{"id":783,"date":"2006-03-14T23:27:14","date_gmt":"2006-03-14T22:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/03\/14\/ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz3\/"},"modified":"2006-03-14T23:27:14","modified_gmt":"2006-03-14T22:27:14","slug":"ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/2006\/03\/14\/ocena-raportu-otwarcia-przygotowanego-przez-centrum-im-adama-smitha-cz3\/","title":{"rendered":"Ocena Raportu Otwarcia przygotowanego przez Centrum im. Adama Smitha cz3"},"content":{"rendered":"

Analiz\u0119 Pa\u0144stwa s\u0142usznie rozpocz\u0119to od finans\u00f3w publicznych. Niemniej jeden z najciekawszych temat\u00f3w raportu\u00a0 <\/span>zosta\u0142 sprowadzony do grupy przypadkowych liczb.<\/font><\/p>\n

W przypadku sektora finans\u00f3w publicznych nale\u017ca\u0142o dokona\u0107 podzia\u0142u na cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu pa\u0144stwa i pozosta\u0142\u0105. W przypadku cz\u0119\u015bci „pa\u0144stwowej” spadek w por\u00f3wnaniu z pocz\u0105tkiem ubieg\u0142ej dekady jest ogromny. Ok. 10 lat temu wydatki bud\u017cetu pa\u0144stwa przekracza\u0142y 30% PKB, a obecnie (2005 r.) raczej nie przekrocz\u0105 23%. To oznacza ogromn\u0105 jako\u015bciowa zmian\u0119 w redystrybucji pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w, jaka si\u0119 odby\u0142a po 1990 roku. Ten proces (wg wskazanych kana\u0142\u00f3w dystrybucji) zako\u0144czy\u0142 si\u0119 na prze\u0142omie dekad. \u017beby tego nie pokaza\u0107, autorzy dyskretnie to pomin\u0119li. A mo\u017cna by\u0142o, bo temat\u00f3w do krytyki i tak nie brakuje. <\/font><\/p>\n

Spostrze\u017cenie autor\u00f3w dotycz\u0105ce spadku wydatk\u00f3w (w relacji do PKB) na prze\u0142omie dekad i odwr\u00f3cenie tego procesu \u015bwiadczy, \u017ce autorzy postanowili przemilcze\u0107 jego podstawowe przyczyny. Prosz\u0119 spojrze\u0107 na bud\u017cet pa\u0144stwa z tamtych lat. Rozpocz\u0119to reform\u0119 finans\u00f3w bez ogl\u0105dania si\u0119 na skutki. Co gorsza na proces ten na\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 powa\u017cny spadek koniunktury gospodarczej w kraju. Rezultaty by\u0142y op\u0142akane. <\/font><\/p>\n

Patrz\u0105c na przemiany w naszym kraju musimy sobie u\u015bwiadomi\u0107 przykr\u0105 prawd\u0119. W przeliczeniu na obywatela jeste\u015bmy krajem wci\u0105\u017c bardzo skromnym, co autorzy s\u0142usznie pokazali. Gdyby tak policzy\u0107 konieczne inwestycje (drogi, mosty, trasy kolejowe, lotniska i ca\u0142y szereg innych), r\u00f3wnie\u017c w przeliczeniu na obywatela, to por\u00f3wnanie wypada jeszcze gorzej. Dodatkowo np. kraje UE-15 mia\u0142y znacznie wi\u0119cej czasu na dokonanie zmian, a my je musimy dokona\u0107 w tempie nieraz kilkukrotnie szybszym przy ograniczonych \u015brodkach, a czasu mamy niewiele. Przyk\u0142adowo zbli\u017caj\u0105 si\u0119 kolejne terminy liberalizowania rynku us\u0142ug kolejowych. Zgodnie z wymogami UE musimy poprawi\u0107 stan techniczny g\u0142\u00f3wnych szlak\u00f3w kolejowych. Ponadto we w\u0142asny interesie musimy poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 transportu kolejowego. Zrzucanie winy na podmioty z grupy PKP, kt\u00f3re maj\u0105 hamowa\u0107 przemiany, to tylko cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Prosz\u0119 por\u00f3wna\u0107 wsparcie finansowe kolei w relacji do PKB w Polsce i w krajach UE-15. W du\u017cym uproszeniu nale\u017ca\u0142oby znale\u017a\u0107 kwot\u0119 rz\u0119du 1 mld z\u0142otych ponad to, co ju\u017c dajemy. Tego typu problemy wymuszaj\u0105 konieczno\u015b\u0107 utrzymania znacznej redystrybucji. Zreszt\u0105 proponuje nie narzeka\u0107. Autorzy chyba \u015bwiadomie nie pokazali problematyki redystrybucji na tle pozosta\u0142ych pa\u0144stw europejskich. Po prostu linie wykresu dla Polski i wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142ych kraj\u00f3w europejskich mog\u0142yby si\u0119 niemal pokrywa\u0107. Wlejmy te\u017c tez troch\u0119 nadziei. Uda\u0142o si\u0119 wst\u0119pnie opanowa\u0107 problem rent i rosn\u0105cych z tego tytu\u0142u wydatk\u00f3w. Prace nad list\u0105 lek\u00f3w refundowanych i skal\u0105 refundacji, doprowadzi\u0142y do znacznego zwolnienia dynamiki \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych przeznaczanych na ten cel, ku zaskoczeniu firm farmaceutycznych. To tylko wybrane przyk\u0142ady. <\/font><\/p>\n

Przedstawianie problematyki d\u0142ugu publicznego w uj\u0119ciu nominalnym i w por\u00f3wnanie do wydatk\u00f3w bud\u017cetowych to tylko \u017conglerka danymi dla wystraszenia czytelnik\u00f3w. Proponuj\u0119 uj\u0119cie jak w przypadku finans\u00f3w publicznych, czyli w relacji do PKB. Nie zamierzam umniejsza\u0107 powadze sytuacji i mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce st\u0105pamy po cienkiej k\u0142adce. Swoj\u0105 drog\u0105 czytelnicy przecieraliby oczy ze zdumienia, gdyby zobaczyli d\u0142ug publiczny w relacji do PKB w krajach UE-15, szczeg\u00f3lnie z lat 90-tych. <\/font><\/p>\n

Absolutnie nie zgadzam si\u0119, przynajmniej co do skali zarzutu, \u017ce w Polsce od d\u0142u\u017cszego czasu nie ma klimatu przychylnego przedsi\u0119biorcom. Jest to do\u015b\u0107 modna teza przedstawiana w ostatnich latach. Powsta\u0142a w reakcji na\u00a0 <\/span>poszukiwanie winnych wysokiego bezrobocia i chyba pozyskania sympatii \u015brodowisk przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c maj\u0105 w pami\u0119ci pierwszy lata ubieg\u0142ej dekady. <\/font><\/p>\n

W Polsce przed kilku laty sko\u0144czy\u0142 si\u0119 proces ekstensywnego rozwoju rynku. \u015awietnie to wida\u0107 po analizie wzrostu liczby podmiot\u00f3w w gospodarce i w uj\u0119ciu sektorowym oraz analizie wielko\u015bci i dynamiki sprzeda\u017cy szeregu d\u00f3br. I nie dlatego, \u017ce kto\u015b zabroni\u0142 czy utrudnia\u0142 Polakom produkowa\u0107,\u00a0 <\/span>sprzedawa\u0107 i kupowa\u0107. Pod koniec lat 90-tych przybra\u0142 na sile proces konsolidacji w wi\u0119kszo\u015bci sektor\u00f3w. Prosz\u0119 spojrze\u0107 na liczb\u0119 sklep\u00f3w. Ros\u0142a dynamicznie przez pierwsze kilka lat poprzedniej dekady. Potem silniej da\u0142y o sobie zna\u0107 sieci hiper- i supermarket\u00f3w, a Polacy nie s\u0105 w stanie ca\u0142y czas kupowa\u0107 w takim tempie jak w latach 90-tych. Swoj\u0105 drog\u0105 by\u0142 to radosny okres konsumpcji i nadrabiania zaleg\u0142o\u015bci w poziomie \u017cycia. W przypadku aptek czy stacji benzynowych mamy podobn\u0105 sytuacj\u0119. Wprawdzie ich liczba jeszcze ro\u015bnie, ale w tempie znacznie wolniejszym. Liczna aptek w przeliczeniu na liczb\u0119 ludno\u015bci si\u0119gn\u0119\u0142a ju\u017c poziom\u00f3w osi\u0105ganych w krajach UE-15. Podobnie ze stacjami. Czy\u017cby w opinii autor\u00f3w winne by\u0142o pa\u0144stwo. W obydwu przypadkach nowi przedsi\u0119biorcy nadal b\u0119d\u0105 inwestowali w te us\u0142ugi, ale kosztem wyparcia innych ju\u017c dzia\u0142aj\u0105cych. W przypadku stacji benzynowych na horyzoncie pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c nowy konkurent – stacje budowane przez wielkie sieci handlu detalicznego. Dla aptek r\u00f3wnie\u017c – leki (oczywi\u015bcie tzw. OTC) mo\u017cna dosta\u0107 w sklepie spo\u017cywczym, w kiosku, przy kasie w supermarkecie, a nawet przez internet. Nie mo\u017cemy przecie\u017c zatrzyma\u0107 procesu rozwoju sieci du\u017cych ksi\u0119garni i sprzeda\u017cy ksi\u0105\u017cek przez internet, \u017ceby powstrzyma\u0107 spadek liczby ma\u0142ych ksi\u0119gar\u0144 czy hurtowni. Mo\u017cemy tak prze\u015bledzi\u0107 ka\u017cd\u0105 bran\u017c\u0119 gospodarki. Co ciekawa nawet obni\u017canie stawek podatk\u00f3w dochodowych nie zatrzyma\u0142o tego procesu. <\/font><\/p>\n

W tym samym czasie rozwija\u0142y si\u0119 nowe typy dzia\u0142alno\u015bci (np. firmy ochroniarskie, kurierskie), ale rynek nie jest z gumy. Warto spojrze\u0107 na ten proces z punktu widzenia dochod\u00f3w Polak\u00f3w i tempa nasycania poszczeg\u00f3lnymi dobrami. <\/font><\/p>\n

Nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce liczba dokument\u00f3w i tzw. biurokracja jest uci\u0105\u017cliwa dla podmiot\u00f3w gospodarczych. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dyskusja o tym, kt\u00f3ry papierek jest potrzebny a kt\u00f3ry nie, nigdy si\u0119 nie sko\u0144czy. Te\u017c jestem po stronie zwolennik\u00f3w uproszczenia, tam gdzie to mo\u017cliwe. Niemniej nie \u0142ud\u017amy przedsi\u0119biorc\u00f3w sprowadzeniem wszystkiego\u00a0 <\/span>do jednego e-maila czy kartki papieru. Ka\u017cde uproszczenie jest likwidacj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci na potrzeby podmiot\u00f3w gospodarczych. Cz\u0119sto \u015bledz\u0105c pras\u0119 ekonomiczno-poradnikow\u0105 dla przedsi\u0119biorc\u00f3w trafiam na \u017cale typu „a dlaczego ustawodawca nie przewidzia\u0142 specyfiki mojej dzia\u0142alno\u015bci, tylko potraktowa\u0142 wszystkich jednakowo, a to tylko dwa paragrafy w ustawie oraz jeden za\u0142\u0105cznik czy dwa formularze wi\u0119cej do wypisania”. Obawiam si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce po radykalnym uproszczeniu, rzesz\u0119 usatysfakcjonowanych zast\u0105pi\u0142aby rzesza niezadowolonych, z powodu uproszcze\u0144, likwidacji ulg itd., kt\u00f3re powodowa\u0142y wzrost tzw. biurokracji. Wierz\u0119, \u017ce ZUS i Urz\u0119dy Skarbowe te\u017c b\u0119d\u0105 – chocia\u017cby pod naciskiem opinii publicznej – zmniejsza\u0142y skale tego typu obci\u0105\u017ce\u0144. Oczywi\u015bcie w tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra zale\u017cy bezpo\u015brednio od nich. Zreszt\u0105 s\u0105 na tym polu osi\u0105gni\u0119cia w tych instytucjach czy r\u00f3wnie\u017c w „biurokracji” zwi\u0105zanej ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z bankami. Na miejscu autor\u00f3w zach\u0119ca\u0142bym raczej przedsi\u0119biorc\u00f3w do zlecania tego typu us\u0142ug firmom zewn\u0119trznym. I chyba nie ma sensu ci\u0105gn\u0105\u0107 tego tematu dalej, bo i sami autorzy sprowadzili go do prostej krytyki. W ostatnich miesi\u0105cach zauwa\u017cy\u0142em w prasie podejmowane pr\u00f3by oceny zjawiska biurokracji, w kt\u00f3rych podaje si\u0119 miliony ton, liczb\u0119 uchwalanych co roku ustaw czy ich \u0142\u0105czny ci\u0119\u017car. Dla mnie jest to raczej przyk\u0142ad bezradno\u015bci\u00a0 <\/span>w ocenie „biurokracji”, ni\u017c rzetelna diagnoza z prawid\u0142owym roz\u0142o\u017ceniem akcent\u00f3w. Brak tu te\u017c informacji o rozwoju rynku oprogramowania dla przedsi\u0119biorc\u00f3w czy firm zajmuj\u0105cych si\u0119 „biurokracj\u0105” w ich imieniu.<\/font><\/p>\n

Na zako\u0144czenie autorzy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na wzrost wydatk\u00f3w na administracj\u0119 publiczn\u0105 w latach 2001-2004. To kategoria szersza ni\u017c pracownicy Urz\u0119d\u00f3w Skarbowych czy ZUS i nie wszyscy maj\u0105 zwi\u0105zek z obs\u0142ug\u0105 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Autorzy podali te kwoty chyba tylko dlatego, \u017ce by\u0142y du\u017ce. Czytelnik nie otrzyma\u0142 \u017cadnego komentarza. <\/span>Wzrost koszt\u00f3w utrzymania administracji wygl\u0105da znacznie skromniej w uj\u0119ciu realnym (o ok. 2\/3 mniej). Gdyby wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wzrost p\u0142ac realnych w gospodarce w tych latach, czy realny wzrost koszt\u00f3w przedsi\u0119biorstw,\u00a0 <\/span>to zaprezentowane liczby przestaj\u0105 robi\u0107 jakiekolwiek wra\u017cenie. Na pocieszenie powiem, \u017ce liczba urz\u0119dnik\u00f3w „skarbowych” nie uleg\u0142a powa\u017cniejszej zmianie, przynajmniej w obecnej dekadzie.<\/font><\/p>\n

Marek \u017beli\u0144ski, grudzie\u0144 2005<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783"}],"collection":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=783"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/783\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/opinieekonomiczne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}