Temat bezwarunkowego dochodu
\npodstawowego powoli staje si\u0119 coraz bardziej znany w Polsce. Temat popularyzuj\u0105,
\nkojarzeni z lewic\u0105, sympatycy dochodu podstawowego. Coraz cz\u0119\u015bciej te\u017c media
\nkrajowe informuj\u0105 o inicjatywach i eksperymentach z dochodem gwarantowanym (bo
\ni tak jest nazywany) przeprowadzanych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata.
Do wpisu na blogu popchn\u0105\u0142 mnie
\nartyku\u0142 Macieja Szlindera udost\u0119pniony na gazeta.pl. Tytu\u0142: Szlinder: 1000 plus to nie utopia. Doch\u00f3d podstawowy zach\u0119ca do pracy i da si\u0119 go sfinansowa\u0107.<\/i> Pe\u0142ny link do artyku\u0142u podaje na ko\u0144cu.<\/p>\n
Sam siebie zaliczam do
\nekonomist\u00f3w stoj\u0105cych twardo na ziemi, czego nie mog\u0119 powiedzie\u0107 o osobach
\npropaguj\u0105cych doch\u00f3d podstawowy. Wiem, \u017ce stygmatyzowanie kogo\u015b za jego pogl\u0105dy
\nmo\u017ce by\u0107 \u017ale postrzegane, ale popularyzatorzy dochodu gwarantowanego nadmiernie
\nkorzystaj\u0105 z manipulacji i \u015bwiadomie unikaj\u0105 dok\u0142adnych wylicze\u0144. Wi\u0119cej w tym
\nfilozofowania ni\u017c ekonomii.
Idea dochodu podstawowego jest
\nszczytna: ka\u017cdy z nas ma dostawa\u0107 co miesi\u0105c i bezwarunkowo sta\u0142\u0105 kwot\u0119, co ma
\nnam da\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa i mo\u017cliwo\u015b\u0107 chocia\u017c cz\u0119\u015bciowego kszta\u0142towania
\nw\u0142asnego \u017cycia bez ekonomicznego przymusu. Brzmi super. Ale tylko brzmi. Temat
\ndochodu gwarantowanego jest szeroki, wi\u0119c ja si\u0119 tylko ogranicz\u0119 do g\u0142\u00f3wnych my\u015bli
\nzawartych w tek\u015bcie autora.
\u00a0„Bezwarunkowy doch\u00f3d podstawowy
\nnie tylko ludzi nie rozleniwia, ale te\u017c powoduje, \u017ce staj\u0105 si\u0119 bardziej aktywni
\nekonomicznie i pracuj\u0105 wi\u0119cej”.
W tek\u015bcie jest przyk\u0142ad testu na
\nuczestnikach wyk\u0142adu ws reakcji na otrzymywanie 1000 z\u0142. Uczestnicy
\nstwierdzili, \u017ce doch\u00f3d do pracy ich nie zniech\u0119ci. I to mia\u0142 by\u0107 dow\u00f3d, \u017ce
\ndoch\u00f3d podstawowy nie b\u0119dzie destrukcyjny dla rynku pracy. Tylko, \u017ce….opar\u0142 si\u0119
\nna przyk\u0142adzie relatywnie ma\u0142ego dochodu. I tu pojawia si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych
\npyta\u0144 do zwolennik\u00f3w dochodu gwarantowanego: to ma by\u0107 faktycznie doch\u00f3d
\ngwarantuj\u0105cy bezpiecze\u0144stwo, czy inna forma pomocy spo\u0142ecznej? Pytanie bardzo
\nwa\u017cne, bo wszystkie przeprowadzane do tej pory eksperymenty w obszarze dochodu
\ngwarantowanego dotycz\u0105 kwot por\u00f3wnywalnych z kwot\u0105 odpowiadaj\u0105c\u0105 minimum egzystencji
\nlub podobnym kwotom. I to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas mimo otrzymywania\u00a0 1 tys. z\u0142. p\u00f3jdzie do pracy nie jest \u017cadnym
\nodkryciem.
M.Szlinder poda\u0142 te\u017c m.in. przyk\u0142ad
\nz Indii (ten przyk\u0142ad do\u015b\u0107 cz\u0119sto jest w Polsce przytaczany). Przyk\u0142ad kt\u00f3ry
\nnijak do nas nie pasuje i dotyczy czego innego. Ot\u00f3\u017c mieszka\u0144cy kilku wsi dostali
\n‘bezwarunkowe’ pieni\u0105dze. Mieli za nie tworzy\u0107 i rozwija\u0107 miejsca pracy, dost\u0119p
\ndo edukacji budowa\u0107 sanitariaty itd. Tylko, \u017ce u nas jest dost\u0119p do edukacji (a
\nnawet obowi\u0105zek), sanitariaty, a eksperymenty z tworzeniem miejsc pracy,
\nszkoleniami \u00a0i wsparciem z Funduszu Pracy
\nna za\u0142o\u017cenie w\u0142asnej dzia\u0142alno\u015bci daj\u0105 do\u015b\u0107 mieszane rezultaty. W Indiach chodzi\u0142o
\nraczej o szukanie sposobu na pomoc dla rejon\u00f3w totalnie cywilizacyjnie
\nzap\u00f3\u017anionych, gdzie pa\u0144stwo ze swoimi instytucjami do tej pory w og\u00f3le nie
\ndociera\u0142o.
K\u0142am braku destrukcyjnego wp\u0142ywu
\n\u0142atwo otrzymanych pieni\u0119dzy na ch\u0119\u0107 do pracy zadaj\u0105 skutki 500+. Wyniki bada\u0144
\nBAEL (dost\u0119pne m.in. na stronach GUS) podaj\u0105, \u017ce z rynku odesz\u0142o mi\u0119dzy 50 tys.
\n\u00a0a 100 tys. kobiet po wprowadzeniu 500+.
\nI to kobiet w najlepszym wieku produkcyjnym.
„….wi\u0119ksza liczba os\u00f3b obecnie nieaktywnych zawodowo uzna\u0142a, \u017ce dzi\u0119ki
\ntemu \u015bwiadczeniu mog\u0142aby rozpocz\u0105\u0107 w\u0142asn\u0105 drobn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105.
\nZgodnie z wynikami tej ankiety poda\u017c pracy nie spad\u0142aby, ale by wzros\u0142a.”<\/i> Takie
\nwyniki i wnioski M.Szlinder wysnu\u0142 z ankiety przeprowadzonej w Hiszpanii.
W\u0105tpliwe, czy wr\u0119cz nierealne. Ponadto
\nM.Szlinder opar\u0142 si\u0119 na deklaracjach, a nie faktach. W Polsce konkurencja jest
\nju\u017c tak du\u017ca, \u017ce nie jest \u0142atwo tworzy\u0107 kolejne ma\u0142e firmy. Bezrobotni
\ndostawali swego czasu r\u00f3\u017cne dofinansowania, a pa\u0144stwo oferuje szereg bod\u017ac\u00f3w
\nfinansowych i niestety eksplozji firm nie ma, bo nie mo\u017ce by\u0107. Problem mo\u017cna
\nzreszt\u0105 odwr\u00f3ci\u0107. Po co dawa\u0107 1 tys. z\u0142, skoro mo\u017cna zmniejszy\u0107 lub zrezygnowa\u0107
\nz popierania podatk\u00f3w o podobn\u0105 kwot\u0119? Tylko, \u017ce to by\u0142oby nie lewicowe, tak ?
„wi\u0119cej bezwarunkowy doch\u00f3d podstawowy w tej grupie <\/i>(M\u017b: chodzi o
\nludzi m\u0142odych) mia\u0142by r\u00f3wnie\u017c walor
\nemancypuj\u0105cy m\u0142odych. Umo\u017cliwia\u0142by im bowiem wybranie w\u0142asnej drogi \u017cyciowej,
\nnp. kszta\u0142cenie si\u0119 bez konieczno\u015bci zarabiania i bez skazania na zale\u017cno\u015b\u0107
\nfinansow\u0105 od rodzic\u00f3w”.
M\u0142odzie\u017c mo\u017ce kszta\u0142ci\u0107 si\u0119 i
\nteraz. Ju\u017c teraz te\u017c mamy problem kszta\u0142cenia si\u0119 na kierunkach niedaj\u0105cych
\ngwarancji zatrudniania. Produkujemy tysi\u0105ce sfrustrowanych student\u00f3w, kt\u00f3rzy
\nko\u0144cz\u0105 studia z wysokim mniemaniem o sobie przy jednoczesnym braku miejsc
\npracy. Nie mam nic przeciwko powi\u0119kszaniu wiedzy itd. Nie s\u0105dz\u0119 jednak by
\npa\u0144stwo mia\u0142o to bezwarunkowo finansowa\u0107. To po prostu strata pieni\u0119dzy. Nie ma
\nco ukrywa\u0107, \u017ce wybieraj\u0105c tzw. w\u0142asn\u0105 drog\u0119 \u017cyciow\u0105, musimy bra\u0107 pod uwag\u0119 to
\nkogo na rynku szukaj\u0105, a niekoniecznie to co chcieliby\u015bmy robi\u0107. A finansowanie
\nwy\u017cszych potrzeb intelektualnych?? Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby to mia\u0142 by\u0107 problem pa\u0144stwa.
\n
No i finansowanie dochodu
\ngwarantowanego czy podstawowego, jak kto chce.
To temat budz\u0105cy, co zrozumia\u0142e,
\nnajwi\u0119ksz\u0105 ciekawo\u015b\u0107, bo mowa o setkach mld z\u0142 rocznie. I tu prze\u017cywam za
\nka\u017cdym razem najwi\u0119ksze rozczarowanie, bo zwolennicy bezwarunkowego dochodu
\npisz\u0105 o tym dosy\u0107 og\u00f3lnie lub wcale. M.Szlinder wybra\u0142 pierwsz\u0105 wersj\u0119. Og\u00f3lnie,
\noznacza wybranie kilku informacji, stwarzaj\u0105cych pozory naukowo\u015bci i wyliczenia
\nwszystkiego do z\u0142ot\u00f3wki.
Wiemy ilu jest doros\u0142ych Polak\u00f3w,
\njaki jest finansowy wymiar finans\u00f3w publicznych itd. Skoro wg M.Szlindera
\ndoch\u00f3d w wysoko\u015bci 1 tys. mia\u0142by dosta\u0107 ka\u017cdy doros\u0142y co miesi\u0105c, to robi si\u0119
\nnam kwota rocznych wydatk\u00f3w rz\u0119du…….360 mld z\u0142. Ups. Sk\u0105d pieni\u0105dze? M.Szlinder
\nproponuje podnie\u015b\u0107 wp\u0142ywy publiczne do poziomu jak we Francji. Wp\u0142ywy publiczne
\nFrancji w relacji do PKB to 54%. Polskie: 40% (dane Eurostat za 2017 r.). Ka\u017cdy
\nz doros\u0142ych (liczy\u0142em osoby 20+) musia\u0142by wp\u0142aci\u0107 niemal 800 z\u0142 miesi\u0119cznie.
\nJe\u017celi wp\u0142ywy mia\u0142yby wygenerowa\u0107 tylko osoby pracuj\u0105ce, to stawka ro\u015bnie
\nniemal dwukrotnie.
Niestety dodatkowe obci\u0105\u017cenie si\u0119
\ndo poziomu ‘jak we Francji’ da\u0142oby tylko ok. 280 mld z\u0142. Do 360 brakuje wi\u0119c
\njeszcze 80 mld. I tu okazuje si\u0119, \u017ce wprowadzenie dochodu gwarantowanego
\npolega\u0142oby cz\u0119\u015bciowo na zmianie ……nazewnictwa m.in. emerytur. Ca\u0142o\u015b\u0107 lub cz\u0119\u015b\u0107
\nemerytury to by\u0142aby w\u0142a\u015bnie cz\u0119\u015b\u0107 gwarantowana. Niestety nie rozumiem jak
\nmia\u0142oby to wygl\u0105da\u0107 w przypadku os\u00f3b pracuj\u0105cych. Wg niekt\u00f3rych teorii, otrzymywane
\nwynagrodzenie w cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142oby gwarantowane. Tak te\u017c wynika z tekstu M.Szlindera.
\nPo co ta zabawa? Nie wiem.
W ramach szukania finansowania na
\ndoch\u00f3d gwarantowany\/podstawowy, pada w ko\u0144cu i taka rozbrajaj\u0105ca propozycja:
„deficyt bud\u017cetowy – stanowczo zbyt demonizowany w dzisiejszych mediach
\ni ekonomii g\u0142\u00f3wnego nurtu. Jest on bowiem normalnym narz\u0119dziem polityki
\ngospodarczej, bardzo u\u017cytecznym z perspektywy rozkr\u0119cania koniunktury.”
Ot\u00f3\u017c deficyt nie jest kwesti\u0105
\ndemonizowania a odpowiedzialno\u015bci za stan finans\u00f3w publicznych. Nie ma co
\nzwi\u0119ksza\u0107 deficytu na finansowanie dochodu gwarantowanego, bo Polska od lat ma
\nz deficytem problem. W okresie ostatnich kilkunastu lat, \u015bredni deficyt w
\nrelacji do PKB wyni\u00f3s\u0142 ok. 4%. To du\u017co. W niekt\u00f3rych, trudnych gospodarczo
\nlatach, deficyt si\u0119ga\u0142 6% i 7%. To bardzo niebezpieczne wielko\u015bci. Gdyby go
\nzwi\u0119ksza\u0107, to k\u0142opoty mamy gotowe. Ciekaw jestem czy tw\u00f3rcy teorii z dochodem
\ngwarantowanych, deficytem w og\u00f3le si\u0119 przejmowali do tej i w og\u00f3le wykazali nim
\nzainteresowanie.
Ciekaw jestem, gdzie w tym
\nwszystkim jest miejsce na, na przyk\u0142ad, wzrost nak\u0142ad\u00f3w na s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia.
\nSwobody w wymy\u015blaniu wydatk\u00f3w, przy braku kr\u0119powanie si\u0119 finansami publicznymi,
\nmo\u017cne lewicowym my\u015blicielom pozadro\u015bci\u0107.