{"id":763,"date":"2006-07-04T10:54:40","date_gmt":"2006-07-04T08:54:40","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/07\/04\/struktura-pkb-cz2\/"},"modified":"2006-07-04T10:54:40","modified_gmt":"2006-07-04T08:54:40","slug":"struktura-pkb-cz2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/07\/04\/struktura-pkb-cz2\/","title":{"rendered":"Struktura PKB cz2"},"content":{"rendered":"

Analizuj\u0105c PKB poprzez struktur\u0119 popytu, nale\u017cy zaznaczy\u0107 \u017ce wskazanych relacji nie mo\u017cna traktowa\u0107 jako \u015bwi\u0119to\u015bci. W poszczeg\u00f3lnych okresach koniunktury warto\u015bci te ulegaj\u0105 zmianom. Ponadto analiza kraj\u00f3w nale\u017c\u0105cych obecnie do UE wskazuje, \u017ce wska\u017aniki struktury zale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c od stopnia rozwoju gospodarczego, przyj\u0119tego modelu gospodarczego i stopnia otwarcia gospodarki, mierzonego przyk\u0142adowo jako obroty handlu zagranicznego w relacji do PKB. Niebagatelne znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c wielko\u015b\u0107 kraju w rozumieniu jego rozmiar\u00f3w ekonomicznych. Pisz\u0119 o tym dlatego, \u017ce pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 wska\u017anikami struktury. Je\u017celi wi\u0119c jaki\u015b kraj ma stale nadwy\u017ck\u0119 handlow\u0105, to w jego strukturze PKB saldo wymiany zagranicznej poprzez sw\u00f3j udzia\u0142 zmniejsza udzia\u0142 konsumpcji czy inwestycji. Wskazane wy\u017cej specyfiki gospodarek, powoduj\u0105 na przyk\u0142ad zmniejszy udzia\u0142 konsumpcji nawet o klika procent. Podobnie zreszt\u0105 jest ze struktur\u0105 wytwarzania PKB. Szczeg\u00f3lnie mniejsze kraje mog\u0105 mie\u0107 struktur\u0119 wytwarzania znacznie odbiegaj\u0105c\u0105 od przeci\u0119tnej. Tutaj znaczenie mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3lne uwarunkowania <\/font><\/formulas \/><\/shapetype \/><\/font><\/shape \/><\/wrapblock \/>
makroekonomiczne lub geograficzne. <\/font><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Warto o tym przypomnie\u0107, gdy\u017c w przypadku Polski r\u00f3wnie\u017c mieli\u015bmy do czynienia ze zmianami struktury nie b\u0119d\u0105cymi pochodnymi zmian popytu czy inwestycji. Tak by\u0142o m.in. z saldem obrot\u00f3w zagranicznych. W 2000 r. deficyt obrot\u00f3w si\u0119gn\u0105\u0142 a\u017c 6%. Automatycznie o tak\u0105 warto\u015b\u0107 \u0142\u0105cznie zawy\u017cony by\u0142 udzia\u0142 pozosta\u0142ych element\u00f3w. Pewn\u0105 polsk\u0105 ciekawostk\u0105 by\u0142 udzia\u0142 przyrostu rzeczowych \u015brodk\u00f3w obrotowych w 2004 r. Wst\u0105pienie do UE spowodowa\u0142o tak znaczny przyrost rzeczowych \u015brodk\u00f3w obrotowych, \u017ce wp\u0142yn\u0119\u0142o to do\u015b\u0107 istotnie na przej\u015bciowe przyspieszenie wzrostu gospodarczego w 2004 r. Warto\u015b\u0107 tego elementu w strukturze PKB skoczy\u0142a z 0,5% w 2003 do 2% 2004 r.<\/font><\/p>\n

Jednak jedno spojrzenie na wskazany wykres wystarczy, by stwierdzi\u0107 \u017ce spo\u017cycie indywidualne i nak\u0142ady brutto na \u015brodki trwa\u0142e ulega\u0142y znacznym wahaniom. To ostatnia kwestia, ale chyba najistotniejsza, jak\u0105 chcia\u0142em om\u00f3wi\u0107 zanim skomentuj\u0119 struktur\u0119 obecnego wzrostu gospodarczego. Dla uzupe\u0142nienia wykresu podam, \u017ce spo\u017cycie indywidualne w 1990 r. stanowi\u0142o 48% PKB, a inwestycje niemal 21%. Wysoka zmienno\u015b\u0107 udzia\u0142u inwestycji i spo\u017cycia indywidualnego przez ostatnie kilkana\u015bcie lat, to w istocie rzeczy poszukiwanie przez polsk\u0105 gospodark\u0119 swojego naturalnego udzia\u0142u poszczeg\u00f3lnych sk\u0142adnik\u00f3w w PKB. Znaczna zmienno\u015b\u0107 – szczeg\u00f3lnie w pierwszych latach 90-tych – to naturalna konsekwencja b\u0142yskawicznego przej\u015bcia z gospodarki socjalistycznej na wolnorynkow\u0105. Niemniej jednak zmiana i jej wyj\u0105tkowa dynamika mia\u0142y powa\u017cne konsekwencje dla gospodarki w kilku kolejnych latach. Na to na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 dobra koniunktura gospodarcza, kt\u00f3ra w cz\u0119\u015bci mia\u0142a charakter ekstensywny. Rozumiem przez to wzrost oparty na prostym uzupe\u0142nianiu wieloletnich brak\u00f3w rynkowych i zerwanie starych wi\u0119z\u00f3w kooperacyjnych, kt\u00f3re mia\u0142y niewiele wsp\u00f3lnego z racjonaln\u0105 gospodark\u0105. <\/font><\/p>\n

Roczny wzrost gospodarczy w latach 1995-97 wyni\u00f3s\u0142 \u015brednio niemal 7%, nap\u0119dzany w wi\u0119kszo\u015bci przyrostem spo\u017cycia indywidualnego. Trudno si\u0119 wobec tego dziwi\u0107, \u017ce w tym samym okresie tempo realnego wzrostu inwestycji ponad dwukrotnie przekracza\u0142o tempo wzrostu gospodarczego. Ka\u017cdy podmiot widz\u0105c rozp\u0119dzon\u0105 gospodark\u0119 inwestowa\u0142 na pot\u0119g\u0119. Sprzyja\u0142 temu r\u00f3wnie\u017c wzrost eksportu. Efekt wida\u0107 na wykresie. W 1999 r. udzia\u0142 spo\u017cycia indywidualnego przekroczy\u0142 62%, a inwestycji 24%. Najwa\u017cniejszy problem le\u017ca\u0142 mo\u017ce nie tyle w udziale spo\u017cycia indywidualnego, co w dynamice jego zmian. To doprowadzi\u0142o do pewnej bezw\u0142adno\u015bci w reakcji gospodarki. W latach 1992-2000 r. udzia\u0142 spo\u017cycia indywidualnego w przyro\u015bcie PKB stanowi\u0142 \u015brednio a\u017c 64,5%. Doprowadzi\u0142o to do pewnego przekroczenia wska\u017anik\u00f3w struktury. Ale jak wspomnia\u0142em, nie to by\u0142o najwa\u017cniejszym problemem. Korzystna koniunktura spowodowa\u0142a rozkr\u0119cenie popytu na dobra inwestycyjne. Ich udzia\u0142 w przyro\u015bcie PKB w latach 1996-2000 stanowi\u0142 \u015brednio 28%.. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce do jeszcze silniejszego wypaczenia dosz\u0142o w przypadku inwestycji. W efekcie udzia\u0142 inwestycji w latach 1998-2000 utrzymywa\u0142 si\u0119 na poziomie 24% (!). Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce opr\u00f3cz samego faktu zwi\u0119kszaj\u0105cego si\u0119 udzia\u0142u inwestycji, problemem by\u0142a nieraz ich zasadno\u015b\u0107.<\/font><\/p>\n

Po kilkunastu latach przemian i do\u015b\u0107 znacznych waha\u0144 udzia\u0142u inwestycji, mo\u017cna powiedzie\u0107 \u017ce w ostatnich 2-3 latach gospodarka polska osi\u0105gn\u0119\u0142a sw\u00f3j optymalny poziom udzia\u0142u spo\u017cycia zbiorowego i inwestycji. Albo, przynajmniej, gospodarka bliska jest jego osi\u0105gni\u0119cia. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce gospodarka szuka\u0142a tego poziomu tak d\u0142ugo, bo mo\u017cna by to odebra\u0107 jako sugestie \u017ce byli\u015bmy zdestabilizowanym ekonomicznie krajem. W okresie pierwszych kilkunastu lat od chwili rozpocz\u0119cia przemian pojawia\u0142y si\u0119 w gospodarce krajowej i zagranicznej czynniki, kt\u00f3re utrudnia\u0142y osi\u0105gni\u0119cie i ustabilizowanie si\u0119 prawid\u0142owej struktury popytowej PKB. A zaznaczy\u0107 trzeba, \u017ce gospodarka polska ju\u017c od pocz\u0105tku przemian mimo wszystko d\u0105\u017cy\u0142a do osi\u0105gni\u0119cia prawid\u0142owej relacji spo\u017cycia i inwestycji.\u00a0 <\/span>Pisz\u0105c w swoich opracowaniach o satysfakcjonuj\u0105cym i stabilnym wzro\u015bcie gospodarczym, tak naprawd\u0119 pisa\u0142em o osi\u0105gni\u0119ciu przez gospodark\u0119 wzgl\u0119dnie zr\u00f3wnowa\u017conych i stabilnych relacji struktury wytwarzania i konsumpcji PKB. Powracaj\u0105c na chwil\u0119 do pracowania Centrum A.Smitha, kt\u00f3re pozwoli\u0142em sobie skomentowa\u0107 kilka miesi\u0119cy temu, r\u00f3wnie\u017c brakowa\u0142o mi w nim chocia\u017c kilku zda\u0144 komentarza na ten temat. <\/font><\/p>\n

Po tym obszernym wst\u0119pie warto przyjrze\u0107 si\u0119 strukturze wytwarzania i wykorzystaniu PKB jak kszta\u0142tuje si\u0119 w ostatnich kilkunastu kwarta\u0142ach. Za\u0142\u0105czone wykresy przedstawiaj\u0105 przyrost nominalny poszczeg\u00f3lnych sk\u0142adnik\u00f3w PKB. Wydaje mi si\u0119, \u017ce taka forma prezentacji najlepiej pokazuje co nap\u0119dza polska gospodark\u0119. <\/font><\/p>\n

W bie\u017c\u0105cej dekadzie jednym z motor\u00f3w wzrostu gospodarczego jest wzrost eksportu, kt\u00f3ry powodowa\u0142 popraw\u0119 salda wymiany zagranicznej. Udzia\u0142 tej pozycji w pocz\u0105tkowej fazie\u00a0 <\/span>wzrostu gospodarczego w 2003 r. si\u0119ga\u0142 blisko 20%. W 2004 r. udzia\u0142 tej pozycji we wzro\u015bcie PKB zasadniczo zmala\u0142, a to dlatego \u017ce saldo wymiany zacz\u0119\u0142o si\u0119 przej\u015bciowo pogarsza\u0107 w 2004 r. (przyczyn\u0105 nie by\u0142a wymiana towarowa). Kolejna poprawa salda wymiany handlowej przypad\u0142a na 2005 r. i przed\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 na I kw bie\u017c\u0105cego roku. W II po\u0142owie ubieg\u0142ego roku udzia\u0142 tej pozycji przej\u015bciowo si\u0119gn\u0105\u0142 30%, a \u015brednia kwartalna udzia\u0142u w przyro\u015bcie PKB wynios\u0142a\u00a0 <\/span>ok. 21%. Na wykresie wida\u0107 jednak, \u017ce udzia\u0142 tej pozycji powoli spada. W najbli\u017cszych kwarta\u0142ach nominalny i procentowy udzia\u0142 tej pozycji powinien kontynuowa\u0107 spadek. To b\u0119dzie naturalna konsekwencja spodziewanego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w powolnego wzrostu deficytu obrot\u00f3w bie\u017c\u0105cych. <\/font><\/p>\n

\n

Marek \u017beli\u0144ski, lipiec 2006<\/font><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/763"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}