![\"\"](\"resources\/2006_09_1_pln_hist.gif\")
<\/p>\n<\/p>\n
R\u00f3wnocze\u015bnie ze zmianami prawnymi okre\u015blaj\u0105cymi uczestnik\u00f3w i zasady obrotu dewizowego, ulega\u0142y zmianie zasady ustalania kursu walutowego. Tempo zmian by\u0142o uzale\u017cnione o tempa liberalizacji obrot\u00f3w walutowych oraz sytuacji makroekonomicznej.<\/font><\/p>\n W poprzednim artykule dotycz\u0105cym prawnych zmian okre\u015blaj\u0105cych obr\u00f3t walutowy, za\u0142\u0105czy\u0142em ilustracj\u0119 prezentuj\u0105c\u0105 re\u017cimy kursowe. Re\u017cimy kursowy oraz charakterystyczne dla nich parametry (np. tempo dewaluacji) ulega\u0142y zmianom p\u0142ynnym lub skokowym. By\u0142o to spowodowane zmianami prawa dewizowego, problem\u00f3w makroekonomicznych zwi\u0105zanych z system walutowym (np. skuteczno\u015b\u0107 polityki st\u00f3p procentowych, poda\u017c pieni\u0105dza, op\u0142acalno\u015b\u0107 eksportu, inflacja) i co raz wi\u0119kszym rynkiem obrotu walutowego z pojawiaj\u0105cymi si\u0119 na mim (\u015brodkowy okres lat 90-tych) kapita\u0142em inwestycyjnym (np. prywatyzacja)\u00a0 <\/span>oraz\u00a0 <\/span>spekulacyjnym. <\/font><\/p>\n Po skokowej (\u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 od 30% do 46,2%) dewaluacji z\u0142otego, jego warto\u015b\u0107 ustalono na pocz\u0105tku 1990 r na 0,95 PLN\/USD. Sta\u0142y kurs mia\u0142 pom\u00f3c w opanowaniu inflacji (po jej cz\u0119\u015bciowym przyspieszeniu wspomnian\u0105 dewaluacj\u0105) oraz stabilizacji gospodarki. Co ciekawe, MFW planowa\u0142 utrzymanie sta\u0142ego kursu tylko przez I kw 1990 r.\u00a0 <\/span>Do\u015b\u0107 szybko osi\u0105gn\u0119li\u015bmy nadwy\u017ck\u0119 handlow\u0105 wskutek ograniczenia importu. Kiedy w dalszej konsekwencji sztywny kurs zacz\u0105\u0142 wp\u0142ywa\u0107 ograniczaj\u0105co na eksport, zdecydowano si\u0119 na skokow\u0105 dewaluacj\u0119 w V 1991 r. ( 17%) i utrzymanie kursu sztywnego, ale do koszyka walut pi\u0119ciu walut<\/b> (dolar ameryka\u0144ski – 45%, marka niemiecka – 35%, funt brytyjski – 10%, frank francuski – 5%, frank szwajcarski – 5%). Zmiana w oparciu z\u0142otego z USD na koszyk, by\u0142a spowodowana konieczno\u015bci\u0105 ograniczenia zmienno\u015bci kursu oraz brakiem rozwini\u0119tych instrument\u00f3w finansowych ograniczaj\u0105cych ryzyko kursowe. Struktura koszyka by\u0142a oparta na strukturze handlu zagranicznego.<\/font><\/p>\n Po kilku miesi\u0105cach (X 1991) wprowadzono kolejn\u0105 modyfikacj\u0119. Zrezygnowano z kursu sztywnego na rzecz pe\u0142zaj\u0105cej dewaluacji<\/b>. Kurs sztywny przesta\u0142 spe\u0142nia\u0107 swoje zadanie. W ci\u0105gu miesi\u0105ca koszyk walutowy m\u00f3g\u0142 si\u0119 zmieni\u0107 o maks. 1,8%. By\u0142 to kompromis pomi\u0119dzy konieczno\u015bci\u0105 powstrzymywania wzrostu inflacji, a ograniczeniem spadku konkurencyjno\u015bci polskiego eksportu. Poniewa\u017c nadal post\u0119powa\u0142a aprecjacja krajowej waluty, w lutym 1992 r. i w sierpniu 1993 przeprowadzono kolejne skokowe dewaluacje (odpowiednio o : 12% i 8% ). Kilka administracyjnych korekt kursu jakie mia\u0142y miejsce w latach 90-tych, spowodowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c aprecjacj\u0105 USD wobec DEM, co mog\u0142o mie\u0107 negatywne konsekwencje dla polskiego handlu zagranicznego.<\/font><\/p>\n Do marca 1995 r. stopniowo zwalniano tempo dewaluacji. Przez oko\u0142o rok utrzymywano tempo 1,6%, a potem po 2-3 miesi\u0105ce 1,5% i 1,4%, by w lutym 1995 obni\u017cy\u0107 do 1,2%. <\/font><\/p>\n Post\u0119puj\u0105ca liberalizacja obrotu\u00a0 <\/span>walutowego oraz zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 przep\u0142ywy kapita\u0142u inwestycyjnego i kr\u00f3tkoterminowego spowodowa\u0142y w 1995 utworzenie dopuszczalnego pasma waha\u0144 +\/-2% od warto\u015bci po\u017c\u0105danej dla waluty referencyjnej. Kr\u00f3tko p\u00f3\u017aniej (w maju) pasmo ustalono na +\/-7%. NBP mia\u0142 stara\u0107 si\u0119 utrzyma\u0107 wahania waluty w wyznaczonym pa\u015bmie przy dewaluacji pe\u0142zaj\u0105cej 1,2% oraz z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wykorzystania interwencji walutowych. Z powodu zwi\u0119kszonego nap\u0142ywu kapita\u0142u portfelowego w grudniu 1995 r. rewaluowano z\u0142otego (o 6%) i ograniczono tempo dewaluacji do 1%. <\/font><\/p>\n W II po\u0142. lat 90-tych wobec spadaj\u0105cej inflacji, pe\u0142zaj\u0105ca dewaluacja zaczyna\u0142a coraz bardziej przeszkadza\u0107. O ile jeszcze par\u0119 lat wcze\u015bniej dewaluacja inflacj\u0119 powstrzymywa\u0142a to pod koniec dekady formu\u0142a dewaluacji jako efektu kompromisu szeregu problem\u00f3w makroekonomicznych, przesta\u0142a si\u0119 sprawdza\u0107. Proinflacyjne skutki pe\u0142zaj\u0105cej dewaluacji by\u0142y zmniejszane poprzez obni\u017canie tempa dewaluacji. Po utrzymywaniu przez dwa lata (1996-97) tempa 1%, do ko\u0144ca 1999 r. tempo dewaluacji spad\u0142o do 0,3%. W uj\u0119ciu rocznym dewaluacja roczna w latach 1996-1999 by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: 13%. 13%, 9%, 4%.,. W II 1998 po raz trzeci poszerzono pasmo waha\u0144. Tym razem do 10%, a osiem miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej (X 1998) do 12,5%.W I 1999 z powodu wprowadzenia EUR\u00a0 <\/span>zmieniono sk\u0142ad koszyka walutowego. Od tej pory 55% stanowi\u0142 EUR a 45% USD. <\/font><\/p>\n Kolejnym problemem okaza\u0142y si\u0119 \u015bwiatowe kryzysy walutowe Z II po\u0142. lat 90-tych oraz ogromny wzrost rezerw dewizowych w Polsce (proces ten zatrzymano dopiero w kolejnym roku po przej\u015bciu na kurs wolny) co powa\u017cnie utrudnia\u0142o NBP, a potem RPP prowadzenie polityki pieni\u0119\u017cnej (koszty \u015bci\u0105gania z rynku mi\u0119dzybankowego nadmiaru pieni\u0105dza).<\/font><\/p>\n Po wspomnianym ju\u017c zmniejszeniu tempa dewaluacji, poszerzono zakres waha\u0144 (do +\/-15%) oraz zaniechano w VI 1999 tzw. fixingu (transakcje fixingowe mi\u0119dzy NBP a bankami). Zrezygnowano od VII 1998 r\u00f3wnie\u017c z interwencji walutowych jakie przeprowadzano na pocz\u0105tku 1998. Na interwencje walutowe w 1998 r. przeznaczono 2,4mld pln.<\/font><\/p>\n Marek \u017beli\u0144ski, wrzesie\u0144 2006<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czytaj dalej