{"id":622,"date":"2007-11-15T01:26:27","date_gmt":"2007-11-15T00:26:27","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2007\/11\/15\/moze-rpo-zreformuje-krus\/"},"modified":"2007-11-15T01:26:27","modified_gmt":"2007-11-15T00:26:27","slug":"moze-rpo-zreformuje-krus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2007\/11\/15\/moze-rpo-zreformuje-krus\/","title":{"rendered":"Mo\u017ce RPO zreformuje KRUS"},"content":{"rendered":"

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) zrobi\u0142 politykom solidnego psikusa i by\u0107 mo\u017ce zapisze si\u0119 w najnowszej historii gospodarczej jako reformator i uzdrowiciel finans\u00f3w publicznych. Jego pomys\u0142 wniesienia skargi do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego powa\u017cnie zaskoczy\u0142 polityk\u00f3w z nowej koalicji, kt\u00f3rzy posun\u0119li si\u0119 nawet do sugestii o polityczne pod\u0142o\u017ce takiej decyzji (dlaczego PRO nie zrobi\u0142 tego w czasie poprzednich rz\u0105d\u00f3w). Co ciekawe, w opinii wielu ekspert\u00f3w losy skargi s\u0105 przesadzone, tzn. TK zaakceptuje s\u0142uszno\u015b\u0107 skargi, co b\u0119dzie oznacza\u0142o konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia przez rz\u0105d dzia\u0142a\u0144. A jakich? Ot\u00f3\u017c RPO w skardze zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na fakt, i\u017c finansowanie sk\u0142adek przez bud\u017cet na ubezpieczenie zdrowotne rolnik\u00f3w bez wzgl\u0119du na wysoko\u015b\u0107 ich dochod\u00f3w jest niekonstytucyjne. Tymczasem – wg RPO – rolnicy s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 pod wzgl\u0119dem dochodowym grup\u0105, co oznacza \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich mo\u017ce w wi\u0119kszym stopniu lub stopniu takim jak inne grupy zawodowe, pokrywa\u0107 swoje sk\u0142adki. Jednym z cel\u00f3w RPO jest zmuszenie decydent\u00f3w (polityk\u00f3w) do podj\u0119cia tematu i zlikwidowaniu tego\u017c niesprawiedliwego zr\u00f3\u017cnicowania. Tak wiec z ca\u0142kiem nieoczekiwanej strony problem KRUSu od lat omijany przez polityk\u00f3w, ma szans\u0119 na co najmniej zmniejszenie swojej skali. Sama sk\u0142daka zdrowotna oczywi\u015bcie wszystkiego nie za\u0142atwia, ale mo\u017ce pom\u00f3c prze\u0142ama\u0107 bariery. <\/font><\/p>\n

W artykule pomin\u0119 organizacyjne problemy, typu czy utrzyma\u0107 KRUS, czy te\u017c wcieli\u0107 rolnik\u00f3w do powszechnego systemu emerytalnego. Podstawowym problemem jest ustalenie grupy docelowej, czyli tej grupy rolnik\u00f3w kt\u00f3ra mo\u017ce pokry\u0107 swoje sk\u0142adki oraz osoby nie zwi\u0105zane bezpo\u015brednio z rolnictwem, a kt\u00f3re wskutek luk prawnych „przecisn\u0119\u0142y” si\u0119 do KRUSu<\/b>. W zwi\u0105zku z tym, nie b\u0119d\u0119 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dodatkowo rozwodzi\u0142 nad kwesti\u0105 w pewnym stopniu zwi\u0105zan\u0105 z omawianym problemem, czyli jak zmieni\u0107 zasady opodatkowania rolnik\u00f3w, co mog\u0142oby si\u0119 m.in. przyczyni\u0107 do lepszego poznania dochod\u00f3w rolniczych oraz zmniejszy\u0107 wyodr\u0119bnienie podatkowe tej grupy zawodowej w obecnym systemie podatkowym. Niekt\u00f3rzy ekonomi\u015bci widz\u0105 w tym panaceum na obecne problemy, ale w rzeczywisto\u015bci dla ma\u0142ych gospodarstw, czyli dla wi\u0119kszo\u015bci, i tak trzeba b\u0119dzie stworzy\u0107 uproszczon\u0105 form\u0119 podatku dochodowego (jak karta podatkowa czy rycza\u0142t). <\/font><\/p>\n

Problem KRUSu istnieje pewnie od chwili jego powstania, czyli 1990 r. (przyjmuje dat\u0119 ustawy, kt\u00f3ra regulowa\u0142a ubezpieczenie rolnik\u00f3w) co najmniej ju\u017c po kilku latach wiedziano, \u017ce utrzymywanie zr\u00f3\u017cnicowanych system\u00f3w ubezpieczenia prowadzi do patologii. Oczywi\u015bcie nie samo instytucjonalne wyodr\u0119bnienie by\u0142o powodem dzisiejszych problem\u00f3w, ale bardzo pomaga\u0142o w ich zaistnieniu.\u00a0 <\/span>W efekcie rolnik p\u0142aci kilka razy mniej na rzecz swojego ubezpieczenia, uzyskuj\u0105c niewiele mniej ni\u017c osoba pracuj\u0105ca poza rolnictwem. Pa\u0144stwo, czyli pozostali podatnicy, dop\u0142acaj\u0105 ponad 90%. Taka skala dop\u0142at stale jest motywowana znacznie trudniejsz\u0105 sytuacj\u0105 materialn\u0105 rolnik\u00f3w przy braku alternatyw dla os\u00f3b pracuj\u0105cych w rolnictwie oraz zasz\u0142o\u015bciami historycznymi w krajowym systemie emerytalnym. Bud\u017cet dop\u0142aca nie tylko do rolnik\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c do cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin. \u0141\u0105cznie daje to prawie 2,6 mln os\u00f3b. Samych gospodarstw rolnych, w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej definicji jest ok. 1,8 (wg w\u0119\u017cszej definicji). Oko\u0142o 700 tys. gospodarstw rolnych ma powierzchnie od 1 do 3 ha. Drugie tyle jest w przedziale od 3 do 10 ha. Przemiany rynkowe powoduj\u0105 podzia\u0142. Przeci\u0119tne polskie gospodarstwo ma ok. 10 ha, czyli 4-5 razy mniej ni\u017c we Francji, Niemczech, czy Wielkiej Brytanii. Oczywi\u015bcie s\u0105 kraje ze \u015bredni\u0105 zbli\u017cona do Polski (Portugalia, W\u0119gry, W\u0142ochy, Grecja), ale jest to niewielkie pocieszenie. Generalnie rolnictwo mamy rozdrobnione, ale zgodnie z konstytucja, podstaw\u0105 krajowego rolnictwa ma by\u0107 gospodarstwo rodzinne. Niestety prawa ekonomii, pomimo wsparcia pa\u0144stwa dla rolnictwa, s\u0105 nieugi\u0119te i wi\u0119kszo\u015b\u0107 rolnik\u00f3w \u017cyje znacznie poni\u017cej \u015bredniej. Wg danych GUS za 2006 r. doch\u00f3d rozporz\u0105dzalny na 1 osob\u0119 w rodzinie w rolnictwie to 690 z\u0142., czyli minimalnie wi\u0119cej ni\u017c w na 1 osob\u0119 w gospodarstwie domowym rencist\u00f3w lub os\u00f3b na stanowisku robotniczym. Wszystkim pozosta\u0142ym \u017cyje si\u0119 – \u015brednio – lepiej. Czyli 1 osobie w gospodarstwie domowych os\u00f3b pracuj\u0105cych na w\u0142asny rachunek o 60%, os\u00f3b na stanowiskach nierobotniczych o 63%, emeryt\u00f3w o 37%. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dodatkowo skromniejszy dost\u0119p do szeregu osi\u0105gni\u0119\u0107 cywilizacyjnych, to \u017cycie na wsi \u015bmia\u0142o mo\u017cna uzna\u0107 za trudne. Nie u\u0142atwia tego fatalna struktura wykszta\u0142cenia. A\u017c 65% \u017cyj\u0105cych na wsi nie przekracza wykszta\u0142cenia zawodowego. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi ma niewielkie szanse na znalezienie dobrej pracy w „mie\u015bcie” lub mitycznych ju\u017c wiejskich us\u0142ugach, kt\u00f3rych szeroki rozw\u00f3j jest raczej cech\u0105 spo\u0142eczno\u015bci bogatszych. Ko\u0144cz\u0105c to statystyk\u0119, warto przytoczy\u0107 minimalna powierzchni\u0119 gospodarstwa, przy kt\u00f3rej podstawowe produkcje staj\u0105 si\u0119 op\u0142acalne. Dla warzywniczych jest to 3,3 ha; sadowniczych 11,9 ha; specjalistyczne mleczne 13,3 ha; specjalistyczne mi\u0119sne 18,2; mieszane (ro\u015blinno-zwierz\u0119ce) 22,4 ha; zbo\u017cowe 50,6 ha. Te liczby m\u00f3wi\u0119 same za siebie. Tak wi\u0119c szans\u0119 na \u017cycie z produkcji na rynek ma trzysta kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy najwi\u0119kszych gospodarstw. Natomiast fachowcy z bran\u017cy szacuj\u0105 wg ESU, i\u017c \u015bmia\u0142o mo\u017ce rywalizowa\u0107 z rolnikami zachodnimi ju\u017c tylko ok. 240 tys. gospodarstw. Wej\u015bcie do UE nie zatrzyma\u0142o proces\u00f3w efektywno\u015bciowych z ostatnich lat. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce je tylko os\u0142odzi\u0142o. \u00a0<\/span>Wbrew spotykanym czasami opiniom, same przemiany rynkowe sprzed kilkunastu lat by\u0142y nie lada uderzeniem dla rolnictwa, kt\u00f3remu obok coraz bardziej rozkapryszonego konsumenta wyr\u00f3s\u0142 bardzo wymagaj\u0105cy partner – przemys\u0142 przetw\u00f3rstwa spo\u017cywczego. Z roku na rok przybywa gospodarstw produkuj\u0105cych tylko- lub g\u0142\u00f3wnie na w\u0142asne potrzeby. Obecnie szacuje si\u0119, \u017ce ju\u017c tylko 50% gospodarstw zwi\u0105zana jest z rynkiem. W ostatnich latach, m.in. z powodu przygotowa\u0144 do wst\u0105pienia do UE ( a by\u0142 to dla rolnictwa naprawd\u0119 nie lada wysi\u0142ek), gospodarstwo zwi\u0105zanych z rynkiem ubywa o od 1% do nawet 1,5% rocznie w rozumieniu struktury. Dzieje si\u0119 tak nawet wbrew temu i\u017c miasto wci\u0105\u017c jeszcze nie jest alternatyw\u0105 dla wielu rolnik\u00f3w wypchni\u0119tych z rynku. <\/font><\/p>\n

Zrobi\u0142em statystyczny rys rolnictwa by podkre\u015bli\u0107, \u017ce przewa\u017caj\u0105ca liczba \u017cyj\u0105cych z rolnictwa nie b\u0119dzie w stanie p\u0142aci\u0107 pe\u0142nych sk\u0142adek ubezpieczeniowych i chyba tak na powa\u017cnie nikt tego nie oczekuje. Przesadne podwy\u017cszenie sk\u0142adek dla wszystkich spowoduje poszerzenie tylko sfery ub\u00f3stwa w rolnictwie. Zreszt\u0105 to raczej tez nie jest dyskutowane. Uwaga skupia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wi\u0119kszych i dynamicznie rozwijaj\u0105cych si\u0119 gospodarstwach. Jedno co mnie ciekawi i bawi w politycznym podej\u015bciu do KRUSu jest przyjmowane z g\u00f3ry za\u0142o\u017cenia, \u017ce jakakolwiek dyskusja o zwi\u0119kszonych sk\u0142adkach spowoduje ubytek elektoratu. Je\u017celi, co zaraz wyka\u017c\u0119, to niewielki. Ale \u0142atwo na pewno nie b\u0119dzie. Ju\u017c obecnie Waldemar Pawlak, warunkuje podniesienie sk\u0142adek wzrostem wyp\u0142acanych \u015bwiadcze\u0144. Ale przecie\u017c tu chodzi o zbli\u017cenie sk\u0142adki do pobieranego \u015bwiadczenia \u015aledz\u0105c na przestrzeni ostatnich lat dyskusj\u0119 o KRUSie i sk\u0142adkach, musze powiedzie\u0107 \u017ce najm\u0105drzej pisali o tym przedstawiciele uczelni czy instytut\u00f3w rolniczych lub tez osoby kiedy\u015b lub obecnie zawodowo z KRUSem zwi\u0105zane. \u015awietnie potrafi\u0105 wskaza\u0107 (a przynajmniej zarysowa\u0107) grup\u0119 kt\u00f3rej podwy\u017cki sk\u0142adek powinny dotyczy\u0107. Tym bardziej, \u017ce wej\u015bcie do UE przyczyni\u0142o si\u0119 do wykreowania sporej grupy krajowych farmer\u00f3w. Dane s\u0105 wi\u0119c na podane jak talerzu i nie s\u0105dz\u0119 by dyskusja i ewentualne decyzje wywo\u0142a\u0142y spo\u0142eczny sprzeciw. Obecnie w \u015bwiecie politycznym przewa\u017ca niepotrzebny l\u0119k, bo doprecyzowanie\/zdefiniowanie grupy bogatszych rolnik\u00f3w to raczej niewielki problem. Owszem, trzeba si\u0119 b\u0119dzie zmierzy\u0107 z przedstawicielami rolnik\u00f3w, dla kt\u00f3rych ju\u017c tylko zwi\u0119kszenie rocznie sk\u0142adek o prawie 360 z\u0142 na osob\u0119 z gospodarstwa rolnika z min. 50 ha, to maksimum (a liczba takich to tylko 22 tysi\u0105ce).<\/font><\/p>\n

Wg r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w w\u015br\u00f3d obecnie ubezpieczonych w KRUS 1,6 mln os\u00f3b prawie 0,3 mln to osoby kt\u00f3re w KRUSie by\u0107 w og\u00f3le nie powinny. Na samych sk\u0142adkach zdrowotnych mo\u017cna tu odzyska\u0107 mniejsze kilkaset mln z\u0142. W zale\u017cno\u015bci od szacunk\u00f3w, gdyby pe\u0142ne sk\u0142adki p\u0142acili rolnicy z gospodarstw powy\u017cej 10 ha da\u0142oby to dodatkowo miedzy 2 a 3 mld z\u0142, za\u015b powy\u017csza propozycja rolnik\u00f3w to nieporozumienie. \u015arednia 2,5 mld z\u0142 to raczej przesada w najbli\u017cszych latach, ale 1 mld z\u0142 to bardzo realna kwota i bardzo du\u017ca, mo\u017cliwa do odzyskania w \u015brednim terminie. Ciekawy jestem czy w obecnej kadencji Parlamentu, reforma ubezpiecze\u0144 rolniczych „przejdzie”.<\/font><\/p>\n

\n

\u00a0<\/font><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}