Prezes NBP udzieli\u0142 kilka dni temu wywiadu dla gazety „Dziennik”. W rozmowie przewa\u017ca\u0142a problematyka ewentualnej podwy\u017cki stopy preferencyjnej w najbli\u017cszym czasie. Poni\u017cej nie chcia\u0142bym si\u0119 akurat zajmowa\u0107 zmian\u0105 st\u00f3p, a skupi\u0107 na atmosferze jak\u0105 wywo\u0142uj\u0105 wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP.<\/p>\n
Wpierw troch\u0119 tre\u015bci tytu\u0142em wprowadzenia. Jako osoba zwi\u0105zana kilka lat temu zawodowo z rynkiem finansowym, pami\u0119tam jeszcze czasy Hanny Gronkiewicz-Waltz. Ju\u017c wtedy starali\u015bmy si\u0119 dok\u0142adnie czyta\u0107 i wykr\u0119ca\u0107 niemal na lewa stron\u0105 wypowiedzi Prezes NBP. Kiedy powsta\u0142a Rada Polityki Pieni\u0119\u017cnej (luty 1998 r.) powsta\u0142a konieczno\u015b\u0107 studiowania wypowiedzi nie jednej, a dziesi\u0119ciu os\u00f3b. Po co to wszystko? \u017beby jak najprecyzyjniej okre\u015bli\u0107 moment kolejnej zmiany st\u00f3p, albo przynajmniej pozna\u0107 opinie RPP. Opinie takie maj\u0105 moc wp\u0142ywania na bie\u017c\u0105ce poziomy st\u00f3p procentowych. Rynek ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w opinie korygowa\u0142 swoje nastawienie (krzyw\u0105 rentowno\u015bci) odno\u015bnie przysz\u0142o\u015bci. St\u0105d ka\u017cda wypowied\u017a w radiu, telewizji czy dla prasy, nawet je\u017celi jest tylko kilkuzdaniowa, natychmiast jest analizowana przez setki dealer\u00f3w w Polsce (i nie tylko) i filtrowana pod k\u0105tem wyci\u0105gni\u0119cia maksimum informacji. Dla przeci\u0119tnego Polaka \u015bledzenie tych informacji jest dosy\u0107 trudne, bo nie do\u015b\u0107 \u017ce w ci\u0105gu miesi\u0105ca takich istotnych informacji jest kilka lub wi\u0119cej, to s\u0105 porozrzucane po r\u00f3\u017cnych mediach. Dla dealer\u00f3w instytucji finansowych sprawa jest prostsza, bo dostaj\u0105 gotowe raporty od analityk\u00f3w makroekonomicznych, przegl\u0105daj\u0105 s\u0142u\u017cbow\u0105 pras\u0119 albo po prostu na monitorach informacyjnych, przed kt\u00f3rymi siedz\u0105, maj\u0105 te informacje „wrzucane” przez agencje informacyjne. A wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne. Czasami jest to wywiad bezpo\u015brednio po\u015bwi\u0119cony oczekiwanej zmianie st\u00f3p. Czasami fragmenty z rozm\u00f3w na inne tematy, gdzie przedstawiciel RPP zosta\u0142 jedynie zagadni\u0119ty o bie\u017c\u0105c\u0105 sytuacj\u0119 na rynku. Bywaj\u0105 te\u017c artyku\u0142y w prasie poruszaj\u0105ce problemy ekonomiczne nie zawsze bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z polityk\u0105 pieni\u0119\u017cn\u0105.<\/p>\n
W tym momencie trzeba na chwil\u0119 powr\u00f3ci\u0107 do osi\u0105gni\u0119\u0107 makroekonomii. Obecny dorobek makroekonomiczny pozwala okre\u015bli\u0107 w jakich warunkach bank centralny b\u0105d\u017a wyznaczone do tego gremium fachowc\u00f3w, powinno dokona\u0107 zmian stopy procentowej<\/u>. Niestety nikt nie wymy\u015bli\u0142 wzoru, kt\u00f3ry dok\u0142adnie wska\u017ce miesi\u0105c w jakim taka decyzja powinna by\u0107 podj\u0119ta i jak du\u017ca zmiana powinna by\u0107 dokonana (chocia\u017c…., kt\u00f3\u017c nie bawi\u0142 si\u0119 wzorem Taylora pr\u00f3buj\u0105c bezskutecznie u\u0142atwi\u0107 sobie \u017cycie<\/u>?). Najcz\u0119\u015bciej rynek jest \u015bwiadom, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych kilku miesi\u0119cy (abstrahuj\u0119 od obecnej sytuacji) nale\u017cy oczekiwa\u0107 zmiany. Problem w tym, \u017ce „kilka” to mo\u017ce by\u0107 od 2 do 9 miesi\u0119cy. Powiedzmy w bardzo du\u017cym uproszczeniu, \u017ce dobry makroekonomista by\u0107 mo\u017ce jest w stanie skr\u00f3ci\u0107 ten okres do 6-7 miesi\u0119cy w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w. „Wi\u0119kszo\u015b\u0107” nie obejmuje sytuacji obecnej, faktycznie do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowej w naszej najnowszej historii gospodarki wolnorynkowej. Problem w tym, \u017ce dla rynku to za ma\u0142o. Rynek chce precyzyjniejszego wskazania. Precyzyjne wskazanie pozwala na dok\u0142adna zaplanowanie i przyj\u0119cie pozycji rynkowej wraz z jej finansowaniem. Ale to jest ten moment, kiedy rynek odrywa si\u0119 od makroekonomii i wchodzi raczej w pole psychologii i to bardziej w\u0142asnej ni\u017c cz\u0142onk\u00f3w RPP<\/b>. Zaczyna si\u0119 wtedy studiowanie wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to wypowiedzi do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie i oszcz\u0119dne, a ju\u017c na pewno nie zawieraj\u0105 jednoznacznych wskaza\u0144 typu „podniesiemy za miesi\u0105c”, „obni\u017cymy o 0,25% za dwa”. Oczywi\u015bcie warto te wypowiedzi \u015bledzi\u0107, bo mo\u017ce pom\u00f3c to oszacowa\u0107 rozk\u0142ad g\u0142os\u00f3w w kolejnych g\u0142osowaniach RPP i wskaza\u0107 posiedzenie Rady, na kt\u00f3rym decyzja o oczekiwanej zmianie b\u0119dzie podj\u0119ta<\/u>. Ale powtarzam, „mo\u017ce pom\u00f3c”. Raczej nigdy nie by\u0142o tak, \u017ce Rada zupe\u0142nie rozmija\u0142a si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 ekonomiczn\u0105, wi\u0119c cz\u0142onkowie Rady w ko\u0144cu wymaganej przez sytuacj\u0119 makroekonomiczn\u0105 zmiany dokonuj\u0105. Z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 powiem, \u017ce lepiej wi\u0119c \u015bledzi\u0107 dok\u0142adnie sytuacj\u0119 makroekonomiczn\u0105 i dodatkowo czyta\u0107 komunikaty RPP ni\u017c dokonywa\u0107 ekwilibrystycznych interpretacji wypowiedzi Prezesa NBP i pozosta\u0142ych dziewi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w Rady Polityki Pieni\u0119\u017cnej. W Gazecie Wyborczej z 16 IV jeden z makroekonomist\u00f3w sporo miejsca po\u015bwi\u0119ci\u0142 na opini\u0119 dot. wywiadu udzielonego przez Prezesa NBP. Nie jestem w stanie powt\u00f3rzy\u0107 ca\u0142ego wywodu, w stylu: Prezes kontruje wypowiedzi innego cz\u0142onka RPP z marca, bo chce wywrze\u0107 presje przed spotkaniem Rady w reakcji na niefrasobliwie skonstruowany komunikat RPP po lutowym posiedzeniu kt\u00f3ry rzekomo zmyli\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 rynku, itd. itp. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 artyku\u0142u po\u015bwi\u0119cona by\u0142a tego typu ukrytym rzekomo intencjom Prezesa NBP. <\/span>Nie staram si\u0119 nawet precyzyjnie tego przedstawi\u0107, bo nie spos\u00f3b, gdy\u017c by\u0142 to szereg domniema\u0144, zarzut\u00f3w i teorii z pogranicza spiskowych (autor domniemuje, co autorzy s\u0142\u00f3w mieli na my\u015bli wobec bardzo og\u00f3lnych ich wypowiedzi), gdzie autor artyku\u0142u przypisa\u0142 sobie wyj\u0105tkow\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania mi\u0119dzy wierszami i rozumienia zale\u017cno\u015bci wypowiedziami cz\u0142onk\u00f3w RPP a zachowaniem rynku finansowego. <\/p>\n W\u0142a\u015bnie to zach\u0119ci\u0142o mnie do podj\u0119cia kwestii interpretacji wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 makroekonomist\u00f3w zwi\u0105zana z rynkiem finansowym i analityk\u00f3w po\u015bwi\u0119ca mn\u00f3stwo energii i czasu na interpretacje wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP. Gdyby te interpretacje ko\u0144czy\u0142y si\u0119 jedynie na wyci\u0105gni\u0119ciu zawartych tam informacji, to ok. Poniewa\u017c jednak na og\u00f3\u0142 wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP – jak wspomnia\u0142em – s\u0105 bardzo oszcz\u0119dne w precyzyjne informacje, to cz\u0119\u015b\u0107 finansowego \u015brodowiska zaczyna budowa\u0107 teorie, kt\u00f3rych sama pada czasami ofiar\u0105<\/u>. Dla przyk\u0142adu podam, \u017ce w tym\u017ce artykule jest zarzut pod adresem Prezesa NBP, \u017ce ch\u0142odzi oczekiwania wzrostu st\u00f3p, gdy tymczasem rynek w\u0142a\u015bnie zacz\u0105\u0142 \u017cy\u0107 prze\u015bwiadczeniem, \u017ce Rada w kwietniu podniesie stopy o 0,25%. S\u0142owa Prezesa s\u0105 tylko jego s\u0142owami i na g\u0142osowaniach Rady ma jeden g\u0142os, chyba \u017ce jest r\u00f3wnowaga, to wtedy jego g\u0142os jest przewa\u017caj\u0105cy. Co do rynku, to sam sobie jest winien. Ze zdziwieniem przeczyta\u0142em rozk\u0142ad oczekiwa\u0144 sprzed kilkunastu dni, zamieszczony w Gazecie Prawnej. Nagle wi\u0119kszo\u015b\u0107 analityk\u00f3w ekonomicznych jest przekonana o podwy\u017cce w kwietniu. Jeszcze dwa-trzy miesi\u0105ce temu wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a przekonana, \u017ce takie podwy\u017cki nast\u0105pi\u0105 p\u00f3\u017aniej (lato\/jesie\u0144), bo nie ma podstaw do podnoszenia ceny pieni\u0105dza. W gospodarce nie zasz\u0142y w tym okresie jakie\u015b nadzwyczajne fakty gospodarcze, kt\u00f3re t\u0142umaczy\u0142yby tak wyra\u017an\u0105 zmian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w i podniesienie krzywej rentowno\u015bci i kt\u00f3re nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w przewidywaniach ekonomist\u00f3w. Tak wi\u0119c za zmienno\u015b\u0107 nastroj\u00f3w rynek pretensje powinien mie\u0107 do siebie, bo \u015bledz\u0105c wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP i teksty komunikat\u00f3w nie zauwa\u017cy\u0142em, by kto\u015b mia\u0142 specjaln\u0105 ochot\u0119 kim\u015b manipulowa\u0107. Problem le\u017cy w innym miejscu. \u015aledz\u0105c od lat zmiany w polskiej gospodarce i bran\u017cach gospodarki, odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 przedstawicieli \u015brodowiska finansowego, kt\u00f3rzy paraj\u0105 si\u0119 analiz\u0105 makroekonomi\u0105, w gruncie rzeczy zbyt p\u0142ytko w niej tkwi (ten akurat zarzut nie dotyczy autora tego\u017c artyku\u0142u z Gazety Wyborczej), co prowadzi w\u0142a\u015bnie do zmienno\u015bci nastroj\u00f3w i szukania odpowiedzi na pytanie „co ze stopami?” w przesadnej interpretacji wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP<\/u>. Prowadzi to do wypaczenia relacji. Punkt ci\u0119\u017cko\u015bci z analizy makroekonomicznej, przesuwa si\u0119 zanadto w stron\u0119 zabaw w interpretacje, co kto powiedzia\u0142 albo, co Rada chcia\u0142a przekaza\u0107 w ostatnim komunikacie. Prowadzi to czasami do wnioskowania typu: je\u017celi kt\u00f3ry\u015b z cz\u0142onk\u00f3w w wywiadzie prasowym a\u017c cztery zdania po\u015bwi\u0119ci\u0142 inflacji zamiast dw\u00f3ch, to musi to co\u015b oznacza\u0107. Artyku\u0142, kt\u00f3ry zach\u0119ci\u0142 mnie do przedstawienia swoich refleksji, pe\u0142en jest tego typu domniema\u0144. Chwilami mam te\u017c wra\u017cenie, \u017ce polemika z wypowiedziami medialnymi cz\u0142onk\u00f3w RPP czy tekstem komunikatu RPP to forma sportu lub budowania autorytetu w \u015brodowisku finansowym. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce budzi du\u017cy szacunek, podziw medi\u00f3w, \u015brodowiska i komentator\u00f3w. <\/u>Polemika i krytyka tym \u0142atwiejsza, \u017ce wiadomo i\u017c cz\u0142onkowie RPP nie podejmuj\u0105 si\u0119 z zasady polemik medialnych<\/b>. <\/p>\n By w pe\u0142ni zrozumie\u0107 kwestie komunikacji RPP z rynkiem, musz\u0119 potencjalnym czytelnikom przybli\u017cy\u0107 ten problem. RPP to grupa m\u0105drych i do\u015bwiadczonych os\u00f3b (a przynajmniej tak powinno by\u0107), kt\u00f3rych celem jest takie prowadzenie polityki pieni\u0119\u017cnej by zapewni\u0107 stabilny rozw\u00f3j gospodarczy. Decyzja o ewentualnej zmianie stopy preferencyjnej, to efekt demokratycznej decyzji b\u0119d\u0105cej efektem g\u0142osowania. Decyzje podejmuje si\u0119 na podstawie sta\u0142ej analizy ogromnej ilo\u015bci danych makroekonomicznych oraz wsparciu zast\u0119p\u00f3w analityk\u00f3w zatrudnionych w NBP. Podstawow\u0105 form\u0105 komunikacji z rynkiem jest komunikat po posiedzeniu RPP<\/u>. Komunikat wskazuje jedynie co Rad\u0119 cieszy i co niepokoi oraz pozwala pozna\u0107 co Rada s\u0105dzi o poziomie st\u00f3p w \u015brednim okresie. Przy czym nie jest to nigdy precyzyjne wskazanie kiedy i o ile zmieni\u0105 si\u0119 stopy, a jedynie sugestie czy obecny poziom Rad\u0119 zadowala i jak widzi (rozk\u0142ad prawdopodobie\u0144stwa) przysz\u0142o\u015b\u0107. Rada wskazuje, czy jest zadowolona z obecnej stopy i czy stop\u0119 podniesie czy obni\u017cy. O poziomie krzywej rentowno\u015bci decyduje ju\u017c rynek. Z ostatnich komunikat\u00f3w wida\u0107, \u017ce obecnie Rada rozdarta jest pomi\u0119dzy stabilizacj\u0105 a podwy\u017ck\u0105<\/u>. Dodatkowym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji s\u0105 indywidualne wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP. Rynek czyha na nie z du\u017cym zainteresowaniem. Jednak cz\u0142onkowie Rady pami\u0119taj\u0105, \u017ce musz\u0105 si\u0119 wypowiada\u0107 niebywale ostro\u017cnie. Tak samo jest w innych krajach. Interpretacja wypowiedzi Prezes\u00f3w bank\u00f3w centralnych i cz\u0142onk\u00f3w Rad podobnych do naszej, to – jak ja to nazywam – ca\u0142a „niuansologia”, czyli m\u00f3wienie tak by m\u00f3wi\u0105c, nic nie powiedzie\u0107, nie poda\u0107 <\/span>konkret\u00f3w, a jednak by\u0107 zrozumianym. Przypominam – rynek sam podejmuje decyzje. Od tego jest rynkiem. <\/p>\n Na zako\u0144czenie podam w\u0142asne do\u015bwiadczenia. Przyznam, \u017ce w okresie kiedy by\u0142em zawodowo zwi\u0105zany z rynkiem finansowym, r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0142em przer\u00f3\u017cne instrumenty do badania zachowa\u0144 cz\u0142onk\u00f3w RPP (w tym standardowa analiza go\u0142\u0119bi i jastrz\u0119bi). Niemniej ca\u0142y czas coraz g\u0142\u0119biej wnika\u0142em w problematyk\u0119 makroekonomiczn\u0105. Je\u015bli wi\u0119c wolno mi doradzi\u0107, to proponuje nast\u0119puj\u0105ce proporcje: 90% analizy makroekonomicznej i 10% interpretacji wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w Rady<\/b>. Z perspektywy czasu <\/span>i obserwacji rynku musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce pr\u00f3ba oparcia prognoz zmiany st\u00f3p na bazie interpretacji wypowiedzi cz\u0142onk\u00f3w RPP nie daje lepszych efekt\u00f3w w d\u0142u\u017cszym okresie ni\u017c samodzielna ci\u0119\u017cka praca z danymi gospodarczymi.<\/p>\n Marek \u017beli\u0144ski, kwiecie\u0144 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czytaj dalej