{"id":593,"date":"2008-02-24T16:42:12","date_gmt":"2008-02-24T15:42:12","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2008\/02\/24\/nadal-mamy-problem-z-ustalaniem-wynagrodzen-za-prace-w-gospodarce\/"},"modified":"2008-02-24T16:42:12","modified_gmt":"2008-02-24T15:42:12","slug":"nadal-mamy-problem-z-ustalaniem-wynagrodzen-za-prace-w-gospodarce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2008\/02\/24\/nadal-mamy-problem-z-ustalaniem-wynagrodzen-za-prace-w-gospodarce\/","title":{"rendered":"Nadal mamy problem z ustalaniem wynagrodze\u0144 za prac\u0119 w gospodarce"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Kwestia wynagrodze\u0144 w gospodarce wolnorynkowej\u00a0 <\/span>to jedno z ciekawszych zagadnie\u0144 makroekonomicznych. Dlaczego kto\u015b zarabia kwot\u0119 x, a inny\u00a0 <\/span>x+300 z\u0142?\u00a0 <\/span>To pytanie ludzi nurtuje chyba od zawsze i zawsze wzbudza kontrowersje. Podr\u0119czniki makroekonomii nie daj\u0105 na to bezpo\u015bredniej odpowiedzi. W tych\u017ce opas\u0142ych tomach nie istnieje zr\u00f3\u017cnicowanie zawod\u00f3w. Wynagrodzenie jest konsekwencj\u0105 przydatno\u015bci rynkowej. Istotna jest zmiana wynagrodzenia \u015bredniego, mediany czy na poszczeg\u00f3lnych odcinkach rozk\u0142adu decylowego wynagrodze\u0144 w relacji do innych makroekonomicznych parametr\u00f3w ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem parametr\u00f3w przedstawiaj\u0105cych sytuacj\u0119 finansow\u0105 przedsi\u0119biorstw. Nie istnieje problem wynagrodze\u0144 pracownik\u00f3w budowlanych, nauczycieli czy bankowc\u00f3w. Z makroekonomicznego punktu widzenia jeste\u015bmy tylko zbiorowo\u015bci\u0105. Pozornie wszystko jest proste w kwestii wynagrodze\u0144 z punktu widzenia ekonomii wolnorynkowej. Pracownicy s\u0105 wynagradzani wg warto\u015bci rynkowej, a mechanizm wolnorynkowy pomaga okre\u015bli\u0107 znaczenie i udzia\u0142 poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w w gospodarce. Bior\u0105c te pozornie proste zasady pod uwag\u0119, problem w\u0142a\u015bciwego wynagrodzenia nie powinien istnie\u0107 i w zasadzie nie powinno by\u0107 z tym problemu. <\/p>\n

Tu na chwil\u0119 przerw\u0119 rozwa\u017cania i przedstawi\u0119 co jest przyczyn\u0105 po\u015bwiecenia na nie czasu. Ot\u00f3\u017c analityk ekonomiczny X z banku Y ( kto chce zna\u0107 wi\u0119cej niech si\u0119gnie do „Parkietu” z 22.02.2008 r., „W kolejce po podwy\u017cki p\u0142ac”) podj\u0105\u0142 temat presji na wzrost wynagrodze\u0144 kilku grup zawodowych w do\u015b\u0107 charakterystyczny dla makroekonomist\u00f3w spos\u00f3b. Podam oddaj\u0105ce ide\u0119 artyku\u0142u dwa cytaty:<\/p>\n

„Ci, kt\u00f3rzy ustawiaj\u0105 si\u0119 w kolejce po wy\u017csze p\u0142ace, \u015bwiadomie lub nie ustawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w kolejce po dro\u017cszy kredyt (nie tylko dla nich, ale tak\u017ce dla ich pracodawc\u00f3w)”. „Pami\u0119tajmy, \u017ce wspomniane grupy zawodowe (M\u017b –\u00a0 <\/span>autor zdanie wy\u017cej wymienia\u0142 celnik\u00f3w, piel\u0119gniarki i pocztowc\u00f3w) nale\u017c\u0105 do grona os\u00f3b, kt\u00f3re ma\u0142o oszcz\u0119dzaj\u0105 – dodatkowy doch\u00f3d (o ile rzeczywi\u015bcie go wywalcz\u0105) prawdopodobnie przeznacz\u0105 na konsumpcj\u0119, dodaj\u0105c znowu kilka miliard\u00f3w w postaci zagregowanych wydatk\u00f3w”. <\/p>\n

To do zasady, nie neguj\u0119 s\u0142uszno\u015bci tych stwierdze\u0144. Z makroekonomicznego punktu widzenia faktycznie przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 presja na wynagrodzenia powoduje przykre konsekwencje dla inflacji i ceny pieni\u0105dza. R\u00f3wnie\u017c prawd\u0105 jest \u017ce znaczne podwy\u017cki o szerokim zasi\u0119gu (np. dla setek tysi\u0119cy os\u00f3b) dla grup o niskich dochodach powoduj\u0105 impuls popytowy o przykrych dla gospodarki konsekwencjach. Chodzi tu o sytuacj\u0119, kiedy kto\u015b z wynagrodzeniem netto 1000 z\u0142 dostaje np. 400 z\u0142 dodatkowo. Niemal natychmiast taka osoba uzupe\u0142nia wyposa\u017cenie gospodarstwa domowego lub wymienia na nowe. <\/p>\n

Wracaj\u0105c do rozwa\u017ca\u0144, przyjmuj\u0105 konwencj\u0119 nieco romantyczn\u0105, bo – jak wy\u017cej wspomnia\u0142em – prawa ekonomii bywaj\u0105 twarde. Granic\u0105 rozwa\u017ca\u0144 o niedop\u0142aceniu niekt\u00f3rych grup zawodowych op\u0142acanych z bud\u017cetu czy emeryt\u00f3w s\u0105 niestety pochodn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci bud\u017cetu i obci\u0105\u017cania innych grup zawodowych czy przedsi\u0119biorstw (mowa o stronie wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych). Niemniej warto sobie powiedzie\u0107 par\u0119 rzeczy. Mam tu na my\u015bli problem, i to powa\u017cny moim zdaniem, z podej\u015bciem do kwestii wynagrodze\u0144 w gospodarce w\u015br\u00f3d makroekonomist\u00f3w (przynajmniej tych kt\u00f3rzy ch\u0119tnie przedstawiaj\u0105 swoje zdanie w mediach), kt\u00f3rzy stoj\u0105 na tym tematem jakby okrakiem. Z jednej strony chc\u0105 si\u0119 wypowiada\u0107 w tej kwestii, a z drugiej nie chc\u0105 przyzna\u0107 si\u0119 do pewnej nieporadno\u015bci oraz tego \u017ce problemy z ustalaniem wynagrodze\u0144 w gospodarce wymagaj\u0105 powa\u017cnej wiedzy o poszczeg\u00f3lnych sektorach, czyli ekonomik bran\u017cowych. <\/p>\n

Jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, teoretycznie problemu wynagrodze\u0144 nie powinno by\u0107 w gospodarce wolnorynkowej, poniewa\u017c obiektywne mechanizmy ekonomiczne w naturalny spos\u00f3b powinny regulowa\u0107 wielko\u015b\u0107 wynagrodze\u0144. Jednak dochodzimy do miejsca kiedy teoria ekonomiczna nie daje \u017cadnych wskaz\u00f3wek. Decyzj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa i z powod\u00f3w nawet czysto\u00a0 <\/span>obiektywnych mamy w gospodarce sektor pa\u0144stwowy. Spo\u0142ecze\u0144stwo jest zgodne co do tego \u017ce chcemy mie\u0107 silnie upa\u0144stwowiony sektor edukacji, ochrony zdrowia, obrony i bezpiecze\u0144stwa oraz administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105. To ogromna rzesza ludzi kt\u00f3rych wynagrodzenia trudno ustali\u0107 za pomoc\u0105 naturalnego mechanizmu rynkowego. W naszych warunkach wynagrodzenia tej grupy ludzi s\u0105 wypadkow\u0105 por\u00f3wna\u0144 z sektorem prywatnym, mo\u017cliwo\u015bci bud\u017cetowych oraz sytuacji na rynku pracy. Wbrew pozorom, ustalenie wynagrodze\u0144 w sektorze prywatnym\/skomercjalizowanym r\u00f3wnie\u017c nieco odbiega od podr\u0119cznikowego idea\u0142u. Mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 przyk\u0142adowo wynagrodzenia w sektorze paliwowym, bankowym czy elektroenergetycznym z innymi sektorami nale\u017c\u0105cymi do sektor\u00f3w prywatnego czy pa\u0144stwowego, podobnych\u00a0 <\/span>w rozumieniu wymaganych kwalifikacji pracownik\u00f3w i skali skomplikowania procesu wytwarzania dobra czy us\u0142ugi. Tutaj problemem jest efekt skali i znaczenie sektor\u00f3w dla gospodarki. W tych sektorach znacznie \u0142atwiej ustali\u0107 wy\u017csze wynagrodzenia i przerzuci\u0107 ich koszt na otoczenie gospodarcze. Inaczej te\u017c reaguj\u0105 wynagrodzenia w okresie koniunktury gospodarczej. Pracownicy sektor\u00f3w od kt\u00f3rych gospodarka jest uzale\u017cniona, na og\u00f3\u0142 szybciej otrzymuj\u0105 podwy\u017cki i wcale nie musi to by\u0107 uzale\u017cnione od faktycznego wzrostu wydajno\u015bci. Pracownicy op\u0142acani z bud\u017cetu natomiast maj\u0105 wynagrodzenia ustalane w znacznym stopniu na bazie wska\u017anik\u00f3w indeksacyjnych, kt\u00f3rych wielko\u015b\u0107 jest ewentualnie korygowana z pewnym op\u00f3\u017anieniem co wywo\u0142uje niejednokrotnie ostr\u0105 reakcj\u0119 tych grup i posuwanie si\u0119 do irracjonalnych \u017c\u0105da\u0144. Zaznaczam \u017ce tym tekstem nie zamierzam usprawiedliwia\u0107 wszystkich \u017c\u0105da\u0144 grup kt\u00f3re przedstawi\u0142y w ostatnich miesi\u0105cach swoje oczekiwania, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest niepowa\u017cna czy tez po prostu g\u0142upia, czemu nie raz dawa\u0142em ju\u017c wyraz na swojej stronie. <\/p>\n

Wskazane wy\u017cej mankamenty mechanizmu ustalania wynagrodze\u0144 oraz naturalne ograniczenia bud\u017cetowe powoduj\u0119 jednak \u017ce w efekcie mamy do czynienia z nier\u00f3wnomiernym roz\u0142o\u017ceniem profit\u00f3w i koszt\u00f3w w gospodarce. Wystarczy przejrze\u0107 zmiany wynagrodze\u0144 z minionych kilkunastu latach, by zauwa\u017cy\u0107 kt\u00f3re grupy zawodowe \u0142atwiej\/cz\u0119\u015bciej „za\u0142apuj\u0105” si\u0119 na profity z tytu\u0142u koniunktury, a kt\u00f3re nie. <\/p>\n

Wola\u0142bym wi\u0119c, \u017ceby prezentuj\u0105cy ch\u0119tnie w mediach swoje pogl\u0105dy makroekonomi\u015bci g\u0142\u0119biej wnikali w problematyk\u0119 mechanizm\u00f3w kszta\u0142towania wynagrodze\u0144 ni\u017c zbywali je w zaprezentowany wy\u017cej spos\u00f3b (patrz: za\u0142\u0105czone wy\u017cej cytaty). Temat \u0142atwy nie jest i powiem nawet, \u017ce bior\u0105c pod uwag\u0119 spo\u0142eczne znaczenie wielu zawod\u00f3w, rzetelne wynagrodzenie jest w 100% niemo\u017cliwe. By by\u0107 lepiej zrozumianym podam taki przyk\u0142ad. Ponad dwa lata temu by\u0142em na obligatoryjnym szkoleniu BHP, gdzie mia\u0142em okazj\u0119 wys\u0142ucha\u0107 m\u0142odego lekarza z pogotowia ratunkowego. Dlaczego cz\u0142owiek od kt\u00f3rego wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci podj\u0119cia b\u0142yskawicznych decyzji zale\u017cy ludzkie \u017cycie i zdrowie, zarabia mniej ode mnie, czyli pracownika bankowo\u015bci ? Od razu zaznaczam \u017ce po zapoznaniu si\u0119 z dok\u0142adnymi danymi przedstawiaj\u0105cymi problemy s\u0142u\u017cby zdrowia, t\u0142umaczenie typu „bo s\u0142u\u017cba zdrowia musi by\u0107 zreformowana” jest tylko wybiegiem os\u00f3b maj\u0105cych co najwy\u017cej skromne o tym poj\u0119cie. <\/p>\n

Podej\u015bcie zaprezentowane w cytowanych zdaniach powoduje, \u017ce niekt\u00f3re grupy zawodowe czy spo\u0142eczne b\u0119d\u0105 cz\u0119\u015bciej traktowane jako szkodliwe z punktu widzenia ryzyka destabilizacji r\u00f3wnowagi makroekonomicznej, tylko dlatego \u017ce u\u0142omny mechanizm kszta\u0142towania wynagrodze\u0144 b\u0119dzie je spycha\u0142 na koniec kolejki. Wola\u0142bym \u017ceby ekonomi\u015bci nieco bli\u017cej przyjrzeli si\u0119 przyk\u0142adowo mechanizmom indeksacyjnym, finansowaniu s\u0142u\u017cby zdrowia itd. S\u0105dz\u0119 \u017ce bli\u017csze zapoznanie si\u0119 z problematyk\u0105 wynagrodze\u0144 w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w, zaowocowa\u0142oby ciekawymi rozwi\u0105zaniami chocia\u017cby na potrzeby negocjacji w Komisji Tr\u00f3jstronnej. Pozostawanie na pozycji doktrynalnej i na wysokim poziomie abstrakcji powoduje moim zdaniem zmniejszenie autorytetu tego \u015brodowiska. A szkoda bo b\u0119dzie on jeszcze nie raz potrzebny. Jak na razie to jest kiepsko. Makroekonomi\u015bci szerokim \u0142ukiem omijaj\u0105 temat wynagrodze\u0144 b\u0105d\u017a s\u0105dz\u0105, \u017ce ekonomi\u015bcie wyznaj\u0105cemu wolnorynkowe zasady w gospodarce, nie wypada nawet zg\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w problematyk\u0119 ustalania wynagrodze\u0144 w sektorach pa\u0144stwowych. Artyku\u0142, fragmenty kt\u00f3rego przytoczy\u0142em, jest \u015bwietnym przyk\u0142adem. Wcale nie oczekuje znalezienia z\u0142otego \u015brodka, kt\u00f3ry wprowadzi powszechn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 o ile co\u015b takiego w og\u00f3le istnieje. Nie wyobra\u017cam sobie r\u00f3wnie\u017c, ani tego nie sugeruj\u0119, tworzenia kolejnego wcielenia „popiwku”, czy innego rozwi\u0105zania obci\u0105\u017caj\u0105cego wynagrodzenia jednej grupy zawodowej i przekazywania tych \u015brodk\u00f3w innej. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce \u015brodowisko makroekonomist\u00f3w ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 narzucenia uczestnikom sporu publicznego (politycy, publicy\u015bci i protestuj\u0105ce \u015brodowiska) o wynagrodzeniach, radykalnie wy\u017cszy poziom. Inaczej spory o wynagrodzenia b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y tak jak obecnie i ca\u0142y problem nadal pozostanie na barkach polityk\u00f3w.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

<\/p>\n

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/593"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/593\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}