W „Rzeczpospolitej” z 5 marca 2007 r. pojawi\u0142 si\u0119 interesuj\u0105cy artyku\u0142 o konsekwencjach zmniejszenia klina podatkowego autorstwa Pan\u00f3w Janusza Jankowiaka i Miros\u0142awa Gronickiego. W dyskusji o klinie podatkowym w Polsce wreszcie zaczyna si\u0119 na powa\u017cnie operowa\u0107 liczbami. Autorzy s\u0105 zwolennikami jego obni\u017cenia, niemniej jednak zwracaj\u0105 uczciwie uwag\u0119 \u017ce nawet ta do\u015b\u0107 skromna zmiana obci\u0105\u017ce\u0144 (propozycja Ministerstwa Finans\u00f3w) poci\u0105ga za sob\u0105 powa\u017cne konsekwencje dla finans\u00f3w publicznych. <\/p>\n
Od kilka lat klin podatkowy staje si\u0119 negatywnym bohaterem w wszystkich dyskusjach ekonomicznych. Parali\u017cuje gospodark\u0119, pojedynczych przedsi\u0119biorc\u00f3w i odpowiada za bezrobocie. To co mnie najbardziej intryguje i dziwi w tym sporze, to fakt i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b u\u017cywaj\u0105cych tego argumentu chyba tak naprawd\u0119 ani w skali mikro ani w skali makro nie przeprowadza\u0142a symulacji mo\u017cliwo\u015bci zmian i ich rzekomo zbawiennych nast\u0119pstw oraz czynnik\u00f3w, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y klin na takim a nie innym poziomie. <\/p>\n
Ciesz\u0119 si\u0119 wi\u0119c, \u017ce w ko\u0144cu kto\u015b zabra\u0142 si\u0119 za liczby i przedstawi\u0142 je do publicznej dyskusji. W przedstawionych wyliczeniach istotny jest dla mnie fakt wyznaczenia pola manewru. Zastanawia mnie jednak dlaczego w artykule i w\u015br\u00f3d zwolennik\u00f3w obni\u017cenia klina podatkowego, tak \u0142atwo przyjmuje si\u0119 \u017ce uwolnione w ten spos\u00f3b \u015brodki zasil\u0105 w ca\u0142o\u015bci p\u0142ac\u0119 netto pracownika. Po pierwsze, je\u017celi tak to jaki dla pracodawcy ma sens obni\u017cenie klina skoro koszt pracownika pozostanie w zasadzie be zmian. To narusza przyjmowane niemal powszechnie za\u0142o\u017cenie, \u017ce ca\u0142kowity koszt zatrudnienia pracownika ma si\u0119 radykalnie obni\u017cy\u0107. Po drugie jak przedsi\u0119biorca wykorzysta tak uwolnione \u015brodki. <\/span>Przedsi\u0119biorca mo\u017ce jest wykorzysta\u0107 poczynaj\u0105c od w\u0142asnej konsumpcji po inwestycje. Ja, gdybym mia\u0142 doradza\u0107 przedsi\u0119biorcy prowadz\u0105cemu ma\u0142\u0105 czy \u015bredni\u0105 firm\u0119 co zrobi\u0107 z kilkoma tysi\u0105cami z\u0142otych, to zaleci\u0142bym sprawdzenie czy aby nie warto wprowadzi\u0107 nowocze\u015bniejszego systemu komputerowego do zarz\u0105dzania przedsi\u0119biorstwem, za\u0142o\u017cenia porz\u0105dnej strony internetowej, a mo\u017ce ubezpieczenia nale\u017cno\u015bci czy na zakup raport\u00f3w w wywiadowniach gospodarczych o kontrahentach, a przede wszystkich na poprawienie struktury finansowania dzia\u0142alno\u015bci. Koszt tych inwestycji jest por\u00f3wnywalny z korzy\u015bciami powsta\u0142ymi w ma\u0142ej czy \u015bredniej firmie w ci\u0105gu roku, mo\u017ce dw\u00f3ch w wyniku spadku sk\u0142adek. Szkoda \u017ce nikt nie pokusi\u0142 si\u0119 o przeprowadzenie sonda\u017cy w\u015br\u00f3d przedsi\u0119biorc\u00f3w na co przeznacz\u0105 uzyskane \u015brodki. Wtedy dopiero b\u0119dzie mo\u017cna si\u0119 pokusi\u0107 o symulacj\u0119 makroekonomiczn\u0105 skutk\u00f3w zmian. W\u0105tpi\u0119, by firma kt\u00f3ra nie ma k\u0142opot\u00f3w kadrowych, tak po prostu podnios\u0142a p\u0142ac\u0119 netto. <\/p>\n Wracaj\u0105c do liczb, to nawet je\u017celi kto\u015b przedstawia korzy\u015bci dla przedsi\u0119biorcy to podaje je nominalnie. Proponowana przez rz\u0105d obni\u017cka koszt\u00f3w pracy to nawet nie margines w kosztach og\u00f3\u0142em przeci\u0119tnego podmiotu gospodarczego w Polsce. Oczywi\u015bcie kto\u015b mo\u017ce u\u017cywa\u0107 do przyk\u0142adu ma\u0142ej firmy us\u0142ugowej, gdzie koszty osobowe mog\u0105 stanowi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 koszt\u00f3w. <\/span>Mi\u0119dzy innymi dlatego od pocz\u0105tku dyskusji o kosztach pracy i przyczynach bezrobocia intryguje mnie dlaczego akurat ta pozycja koszt\u00f3w zdoby\u0142a tak\u0105 popularno\u015b\u0107. Nie dziwi postawa organizacji pracodawc\u00f3w, ale ekonomi\u015bci i komentatorzy medialni powinni chyba zachowa\u0107 wi\u0119cej dystansu do tej teorii. Niemal natychmiast od jej powstania, nast\u0105pi\u0142o ca\u0142kowite oderwanie si\u0119 od reali\u00f3w, czyli liczb. Konsekwencj\u0105 tego zaczyna by\u0107 pisanie o kosztach pracy w stylu „ale niestety s\u0105 w Polsce koszty pracy”. Te „niestety” to przede wszystkim sk\u0142adki: emerytalna, rentowa i zdrowotna. A pisze si\u0119 o tym w taki spos\u00f3b i z takim oburzeniem jakby Polska by\u0142a jakim\u015b ewenementem w skali \u015bwiatowej. O ile mi wiadomo, to nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 spadku finansowania s\u0142u\u017cby zdrowia, a wr\u0119cz przeciwnie. W przypadku emerytur to raczej s\u0142ycha\u0107 nawo\u0142ywania ekspert\u00f3w do dodatkowego oszcz\u0119dzania, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w mo\u017ce si\u0119 rozczarowa\u0107 kiedy pozna swoj\u0105 stop\u0119 zast\u0105pienia w chwili przej\u015bcia na emerytur\u0119. Jedynie w rankingu liczby rencist\u00f3w zajmujemy jedno z wy\u017cszych miejsc w Europie. Tu na szcz\u0119\u015bcie\u00a0 <\/span>w ostatnich kilku latach uda\u0142o si\u0119 radykalnie zmniejszy\u0107 ich liczb\u0119 i zapanowa\u0107 nad wydatkami na nich. Nieco lepiej sytuacja wygl\u0105da w pozosta\u0142ych obci\u0105\u017ceniach. <\/p>\n Wska\u017anik tzw. klina podatkowego ma jednak troch\u0119 wad. Nie ujmuje faktu, i\u017c systemy zabezpieczenia spo\u0142ecznego s\u0105 mocno zr\u00f3\u017cnicowane. Dla tego por\u00f3wnywanie Polski do USA czy Meksyku – co te\u017c si\u0119 zdarza w polskich mediach – nie \u017cadnego sensu. Wska\u017anik nie ujmuje r\u00f3wnie\u017c struktury dochod\u00f3w podatkowych w poszczeg\u00f3lnych krajach. Nie zamierzam w ten spos\u00f3b deprecjonowa\u0107 wska\u017anika klina podatkowego. Proponuje jednak analizowa\u0107 go na tle szeregu innych wielko\u015bci, w tym odnosz\u0105cych wp\u0142ywy podatkowe do PKB. <\/p>\n<\/span><\/p>\n Tu dochodzimy do twierdzenie, kt\u00f3re wyda mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 pozornie kontrowersyjne: klin podatkowy w Polsce wcale nie jest wysoki<\/b>. Proponuje zapozna\u0107 si\u0119 z wszystkimi publikowany o skali obci\u0105\u017ce\u0144 statystykami. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkie czynniki, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y sk\u0142adniki w liczniku i mianowniku wska\u017anika, relatywnie niski poziom zatrudniania w Polsce, to zaryzykuje twierdzenie \u017ce wska\u017anik jest relatywnie niski. Poprawa sytuacji gospodarczej i sytuacji finansowej niekt\u00f3rych funduszy, dopiero teraz pozwala na minimalne obni\u017cki. <\/p>\n Powstaje pytanie jaki poziom usatysfakcjonowa\u0142by polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w i t\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska ekonomicznego, kt\u00f3ra ich wspiera. Trudno odpowiedzie\u0107, bo poza oczekiwaniem radykalnych zmian lub sugerowaniem \u017ce to tylko kwestia decyzji politycznej, nikt nie chce poda\u0107 poziomu, kt\u00f3ry uwa\u017ca za w\u0142a\u015bciwy<\/b>. W tym punkcie zatrzymali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Panowie Jankowiak i Gronicki. Je\u017celi s\u0105 kilkumiliardowe rezerwy w wydatkach pa\u0144stwa, to wska\u017cmy je, zgodnie z zasad\u0105 jakiej oczekujemy od polityk\u00f3w. <\/p>\n Por\u00f3wnanie obci\u0105\u017cenia wynagrodzenia w Polsce i innych krajach z wielko\u015bci\u0105 bezrobocia, wskazuje, \u017ce klin podatkowy ma niewiele wsp\u00f3lnego z niskim poziomem zatrudnienia w Polsce. Mo\u017cna odwr\u00f3ci\u0107 tok my\u015blenia i zada\u0107 pytanie, o ile musia\u0142by si\u0119 klin zmniejszy\u0107 by wch\u0142on\u0105\u0107 bezrobotnych ponad poziom stopy bezrobocia w UE-15, przy za\u0142o\u017ceniu \u017ce uwolnione w ten spos\u00f3b \u015brodki b\u0119d\u0105 w 100% przeznaczone na zatrudnienie dodatkowych os\u00f3b. Klin musia\u0142by si\u0119 obni\u017cy\u0107 przynajmniej o ok.1\/5 i wol\u0119 nawet nie wspomina\u0107 o konsekwencjach dla finans\u00f3w publicznych. <\/p>\n Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie powinni\u015bmy warto\u015bci klina powi\u0119ksza\u0107 i s\u0105dz\u0119 \u017ce nie ma takiego zagro\u017cenia. Nie namawiam do osi\u0105gania poziomu klina podatkowego jak Niemczech , Belgii czy Szwecji. Mamy realne szanse w niewielkim stopniu go zmniejszy\u0107 w najbli\u017cszych latach\u00a0 <\/span>a i to przy wykorzystaniu troch\u0119 sztucznych metod, czyli likwidacji niekt\u00f3rych funduszy i przeniesieniu ich zada\u0144 na bud\u017cet, co te\u017c \u015bmia\u0142o postuluj\u0105 \u015brodowiska przedsi\u0119biorc\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce Ci kt\u00f3rzy operuj\u0105 okre\u015bleniami o „du\u017cych”, „wysokich” itp. obci\u0105\u017ceniach finansowych pracy, oczekuj\u0105 w rzeczywisto\u015bci powa\u017cnej redukcji g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adek. Mo\u017cna przemy\u015ble\u0107, tylko wpierw trzeba mie\u0107 odwag\u0119 publicznie powiedzie\u0107, \u017ce ochrona zdrowia i oszcz\u0119dzanie na tzw. jesie\u0144 \u017cycia to problem obywatela a nie pracodawcy i pa\u0144stwa. Problem w tym, \u017ce te same \u015brodowiska i osoby kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 oburzenie wysoko\u015bci\u0105 obci\u0105\u017ce\u0144, by\u0142y zwolennikami wst\u0105pienie do UE, co w jakim\u015b stopniu determinuje polski model gospodarki rynkowej.\u00a0 <\/span>Wobec tego por\u00f3wnanie z krajami z innych obszar\u00f3w gospodarczych lub z innych okres\u00f3w gospodarczych nie ma \u017cadnego sensu<\/b>.<\/p>\n Mam nadziej\u0119, \u017ce artyku\u0142 Pan\u00f3w Jankowiaka i Gronickiego zmusi innych uczestnik\u00f3w dyskusji, kt\u00f3rzy maj\u0105 dost\u0119p do medi\u00f3w i do kszta\u0142towania opinii publicznej, do operowania liczbami oraz sprowadzenia dyskusji na ziemi\u0119. Inaczej b\u0119dziemy zdani bardziej na lobbowanie, jak w przypadku teorii przedstawicieli Lewiatana, kt\u00f3rzy dwa a dni p\u00f3\u017aniej w „Rzeczpospolitej” przedstawili teori\u0119 wed\u0142ug kt\u00f3rej w Polsce mo\u017cliwy jest rzekomo wzrost p\u0142ac netto o 10% przez kilka lat., przy za\u0142o\u017ceniu spe\u0142nienia ich postulat\u00f3w dotycz\u0105cych koszt\u00f3w pracy.<\/p>\n Marek \u017beli\u0144ski, marzec 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czytaj dalej