W dyskusji o bezrobociu w Polsce istniej\u0105 dwie skrajne opinie. Jedni m\u00f3wi\u0105 \u017ce jest i podaj\u0105 \u017ce mo\u017ce nawet wi\u0119ksze ni\u017c podaje GUS. Inni – \u017ce nie ma. Wszystko by\u0142oby dobrze gdyby nie to, \u017ce mowa o 2,3 mln Polak\u00f3w wg GUS. Co gorsza, ta druga opinia wypowiadana jest przez bardzo szanowanych ludzi lub prezentowana w mediach uchodz\u0105cych za opiniotw\u00f3rcze w\u015br\u00f3d polskiej intenligencji czy te\u017c klasy \u015bredniej.<\/p>\n
[more]<\/p>\n
W jednym z ostatnich numer\u00f3w „Polityki” (20 stycznia 2007 r., nr 3) zamieszczono artyku\u0142 o wynagrodzeniach w gospodarce, poruszaj\u0105c przy tym kilka innych problem\u00f3w jak edukacja, emigracja zarobkowa czy bezrobocie. Zwr\u00f3ci\u0142em na t\u0105 publikacje uwag\u0119 bo w intencji Autorki artyku\u0142 mia\u0142 mi (czytelnikowi) pom\u00f3c zrozumie\u0107 przyczyny obecnej sytuacji na rynku pracy.\u00a0 <\/span>Artyku\u0142 ten jest do\u015b\u0107 dobrym przyk\u0142adem na popularne obecnie spojrzenie na kwestie bezrobocia, gdzie wi\u0119cej prywatnych przekona\u0144 i wyznawanych pogl\u0105d\u00f3w ekonomicznych, ni\u017c fakt\u00f3w kt\u00f3re mia\u0142yby je potwierdzi\u0107. <\/font><\/p>\n Wpierw oberwa\u0142o si\u0119 „\u017ca\u0142o\u015bnie nieporadnemu systemowi kszta\u0142cenia”. Wg Autorki, Pa\u0144stwo nie orientuje si\u0119 i nie jest przygotowane do \u015bledzenia zmian na rynku pracy. Podobno w Ministerstwie Pracy urz\u0119dnicy nie wiedz\u0105 jakie s\u0105 obecnie najbardziej poszukiwane zawody na rynku. W to akurat trudno uwierzy\u0107, bo z najprostszych raport\u00f3w z urz\u0119d\u00f3w pracy czy informacji o tym co dzieje si\u0119 w gospodarce do\u015b\u0107 \u0142atwo mo\u017cna to wywnioskowa\u0107. A przewrotnie zapytam: a nawet gdyby wiedzieli, to co z tego? Wyczuwam tu nutk\u0119 pretensji do Pa\u0144stwa (tzn. w\u0142adz). Znowu mia\u0142o co\u015b za nas zrobi\u0107 i zatrudni\u0107 kilku-kilkunastu urz\u0119dnik\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 prognozowaniem poda\u017cy pracy. Niestety rola Pa\u0144stwa w procesie ograniczania bezrobocia jest do\u015b\u0107 ograniczona. Tu wi\u0119ksz\u0105 role odgrywa prawo popytu i poda\u017cy, nawet je\u015bli w naszych warunkach zadzia\u0142a\u0142o do\u015b\u0107 brutalnie generuj\u0105c olbrzymie bezrobocie. Popyt na zdobycie kwalifikacji jest g\u0142\u00f3wnie generowany przez informacje bie\u017c\u0105ce, a wi\u0119c to co widzimy i do\u015bwiadczamy na rynku pracy. Je\u017celi wi\u0119c obecnie do zak\u0142ad\u00f3w lotniczych w p\u0142d-wch Polsce poszukuje si\u0119 os\u00f3b do obs\u0142ugi obrabiarek i jest z tym problem, to dlatego \u017ce kilka lat temu by\u0142y zwolnienia w zak\u0142adach lotniczych i ludzie to pami\u0119taj\u0105. Dla nich pozosta\u0142a pami\u0119\u0107 o zawodzie, kt\u00f3ry nie zagwarantowa\u0142 zatrudnienia w tamtym rejonie Polski i obecnie by\u0107 mo\u017ce pracuj\u0105 w Irlandii jako wykwalifikowani robotnicy budowlani. <\/font><\/p>\n W urz\u0119dach pracy s\u0105 na og\u00f3\u0142 oferty dla os\u00f3b o ni\u017cszych kwalifikacjach lub takich, kt\u00f3re s\u0105 by\u0107 mo\u017ce zbyt nieporadne na rynku pracy by znale\u017a\u0107 prace samodzielnie. Pa\u0144stwo w tym przypadku mo\u017ce jedynie oferowa\u0107 kursy i szkolenia, co te\u017c robi. Pa\u0144stwo natomiast nie ma wp\u0142ywy na oferowany poziom wynagrodze\u0144<\/u>. O tym decyduj\u0105 przedsi\u0119biorcy. P\u0142ac\u0105 tyle ile mog\u0105, b\u0105d\u017a tyle ile chc\u0105. Pa\u0144stwo ma wp\u0142yw na kszta\u0142cenie przysz\u0142ych pracownik\u00f3w, ale o ile dobrze pami\u0119tam, to kilka lat temu r\u00f3wnie\u017c media postulowa\u0142y ograniczenie szkolnictwa zawodowego ze wzgl\u0119du na zachodz\u0105ce zmiany gospodarcze oraz koszt utrzymywania szk\u00f3\u0142. Przy tych postulatach ma\u0142o kto si\u0119 pokusi\u0142 o ocen\u0119 gospodarki i jej przysz\u0142o\u015b\u0107, by na tej podstawie oszacowa\u0107 przysz\u0142e zapotrzebowanie na prac\u0119. Proponuje spojrze\u0107 na liczby prezentuj\u0105ce zmiany w polskim szkolnictwie w ubieg\u0142ych latach. <\/font><\/p>\n W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u Autorka prezentuje \u017cale jednego z przedsi\u0119biorc\u00f3w, \u017ce brak mu szwaczek do pracy za 1,4 tys. brutto. To dobry przyk\u0142ad na powr\u00f3cenie do roli Pa\u0144stwa. Powiedzmy \u017ce Pani Minister Kalata o tym wie i nawet przewiduje wzrost zatrudnienia oraz kieruje na kszta\u0142cenie szwaczek znaczne \u015brodki. Ale jest pewien problem: zatrudnienie za 1,4 tys. brutto. Argumentacja tego\u017c przedsi\u0119biorcy, \u017ce Chi\u0144czycy produkuj\u0105 bielizn\u0119 taniej, wi\u0119c – taki mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek – Polacy maj\u0105 si\u0119 godzi\u0107 na 1,4 tys. pln nie ma \u017cadnego sensu. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna inaczej postawi\u0107 pytanie: czy za\u0142o\u017cenia przyj\u0119te do plan\u00f3w finansowych firmy by\u0142y prawid\u0142owe? <\/font><\/p>\n Na stronie 6-tej pojawia si\u0119 informacja, jak kilka innych w artykule, maj\u0105ca udowodni\u0107 \u017ce z tym bezrobociem w Polsce to wielka lipa. Opieraj\u0105c si\u0119 na statystykach bezrobocia wg BAEL (Badania Aktywno\u015bci Ekonomicznej Ludno\u015bci) Autorka dowodzi, \u017ce 1,5 mln Polak\u00f3w zaliczanych do bezrobotnych, tak naprawd\u0119 pracuje, z tym \u017ce na czarno. A dalej: „bezrobocie si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, tylko urz\u0119dy pracy o tym nie wiedz\u0105”. Czyli zamiast ok. 15% bezrobocia mamy 6%. To jest w\u0142a\u015bnie to czego w dyskusji o polskiej gospodarce najbardziej nie lubi\u0119. Je\u017celi kto\u015b w imi\u0119 posiadanych pogl\u0105d\u00f3w ekonomicznych z czym\u015b nie potrafi si\u0119 pogodzi\u0107, to najlepiej jest to kompletnie zanegowa\u0107 i stwierdzi\u0107, \u017ce liczby oszukuj\u0105. Po prostu je\u017celi kto\u015b chce zaprzeczy\u0107 istnieniu bezrobocia w Polsce, to powinien jednak bardziej si\u0119 uzbroi\u0107 w fakty i liczby. Inaczej s\u0105 to ju\u017c tylko domniemania. <\/b><\/font><\/p>\n Tymczasem liczby nie oszukuj\u0105, tylko nie zawsze da si\u0119 nimi wszystko przedstawi\u0107. Szar\u0105 stref\u0119 w gospodarce si\u0119 nie liczy, tylko szacuje i prac\u0119 na czarno podejmuje si\u0119 na og\u00f3\u0142 z konieczno\u015bci ni\u017c ch\u0119ci. Przez kilka lat mieli\u015bmy rynek pracodawcy i osoby o niskich kwalifikacjach dotkliwie to odczu\u0142y. Przypomn\u0119, \u017ce 85% bezrobotnych pozbawionych jest prawa do zasi\u0142ku i korzy\u015bci\u0105 posiadania przez nich statusu bezrobotnego jest tylko ubezpieczenie zdrowotne oraz za\u015bwiadczenia potrzebne przy ubieganiu si\u0119 o niekt\u00f3re us\u0142ugi (formy pomocy) czy \u015bwiadczenia spo\u0142eczne. Niestety bardzo trudno jest wskaza\u0107 ilu z bezrobotnych rzeczywi\u015bcie nimi jest i ilu nie ma ochoty w og\u00f3le pracowa\u0107.<\/font><\/p>\n \u00a0<\/span>Zjawisko bezrobocia r\u00f3wnie\u017c mnie intryguje i przyznaje, \u017ce nie potrafi\u0119 na podstawie posiadanych mn\u00f3stwa danych precyzyjnie wskaza\u0107 ile os\u00f3b powinni\u015bmy wykre\u015bli\u0107 ze statystyk. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce polska statystyka i przepisy stale zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do rozwi\u0105za\u0144 UE, to s\u0105dz\u0119 \u017ce tam status bezrobotnego uzyskuje si\u0119 na zbli\u017conych zasadach. St\u0105d spotykane czasami stwierdzenie, \u017ce po usuni\u0119ciu ponad 1 mln leniwych lub pracuj\u0105cych na czarno Polak\u00f3w ze statystyk sprowadzi nas do poziomu bezrobocia jak w UE jest troch\u0119 naci\u0105gane. <\/font><\/p>\n A co m\u00f3wi\u0105 liczby? \u017beby nie zanudza\u0107 s\u0142upkami danych, p\u00f3jd\u0119 na skr\u00f3ty i zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 na takie informacje jak geograficzny, wiekowy rozk\u0142ad bezrobocia, czas pozostawania bez pracy czy kwalifikacje, udzia\u0142 bezrobotnych mieszkaj\u0105cych na wsi. Dopiero po dok\u0142adnym zapoznaniu si\u0119 z tymi liczbami i tym co dzieje si\u0119 w gospodarce mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o szacunek\u00a0 <\/span>bezrobocia i tego na ile ma to by\u0107 naszym problemem i czy\u00a0 <\/span>powinni\u015bmy tym ludziom op\u0142aca\u0107 sk\u0142adk\u0119 zdrowotn\u0105 i inne \u015bwiadczenia<\/p>\n<\/font><\/u><\/p>\n Moim zdaniem, os\u00f3b co do kt\u00f3rych moja sk\u0142onno\u015b\u0107 do pomocy finansowej i nadopieku\u0144czo\u015bci za moje podatki radykalnie maleje jest 0,6 mln – 0,7 mln, a wi\u0119c o po\u0142ow\u0119 mniej ni\u017c w przytaczanym artykule<\/b>. Jednak wskazanie takiej osoby nie jest \u0142atwe. Trzeba jej udowodni\u0107 prac\u0119 na czarno i dalej precyzowa\u0107 parametry okre\u015blaj\u0105ce, \u017ce kto\u015b trwale uchyla si\u0119 od podj\u0119cia pracy. Ponadto ewentualne sankcje nie powinny dotyka\u0107 cz\u0142onk\u00f3w rodziny. <\/font><\/p>\n Nie ukrywam, \u017ce jest to szacunek, bo nie spos\u00f3b dokona\u0107 tu precyzyjnych oblicze\u0144. Przypomn\u0119, \u017ce jeszcze do niedawna popularna by\u0142a teza o rzekomym braku mobilno\u015bci Polak\u00f3w, co mia\u0142o utrudnia\u0107 spadek bezrobocia. Zjawisko jeszcze trudniejsze do wyliczenia, cho\u0107 mo\u017cliwe do szacowania. Otwarcie rynk\u00f3w pracy kraj\u00f3w UE i wyjazd kilkuset tysi\u0119cy Polak\u00f3w, cz\u0119sto ze s\u0142ab\u0105 lub \u017cadn\u0105 znajomo\u015bci\u0105 obcego j\u0119zyka, obali\u0142o ten mit. Obserwuj\u0105c media, nietrudno odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie \u017ce wywo\u0142a\u0142o to spore zamieszanie intelektualne w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w, polityk\u00f3w czy dziennikarzy, kt\u00f3rzy zamiast liczbami pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 zmy\u015blonymi teoriami do wyja\u015bniania rzeczywisto\u015bci. <\/font><\/p>\n Czy ostatnie zmiany na rynku pracy i zmiany wynagrodze\u0144 powinny nas tak bardzo dziwi\u0107,\u00a0 <\/span>nawet je\u015bli trudno je by\u0142o przewidzie\u0107 (mam na my\u015bli brak r\u0105k do pracy w niekt\u00f3rych zawodach)?<\/u> Odpowied\u017a specjalnie ogranicz\u0119 do popularnych ostatnio pracownik\u00f3w budowlanych. Proponuje przy tym zapoznanie si\u0119 z moja analiz\u0105 dot. budownictwa \u017ceby sobie u\u015bwiadomi\u0107 jakich zmian do\u015bwiadczy\u0142o budownictwo. Analizuj\u0105c struktur\u0119 zatrudnienia w gospodarce na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, wida\u0107 \u017ce budownictwo nale\u017cy do grupy dzia\u0142\u00f3w gospodarki o najwi\u0119kszej zmianie zatrudnienia. Co oczywiste, na to na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 zmiany wynagrodze\u0144. W 1994-95 \u015brednie wynagrodzenia w budownictwie ust\u0119powa\u0142o 7%-8% \u015bredniemu wynagrodzeniu w gospodarce, by po ok. 5 latach wzrosn\u0105\u0107 do 102%. Przypominam \u017ce dzia\u0142o si\u0119 to przy wysokiej dynamice wynagrodze\u0144 w gospodarce. W latach 1996-1998 wynagrodzenia w budownictwie ros\u0142y o od 7%-11% realnie rocznie. W nowej dekadzie zatrudnienie w budownictwie spada\u0142o silnej ni\u017c w innych skomercjalizowanych dzia\u0142ach, a realne wynagrodzenie praktycznie sta\u0142o w miejscu. Odwr\u00f3cenie trend\u00f3w, i to do\u015b\u0107 mocne, mia\u0142o miejsce w 2005 r. i trwa do dzisiaj. Po\u0142\u0105czenie wzrostu gospodarczego, kt\u00f3ry wygenerowa\u0142 znaczny popyt na us\u0142ugi budowlane oraz otwarcie rynk\u00f3w pracy UE zrobi\u0142o co zrobi\u0142o. <\/font><\/p>\n Apelowanie przez dziennikarzy czy polityk\u00f3w opozycji, by rz\u0105d lub parlament zrobili „co\u015b” by Polacy wr\u00f3cili do kraju jest troch\u0119 zaskakuj\u0105ce i wskazuje na nisk\u0105 orientacj\u0119 w temacie. Postulowanie ograniczenia obci\u0105\u017ce\u0144 wynagrodze\u0144, nie ma tu nic do rzeczy, bo mo\u017cliwe zmiany to jedynie margines obci\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z wynagrodzeniem. <\/font><\/p>\n Przykro mi, ale tak jak w poprzednich latach, b\u0119dziemy musieli poczeka\u0107 na zadzia\u0142anie prawa popytu i poda\u017cy na rynku pracy. I nie widz\u0119 w tym nic z\u0142ego je\u017celi przej\u015bciowo pracownik budowlany o przeci\u0119tnych kwalifikacjach b\u0119dzie zarabia\u0142 wi\u0119cej ni\u017c magister ekonomii po studiach. <\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0Marek \u017beli\u0144ski, luty 2007<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czytaj dalej