{"id":731,"date":"2006-12-28T20:35:37","date_gmt":"2006-12-28T19:35:37","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/12\/28\/budownictwo-cz1\/"},"modified":"2006-12-28T20:35:37","modified_gmt":"2006-12-28T19:35:37","slug":"budownictwo-cz1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/12\/28\/budownictwo-cz1\/","title":{"rendered":"Budownictwo cz1"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Utrzymuj\u0105ca si\u0119 od blisko trzech lat dobra koniunktura gospodarcza w Polsce pomog\u0142a budownictwu wyj\u015b\u0107 z do\u0142ka w jaki wpad\u0142o kilka lat temu. W bie\u017c\u0105cym roku jeste\u015bmy \u015bwiadkami tak znacznej poprawy w tym dziale gospodarki, \u017ce zacz\u0119\u0142o to rodzi\u0107 pytanie w jakim tempie budownictwo mo\u017ce dalej wzrasta\u0107 i jak d\u0142ugu oraz czy uzasadnione s\u0105 l\u0119ki tych, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 \u015bwietn\u0105 koniunktur\u0119 z lat 90-tych i dramatyczny spadek udzia\u0142u budownictwa w gospodarce w latach kolejnych. <\/u>Postaram si\u0119\u00a0 <\/span>wi\u0119c przedstawi\u0107 w\u0142asne zdanie. W osobnym aneksie odnios\u0119 si\u0119 do sytuacji w budownictwie mieszkaniowym<\/u>.<\/font><\/p>\n

Przedstawiaj\u0105c warto\u015b\u0107 prac budowlanych i monta\u017cowych, wykorzystam g\u0142\u00f3wnie dane o oddawanych obiektach budowlanych oraz produkcji budowlano monta\u017cowej \u015brednich i du\u017cych firm budowlanych. Celem niniejszej pracy jest wskazanie g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w zmian w budownictwie. St\u0105d tez pozosta\u0142e dost\u0119pne obszerne statystyki dotycz\u0105ce budownictwa b\u0119d\u0119 wykorzystywa\u0142 jedynie w niewielkim stopniu. Zanim jednak wska\u017ce odpowied\u017a, warto przypomnie\u0107 histori\u0119 tego dzia\u0142u, by lepiej zrozumie\u0107 obecne spojrzenie na budownictwo i zwi\u0105zane z tym nadzieje i l\u0119ki. <\/font><\/p>\n

W latach 1994-1995, czyli w okresie kiedy koniunktura gospodarcza przybiera\u0142a na sile, udzia\u0142 budownictwa w gospodarce kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 na poziomie przeci\u0119tnym dla tego sektora w polskich realiach. Rozumiem przez to udzia\u0142 w PKB czy w przychodach og\u00f3\u0142em przedsi\u0119biorstw\u00a0 <\/span>w ostatnich kilkunastu latach. By\u0142o to odpowiednio: ok. 6% i ok. 5,3%. W latach 1994 – 1998 r. gospodarka rozwija\u0142a si\u0119 w tempie pomi\u0119dzy od 5% do 7% (PKB), p\u0142ace ros\u0142y realnie rocznie o 6%, a rentowno\u015b\u0107 brutto przedsi\u0119biorstw oscylowa\u0142a w przedziale 3,5%-4,5%. W takich warunkach podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe zacz\u0119\u0142y inwestowa\u0107 bez wi\u0119kszego zastanowienia nad najbli\u017csz\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 i wzgl\u0105d na makroekonomiczne realia. Trudno si\u0119 zreszt\u0105 dziwi\u0107, skoro uczestnicy rynku nie mieli \u017cadnych do\u015bwiadcze\u0144 dzia\u0142ania w realiach gospodarki rynkowej, a jedynie ma\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 makroekonomicznych prognoz w wariantach negatywnych (rzadziej przedstawianych i obdarzanych wtedy stosunkowo ma\u0142ym prawdopodobie\u0144stwem spe\u0142nienia) zwraca\u0142a uwag\u0119 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 drastycznego zwolnienia koniunktury, czy te\u017c na utrat\u0119 r\u00f3wnowagi gospodarczej. Z drugiej strony wszelkie wska\u017aniki przedstawiaj\u0105ce dystans jaki dzieli\u0142 nas od kraj\u00f3w rozwini\u0119tych, w tym dotycz\u0105cych budownictwa (np. zu\u017cycie cementu na osob\u0119, mieszka\u0144 oddanych do u\u017cytku na 1 tys. mieszka\u0144c\u00f3w itd.), sugerowa\u0142y \u017ce skazani jeste\u015bmy na sukces. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej – kraj by\u0142 na \u015bcie\u017cce stosunkowo szybkiego rozwoju gospodarczego i ka\u017cdy – nawet najwi\u0119kszy – podmiot gospodarczy przyst\u0119puj\u0105c okresowo do procesu planowania nie zak\u0142ada\u0142 powa\u017cniejszego spadku przychod\u00f3w czy zysk\u00f3w. <\/font><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Na prze\u0142omie 1995\/1996 realny roczny wzrost inwestycji si\u0119gn\u0105\u0142 30% i takie te\u017c tempo utrzymywa\u0142o si\u0119 a\u017c do pocz\u0105tku 1998 r.\u00a0 <\/span>Silna konkurencja na rynku us\u0142ug budowlanych powodowa\u0142a, \u017ce w okresie 1994-1995 rentowno\u015b\u0107 brutto w budownictwie ust\u0119powa\u0142a warto\u015bci dla przedsi\u0119biorstw og\u00f3\u0142em o blisko 2%. Dynamika przychod\u00f3w nie by\u0142a lepsza od \u015bredniej w gospodarce. Roczna dynamika cen produkcji budowlanej wyra\u017anie (5%-10%) ust\u0119powa\u0142a dynamice cen produkcji przemys\u0142owej. Por\u00f3wnanie powy\u017cszych wska\u017anik\u00f3w pozwala zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jeszcze w I po\u0142. 1996 r. budownictwo utrzymywa\u0142o sw\u00f3j udzia\u0142 w gospodarce (wskazany wy\u017cej) na wzgl\u0119dnie sta\u0142ym poziomie. Znaczny popyt na us\u0142ugi budowlane, generowany m.in. przez inwestycje, zacz\u0105\u0142 doprowadza\u0107 do naruszenia r\u00f3wnowagi, rozumianej jako udzia\u0142 budownictwa w gospodarce (jak wy\u017cej) przy odpowiednim poziomie konkurencyjno\u015bci. Ju\u017c w pocz\u0105tku 1996 r. dynamika cen w budownictwie zacz\u0119\u0142a przekracza\u0107 dynamik\u0119 cen w przemy\u015ble, co trwa\u0142o niemal do ko\u0144ca 1999 r. (przewaga kilku procent). Od pocz\u0105tku 1995 r. rentowno\u015b\u0107 brutto wzros\u0142a z 2,5% do 5,4% na koniec 1998 r. Tymczasem wyniki finansowe przedsi\u0119biorstw og\u00f3\u0142em od pocz\u0105tku 1996 r. wesz\u0142y w trend spadkowy. Mimo tego, roczne tempo inwestycji dopiero w 1998 r. zacz\u0119\u0142y powoli spada\u0107 do 21% (na koniec 1998 r.), co i tak nale\u017cy uzna\u0107 za tempo imponuj\u0105ce. W tym te\u017c okresie realne tempo produkcji budowlanej przekracza\u0142o 15%, podczas gdy realna produkcja sprzedana przemys\u0142u ros\u0142a \u015brednio o prawie 6% Dobre samopoczucie w budownictwie musia\u0142a podtrzymywa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ponad przeci\u0119tnych wynik\u00f3w oraz wysoki udzia\u0142 firm rentownych w por\u00f3wnaniu z pozosta\u0142ymi dzia\u0142ami gospodarki. W latach 1996-2000 od 73% do 80% (w 1998r.) podmiot\u00f3w w budownictwie wykazywa\u0142o dodatni wynik netto. Ma\u0142o kt\u00f3ry dzia\u0142 gospodarki m\u00f3g\u0142 si\u0119 pochwali\u0107 takimi rezultatami, szczeg\u00f3lnie pod koniec dekady. <\/font><\/p>\n

W okresie najlepszej koniunktury w budownictwie w latach 90-tych, wydawano rocznie od 285 tys. do 330 tys. pozwole\u0144 na budow\u0119. Dla por\u00f3wnania – w latach 2000 – 2003 liczba pozwole\u0144 spada\u0142a z 237 tys. do 195 tys. Wg warto\u015bci prac, za wzrost budownictwa w po\u0142owie lat 90-tych odpowiada\u0142o g\u0142\u00f3wnie budownictwo przemys\u0142owe i tzw. budownictwo og\u00f3lnego przeznaczenia. Udzia\u0142 budownictwa mieszkaniowego w tym okresie, to nie wi\u0119cej ni\u017c 10%. <\/font><\/p>\n

Wskutek opisanych wy\u017cej proces\u00f3w, budownictwo radykalnie zwi\u0119kszy\u0142o sw\u00f3j udzia\u0142 w gospodarce. Wg przedstawionego wy\u017cej udzia\u0142u w PKB i w przychodach og\u00f3\u0142em przedsi\u0119biorstw, warto\u015bci te wynios\u0142y odpowiednio: 7,2% oraz 6,5% na koniec 1999 r. Zaledwie wi\u0119c w ci\u0105gu ok.3 lat w obydwu przypadkach udzia\u0142 budownictwa wzr\u00f3s\u0142 a\u017c o 1,2%. <\/font><\/p>\n

<\/formulas><\/shapetype><\/font><\/shape><\/wrapblock>Pod koniec ubieg\u0142ej dekady, z powodu zwalniania tempa wzrostu gospodarczego, tempo nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych zacz\u0119\u0142o radykalnie s\u0142abn\u0105\u0107. Wprawdzie na swojej stronie kilkakrotnie przedstawia\u0142em problematyk\u0119 inwestycji w polskiej gospodarce (w tym liczby i wykresy), ale przypomn\u0119 wykres z dynamik\u0105 nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych, bo ma on niemal kluczowe znaczenie dla zrozumienia problem\u00f3w budownictwa w tamtym okresie. Analiza<\/font><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

sytuacji ekonomicznej budownictwa wskazuje, \u017ce utrzymuj\u0105cy si\u0119 nieproporcjonalnie wysoki popyt na produkcj\u0119 budowlan\u0105 w rozumieniu rzeczywistych mo\u017cliwo\u015bci, gdzie\u015b w latach 1997-1998 zacz\u0105\u0142 powodowa\u0107 osi\u0105gni\u0119cie ponadprzeci\u0119tnych wynik\u00f3w finansowych oraz przyczyni\u0142 si\u0119 do podnoszenia cen us\u0142ug w tempie wyra\u017anie przekraczaj\u0105cym wzrosty cen w wi\u0119kszo\u015bci dzia\u0142\u00f3w gospodarki. Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce dotyczy to dzia\u0142u gospodarki praktycznie w pe\u0142ni konkurencyjnego i z brakiem barier rozpocz\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci w budownictwie. Taka sytuacja wydaje si\u0119 akceptowalna czy zrozumia\u0142a w przypadku sektor\u00f3w: g\u00f3rniczego, stalowego czy paliwowego, ale nie budownictwa. Rzeczywisto\u015b\u0107 jak to cz\u0119sto bywa jest bardziej skomplikowana. Znaczny popyt na produkcj\u0119 budowlan\u0105 w II po\u0142. lat 90-tych to w uproszczeniu, konsekwencja dw\u00f3ch czynnik\u00f3w: koniunktury gospodarczej, kt\u00f3ra mia\u0142a cechy cyklu koniunkturalne i (a mo\u017ce nawet bardziej) rozwijania si\u0119 sektor\u00f3w gospodarki w nowych\u00a0 <\/span>wolnorynkowych realiach. W pierwszym przypadku to by\u0142a gospodarka rozwijaj\u0105ca si\u0119 w oparciu o proste rezerwy wynikaj\u0105ce z u\u0142omno\u015bci systemu socjalistycznego, gospodarka z elementami ochrony (np. c\u0142a, prawo dewizowe) i o stosunkowo niewielkim stopniu globalizacji, czy m\u00f3wi\u0105c inaczej – otwarciu na zewn\u0119trzn\u0105 konkurencj\u0119. W drugim przypadku mam na my\u015bli poszukiwanie swojego miejsca\/roli w gospodarce. Nikt nam nie da\u0142 gotowych wzorc\u00f3w po 1990 roku, jaki ma by\u0107 udzia\u0142 przemys\u0142y spo\u017cywczego, g\u00f3rniczego czy handlu w gospodarce. Poszczeg\u00f3lne dzia\u0142y gospodarki swoj\u0105 rol\u0119 i udzia\u0142 (prezentowane powy\u017cej wska\u017aniki udzia\u0142u) musia\u0142y osi\u0105ga\u0107 „w boju”. Budownictwo odpowiada\u0142a po prostu na zg\u0142aszany popyt. Po 1998 r. ten popyt (w tym nak\u0142ady inwestycyjne) wci\u0105\u017c by\u0142 podtrzymywany. Przedsi\u0119biorstwa z sekcji przemys\u0142owych i us\u0142ugowych nie chc\u0105c uwierzy\u0107 w znaczne zwolnienie koniunktury, podtrzymywa\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 inwestycji. To w\u0142a\u015bnie ta swego rodzaju bezw\u0142adno\u015b\u0107 w sporym stopniu przyczyni\u0142a si\u0119 do radykalnego skurczenia si\u0119 budownictwa w kilku kolejnych latach. <\/font><\/p>\n

Marek \u017beli\u0144ski, Grudzie\u0144 2006 r.<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\"\"Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/731"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/731\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}