\u017celi FP mia\u0142by utrzyma\u0107 obecn\u0105 formu\u0142\u0119, to warto si\u0119 zastanowi\u0107 nad utrudnieniem politykom dora\u017anego podbierania pieni\u0119dzy zebranych z przej\u015bciowych nadwy\u017cek.<\/p>\n
Nie chcia\u0142bym by\u0107 odebrany jako osoba pozbawiona zrozumienia dla trudnej sytuacji emeryt\u00f3w i rencist\u00f3w. Jak najbardziej mo\u017cemy podyskutowa\u0107 nad zwi\u0119kszeniem ich partycypacji w podziale dochodu w okresach prosperity. \u00a0Mo\u017cemy zmodyfikowa\u0107 obecny algorytm waloryzuj\u0105cy emerytury lub rozwa\u017cy\u0107 ide\u0119 tzw. trzynastej emerytury. Ten ostatni pomys\u0142 musia\u0142by by\u0107 w miar\u0119 precyzyjnie okre\u015blony ustawowo, by utrudni\u0107 kolejnym rz\u0105dom \u00a0populistyczne i przedwyborcze rozdawanie pieni\u0119dzy w oparciu o dora\u017ane polityczne decyzje. Inna rzecz, \u017ce emerytom i rencistom mo\u017cna pomaga\u0107 na wiele innych sposob\u00f3w nie\u0107 bezpo\u015brednie wyp\u0142aty pieni\u0119dzy. Ale to ju\u017c temat na inn\u0105 dyskusj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytaj dalej