{"id":782,"date":"2006-03-14T23:30:23","date_gmt":"2006-03-14T22:30:23","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/03\/14\/ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz4\/"},"modified":"2006-03-14T23:30:23","modified_gmt":"2006-03-14T22:30:23","slug":"ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/03\/14\/ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz4\/","title":{"rendered":"Ocena Raportu Otwarcia przygotowanego przez Centrum im. Adama Smitha cz4"},"content":{"rendered":"

W ocenie kontroli dzia\u0142alno\u015bci firm, ca\u0142a diagnoz\u0119 ograniczono do podania liczby organ\u00f3w kontroluj\u0105cych. To efekt zar\u00f3wno wydzielania si\u0119 s\u0142u\u017cb kontroluj\u0105cych jak i powstawanie nowych. Autorzy ani s\u0142owem nie wspominaj\u0105 o powodach tego zjawiska, ani po co s\u0105 kontrole. Pomagaj\u0105 konsumentom d\u00f3br i us\u0142ug oraz podmiotom gospodarczym. To jak historia z sokami. Po liberalizacji rynku mieli\u015bmy do czynienia z sokami i barwionymi napojami z dodatkami smakowymi o takiej samej nazwie. Konsument kupowa\u0142 ten drugi, bo to by\u0142o to samo (tzn. uwierzy\u0142 deklaracji na etykiecie), ale taniej. Konsument zosta\u0142 oszukany, a pierwszy przedsi\u0119biorca zacz\u0105\u0142 si\u0119 zastanawia\u0107 czy warto inwestowa\u0107 w jako\u015b\u0107 i czy powa\u017cnie traktowa\u0107 konsumenta. Nietrudno znale\u017a\u0107 w prasie codziennej i bran\u017cowej skargi przedsi\u0119biorc\u00f3w rozczarowanych s\u0142ab\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 s\u0142u\u017cb pa\u0144stwowych w walce z nieuczciw\u0105 konkurencj\u0105. To s\u0105 piekarze, transportowcy, producenci ser\u00f3w i ca\u0142a rzesza innych. <\/font><\/p>\n

Przy okazji om\u00f3wienia pomocy publicznej autorzy podali, \u017ce skokowo wzros\u0142a w latach 2002 i 2003, no i \u017ce jest kierowana do niewielkiej grupy podmiot\u00f3w. Czytelnik musi albo uwierzy\u0107, albo poszuka\u0107 tych informacji w \u017ar\u00f3d\u0142ach, z kt\u00f3rych korzystali autorzy. Proponuje sprawdzi\u0107. Spi\u0119trzenie pomocy publicznej w tym okresie to rezultat co najmniej kilku przyczyn. Wska\u017c\u0119 niekt\u00f3re. To efekt przygotowa\u0144 do prywatyzacji hutnictwa i realizowania kolejnego etapu przekszta\u0142ce\u0144 w g\u00f3rnictwie. Jest tu jeszcze problem sektora stoczniowego. Grupa najwi\u0119kszych podmiot\u00f3w zacz\u0119\u0142a prze\u017cywa\u0107 powa\u017cne problemy finansowe i pa\u0144stwo zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 w proces ich ratowania przed ca\u0142kowitym upadkiem. Problemy stoczni to obok ewentualnych w\u0142asnych b\u0142\u0119d\u00f3w, splot kilku innych czynnik\u00f3w jak spadek koniunktury, konkurencja stoczni azjatyckich i niekorzystna zamiana kursu dolara. Przy kruchym finansowaniu stoczni, efekt musia\u0142 by\u0142 tragiczny. Nie wiem czy autorzy to sprawdzali czy ograniczyli si\u0119 jedynie do pobie\u017cnej lektury artyku\u0142\u00f3w z gazet, kt\u00f3re wskazali jako \u017ar\u00f3d\u0142o. Nie zamierzam usprawiedliwia\u0107 tzw. decydent\u00f3w i ich nadmiernej hojno\u015bci, ale dyskusja o finansowej pomocy pa\u0144stwa to nie jest problem da\u0107 czy nie w przypadku Polski, ale ilu podmiotom i na jakich zasadach. Ja uwa\u017cam, \u017ce warto by\u0142o da\u0107 szans\u0119 niekt\u00f3rym stoczniom czy zak\u0142adom lotniczym (tam tez kierowano pomoc). <\/font><\/p>\n

Por\u00f3wnanie pomocy publicznej z wp\u0142ywami z prywatyzacji jest chyba tylko zabiegiem socjotechnicznym, bo jak wskaza\u0142em, obydwoma procesami kierowa\u0142y zupe\u0142nie inne czynniki w ostatnich kilku latach. Podobnie z por\u00f3wnaniem poziomu wsparcia w UE-15. U do\u0142u strony 26 autorzy cytuj\u0105 fragment artyku\u0142u, gdzie uj\u0119to pomoc publiczn\u0105 w relacji do PKB. Ale jak\u017ce wysoki jest PKB w UE-15. Ponadto UE restrukturyzowa\u0142a dawne pa\u0144stwowe molochy od dawna, hojnie je dotuj\u0105c czy ograniczaj\u0105c konkurencyjny import d\u00f3br i us\u0142ug. Mia\u0142em okazj\u0119 por\u00f3wnywa\u0107 tempo redukcji sektora wydobywczego Polski z grup\u0105 kraj\u00f3w z UE-15. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w proces ograniczania wydobycia, redukcji zatrudnienia oraz poprawy wydajno\u015bci w skali takiej jak nasza, trwa\u0142 co najmniej dwa razy d\u0142u\u017cej. M\u00f3wi\u0105c inaczej, my to robimy niemal w biegu i przy znacznie mniejszym wsparciu pa\u0144stwa. Autorzy niestety nie wskazali, jak\u0105 kwot\u0105 pa\u0144stwo mia\u0142o wspiera\u0107 te sektory i czy w og\u00f3le mia\u0142o wspiera\u0107.<\/font><\/p>\n

Zmierzaj\u0105c powoli do ko\u0144ca, chcia\u0142bym skruszy\u0107 jeden z wi\u0119kszych mit\u00f3w bie\u017c\u0105cej dekady, a kt\u00f3ry kilkakrotnie przewija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Raporcie. Mam na my\u015bli koszty pracy. Autorzy zdaj\u0105 si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce tylko przez up\u00f3r polityk\u00f3w pozycja ta jest tak du\u017ca. Kilka zgrabnych por\u00f3wna\u0144 w Raporcie (np. \u017ce dochody z pracy, stanowi\u0105 a\u017c 41% dochod\u00f3w sektora publicznego w 2005 r.) oraz dra\u017cnienie czytelnika marnowanymi miliardami z\u0142otych mia\u0142o to potwierdzi\u0107. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tutaj por\u00f3wnanie koszt\u00f3w pracy z krajami UE by\u0142oby bardziej pomocne i wskaza\u0142o nam ile mamy do nadrobienia. Tylko, \u017ce wynik nie by\u0142by taki pora\u017caj\u0105cy. Postaram si\u0119 opisa\u0107 ten problem przyk\u0142adem. Wyobra\u017amy sobie ma\u0142y podmiot produkcyjno-handlowy, kt\u00f3ry zatrudnia cztery osoby i \u0142\u0105czne koszty pracy stanowi\u0105 40% koszt\u00f3w og\u00f3\u0142em. Przyjmijmy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce na 1 z\u0142otego p\u0142acy netto przypada prawie 0,9 z\u0142otego obci\u0105\u017ce\u0144. No i dokonajmy ci\u0119\u0107 koszt\u00f3w. Tylko o ile? Takich propozycji nie potrafi\u0119 znale\u017a\u0107 ani w raporcie ani w mediach. Id\u017amy wi\u0119c \u015bladem wskazanym przez autor\u00f3w na stronie 20 raportu (finanse publiczne). Je\u017celi trend spadkowy dochod\u00f3w by\u0142 dobry to poci\u0105gnijmy go dalej. W 2004 r. zeszliby\u015bmy na poziom ok. 34%. Tymczasem w 2004 r. by\u0142o to ok. 40%. Po przeliczeniu przez nomina\u0142 PKB w 2004 r. wynika, \u017ce finanse publiczne mia\u0142y obr\u00f3ci\u0107 kwot\u0105 ok. 55 mld z\u0142otych mniejsz\u0105 od rzeczywistej (spadek o ok. 15%). <\/font><\/p>\n

Przyjmuj\u0119 wi\u0119c obni\u017cenie obci\u0105\u017ce\u0144 wynagrodze\u0144 o 15%. Po przeliczeniach okazuje si\u0119, \u017ce \u0142\u0105czne koszty p\u0142ac spad\u0142yby o ok. 7%, a koszty og\u00f3\u0142em prawie o 3%. To jeszcze nale\u017cy roz\u0142o\u017cy\u0107 na trzy lata, gdy\u017c przyj\u0105\u0142em za\u0142amanie trendu w 2001 r. Jak wi\u0119c wida\u0107 z przyk\u0142adu nie to jest powodem zatrzymania rozwoju przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, a przeniesienie tak wyliczonych korzy\u015bci na zatrudnienie w gospodarce daje r\u00f3wnie\u017c marginalny efekt. <\/font><\/p>\n

Jest jeszcze druga strona takiej obni\u017cki. Co obni\u017camy po stronie wydatk\u00f3w? Na potrzeby przyk\u0142adu pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 ochron\u0105 zdrowia i przyjmuj\u0119, \u017ce wszystkie pozycje wydatk\u00f3w obni\u017camy proporcjonalnie. W bie\u017c\u0105cym roku z naszych sk\u0142adek zebrano ok. 60 mld z\u0142otych na \u015bwiadczenie us\u0142ug zdrowotnych i dop\u0142at do lek\u00f3w. Spadek o 15% oznacza ubytek prawie 9 mld z\u0142otych. To odpowiada 1,5 krotno\u015bci kwoty przeznaczonej na refundacj\u0119 lek\u00f3w. Nawet gdyby radykalnie obni\u017cy\u0107 koszty dystrybucji tych \u015brodk\u00f3w (ci\u0119cia administracji), to i tak musimy w ko\u0144cu zacz\u0105\u0107 lepiej op\u0142aca\u0107 pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia. <\/font><\/p>\n

W raporcie autorzy poruszyli problem obci\u0105\u017ce\u0144 wynagrodze\u0144 i s\u0142u\u017cby zdrowia, ale tak \u017ceby czytelnika utwierdzi\u0107 w jego oczekiwaniach. Z jednej strony niedobre pa\u0144stwo zabiera zbyt du\u017co pieni\u0119dzy, a z drugiej nie chce spe\u0142ni\u0107 oczekiwa\u0144 zwi\u0105zanych z ochron\u0105 zdrowia. A problem pozostaje i rezygnacja ze sk\u0142adek oraz ca\u0142kowita prywatyzacja opieki medycznej nie rozwi\u0105\u017c\u0105 problemu dysproporcji pomi\u0119dzy oczekiwanym poziomem opieki zdrowotnej a mo\u017cliwo\u015bci\u0105 jego zaspokojenia. W rzeczywisto\u015bci pozostaje tu tylko metoda drobnych krok\u00f3w.<\/font><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce mo\u017cna nawet ograniczy\u0107 sk\u0142adki emerytalne albo w og\u00f3le je zlikwidowa\u0107 i pozostawi\u0107 decyzj\u0119 o oszcz\u0119dzaniu obywatelom. Nie zauwa\u017cy\u0142em jednak by kto\u015b mia\u0142 odwag\u0119 to zaproponowa\u0107, czy tez by kto\u015b sugerowa\u0142, \u017ce emerytury w Polsce b\u0119d\u0105 zbyt du\u017ce. Tymczasem s\u0142yszymy apele o dodatkowe oszcz\u0119dzanie i przesuwanie wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119. Nikt r\u00f3wnie\u017c nie pokusi\u0142 si\u0119 o prognoz\u0119, co pracodawcy zrobi\u0105 z tak uwolnionymi \u015brodkami. <\/font><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

W mojej opinii Raport jest raczej rezultatem osobistego spojrzenia jego autor\u00f3w i do\u015b\u0107 popularn\u0105 w Polsce krytyk\u0105 dla krytyki, a nie diagnoz\u0105. W mojej opinii diagnoza, to w miar\u0119 r\u00f3wnomierne roz\u0142o\u017cenie akcent\u00f3w w tematach, kt\u00f3rych autorzy si\u0119 podj\u0119li. Dopiero to pozwoli\u0142oby nam okre\u015bli\u0107 skal\u0119 sukces\u00f3w i pora\u017cek oraz wskaza\u0142o rzeczywisty dystans do nadrobienia w ka\u017cdym z wymienionych temat\u00f3w. Mam okazj\u0119 wykorzystywa\u0107 w codziennej pracy wi\u0119kszo\u015b\u0107 danych i informacji zaprezentowanych przez autor\u00f3w, st\u0105d moje zdziwienie sposobem ich u\u017cycia i wyci\u0105ganymi wnioskami. A daleki jestem od propagandy sukcesu i obrony poszczeg\u00f3lnych ekip rz\u0105dz\u0105cych. Nawet na 35 stronach mo\u017cna by\u0142o zawrze\u0107 rzetelniejszy opis stanu gospodarki. Autorzy w niekt\u00f3rych miejscach dokonywali powt\u00f3rze\u0144 lub umieszczali do\u015b\u0107 przypadkowe wska\u017aniki czy ilustracje.<\/font><\/p>\n

Autorzy w rzeczywisto\u015bci ulegli postawie schlebiania Polakom, osi\u0105gaj\u0105c chyba efekt przeciwny do zamierzonego. Po lekturze raportu Polacy mog\u0105 si\u0119 utwierdzi\u0107 w przekonaniu, \u017ce maj\u0105 prawo oczekiwa\u0107 konsumpcji na poziomie kraj\u00f3w UE-15. Pa\u0144stwo jest winne s\u0142abej ch\u0119ci kszta\u0142cenia i szukania nowych kwalifikacji, zabiera nam pieni\u0105dze, utrudnia nam zdobywanie d\u00f3br konsumpcyjnych (i nie ma znaczenia czy nas na nie sta\u0107), uniemo\u017cliwia le\u017cenie w szpitalu, powinno nam da\u0107 komputer i zafundowa\u0107 bilet lotniczy, no i jest winne temu, \u017ce wci\u0105\u017c nie mamy nowego mieszkania. Przedsi\u0119biorcy do urz\u0119dnik\u00f3w mog\u0105 skierowa\u0107 pytanie gdzie jest rynek z pierwszych lat 90-tych, kiedy sprzedawa\u0142o si\u0119 niemal wszystko ze znaczn\u0105 mar\u017c\u0105, a teraz trzeba stale monitorowa\u0107 oczekiwania klient\u00f3w i szuka\u0107 nowych mo\u017cliwo\u015bci rozwoju. <\/font><\/p>\n

Zabrak\u0142o mi informacji, \u017ce elastyczno\u015b\u0107 gospodarki rynkowej zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od zdolno\u015bci adaptacji obywateli i przedsi\u0119biorc\u00f3w do stale zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w rynkowych. Szkoda, \u017ce przy okazji omawiania finans\u00f3w publicznych czy utrudnie\u0144 zwi\u0105zanych z prowadzeniem dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, autorzy nie zwr\u00f3cili uwagi na roszczeniow\u0105 postaw\u0119 niekt\u00f3rych grup spo\u0142ecznych czy zawodowych (czasami s\u0142uszn\u0105) oraz narzeka\u0144 organizacji bran\u017cowych, kt\u00f3re oczekuj\u0105 „systemowego” (bardzo cz\u0119sto pada to okre\u015blenie) podej\u015bcia do ich problem\u00f3w. Po czym po dok\u0142adniejszej lekturze okazuje si\u0119, \u017ce w wielu przypadkach chodzi o zestaw ulg i propozycje dodatkowych zapis\u00f3w w kilka ustawach, no i jak\u0105\u015b preferencyjn\u0105 linia kredytow\u0105 (redystrybucja!). Wcale do rzadko\u015bci nie nale\u017c\u0105 propozycje ogranicze\u0144 utrudniaj\u0105cych rozpocz\u0119cie dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w takiej czy innej bran\u017cy, kt\u00f3re maj\u0105 stanowi\u0107 barier\u0119 przed nieuczciwa konkurencj\u0105. I wcale nie mam na my\u015bli organizacji reprezentuj\u0105cych przedsi\u0119biorstwa nale\u017c\u0105ce do Skarbu Pa\u0144stwa.<\/font><\/p>\n

Zabrak\u0142o mi rzetelnej informacji o wzro\u015bcie gospodarczym w ostatnich dw\u00f3ch latach i chocia\u017c wzmianki o znacznym sukcesie, jakim by\u0142 wzrost eksportu i redukcja deficytu obrot\u00f3w bie\u017c\u0105cych. To jeden z grupy podstawowych miernik\u00f3w konkurencyjno\u015bci gospodarki. Nale\u017ca\u0142o r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce wzrost eksportu odby\u0142 si\u0119 przy relatywnie – jak na polskie warunki – silnym z\u0142otym. To przecie\u017c sukces krajowych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Radykalnie spad\u0142y stopy procentowe, co obni\u017cy\u0142o koszt kapita\u0142u. Stale wzrasta rynek leasingu i faktoringu. W\u0142a\u015bnie w bie\u017c\u0105cej dekadzie prze\u0142amano monopol w kolejnych kilku sektorach, jak telekomunikacja (telefonia przewodowa), rynek kolejowych przewoz\u00f3w towarowych czy pasa\u017cerskiego transportu lotniczego. <\/font><\/p>\n

I rzecz chyba najwa\u017cniejsza. W Polsce od d\u0142u\u017cszego czasu spada bezrobocie. Brak tej informacji w Raporcie mnie nie zdziwi\u0142, chocia\u017c mo\u017cna tego by\u0142o oczekiwa\u0107 od dawna. Ju\u017c w latach 2001-2002 dynamika zmiany liczby bezrobotnych przyj\u0119\u0142a na tyle trwa\u0142y trend, \u017ce wiadomo by\u0142o, i\u017c od prze\u0142omu lat 2003\/2004 liczba bezrobotnych zacznie spada\u0107. Przez dwa ostatnie lata wska\u017anik bezrobocia spad\u0142 o prawie 3%. <\/font><\/p>\n

Marek \u017beli\u0144ski, grudzie\u0144 2005<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}